I OZ 412/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1016/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Zaskarżonym postanowieniem odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak podał Sąd I instancji w jego uzasadnieniu, wraz z wniesioną skargą na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Ś. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. Ś. z dnia [...] czerwca 2017 r., znak [...], o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, A. W. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego treści podniósł, iż sprawuje wyłączną opiekę nad chorym dzieckiem, które dowozi samochodem ponad 20 km raz w tygodniu na terapię do Ośrodka [...] w Ż. oraz dodał, iż na trasie z miejsca zamieszkania do wskazanego Ośrodka brak jest komunikacji publicznej, a zatem w sytuacji, gdy organ administracji wystąpi z wnioskiem o cofnięcie mu uprawnień do kierowania pojazdami, będzie zmuszony do korzystania z przewoźnika prywatnego, na którego go nie stać, z uwagi na trudną sytuacje materialną. Do skargi załączył m.in. zaświadczenie z Ośrodka [...] w Ż. z dnia [...] lipca 2017 r., z którego wynika, iż małoletni R. W. znajduje się pod opieką tejże Poradni i od [...] lipca 2017 r. uczęszcza raz w tygodniu na terapię psychologiczną prowadzoną przez tę Poradnię. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które w myśl 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., warunkują uwzględnienie przedmiotowego żądania. W ocenie Sądu meriti twierdzenie skarżącego, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadny dlatego, że dotychczasowe rozstrzygnięcie sprawy uprawnia organ do wystąpienia do starosty z wnioskiem o zatrzymanie jego prawa jazdy, co w konsekwencji spowoduje niemożliwość dowożenia syna na terapię jest niewystarczające. Zwłaszcza, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, ani jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego, ani też że sprawuje on wyłączną opiekę nad dzieckiem, które wymaga leczenia specjalistycznego. Ponadto Sąd ten stwierdził, że postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu ma charakter odrębny od postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tak więc wydanie zaskarżonej decyzji, a nawet skierowanie w oparciu o nią wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, nie może jeszcze, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, spowodować takich ujemnych dla skarżącego konsekwencji, jakimi uzasadnia on wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie nań wniósł A. W. podkreślając, iż z uwagi na trudną sytuację materialną, w razie odebrania mu prawa jazdy, nie będzie go stać na dowożenie chorego syna na terapię. Wskazał, iż aktualnie porusza się 20-letnim Fiatem Uno pożyczonym od rodziny, a koszt dojazdu kształtuje się w kwocie ok. 60 zł miesięcznie. Gdyby musiał korzystać z ofert taxi, wówczas przy stawce 2,90 zł za kilometr dawałoby to kwotę ok. 418 zł miesięcznie. Do zażalenia skarżący dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z dokumentami potwierdzającymi jego dochód. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może – na wniosek skarżącego – wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 wskazanej wyżej ustawy. Przy czym katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga także, iż na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, sąd nie bada zasadności samej skargi. Obie przesłanki wstrzymania danego aktu lub czynności wymagają konkretyzacji na gruncie realiów każdej sprawy. Posługują się bowiem zwrotami niedookreślonymi prawnie, stąd konieczne jest ich zindywidualizowanie poprzez odniesienie do danego stanu faktycznego. W uproszczeniu można stwierdzić, że ocena wystąpienia przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody wymusza konieczność rozważenia, czy wielkość szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego byłaby wyższa niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju, czy jej rozmiar jest dla strony nadmiernie duży. Również kolejna przesłanka - spowodowania trudnych do odwrócenia skutków - musi być analizowana z uwzględnieniem specyfiki danego aktu administracyjnego i wymaga oceny charakteru i zakresu jego oddziaływania oraz sposobu i możliwości usunięcia efektów jego realizacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie skarżący dostatecznie uprawdopodobnił, że na skutek wykonania aktu mogą wystąpić skutki trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2017 r. poz. 489), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Wprawdzie zatrzymanie prawa jazdy nie jest bezpośrednim skutkiem wydania zaskarżonej decyzji, to jednak zgodnie z art. 5 ust. 5 cytowanej ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przywołanych przepisów wynika zatem, iż decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest obligatoryjnie przez właściwego starostę, a więc jest ona bezpośrednim następstwem wydania decyzji o uznaniu strony za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Ma charakter decyzji związanej. W konsekwencji zatrzymanie prawa jazdy może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie szkody, w szczególności, gdy dokument ten jest jej niezbędny przy opiece nad małoletnim dzieckiem, które dowozi co tydzień na terapię do poradni zdrowia psychicznego. Nadto, jak wynika z załączonych do zażalenia dokumentów sytuacja materialna skarżącego nie pozwala mu na korzystanie z usług przewoźników prywatnych w tym zakresie, co potwierdza przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2018 r. W konsekwencji tych wywodów przyszło dojść do przekonania, że zaskarżone postanowienie – jako nietrafne - podlegało uchyleniu, a wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało uwzględnić z powodów podanych powyżej. Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.