I OZ 417/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt II SA/OI 86/10 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 50 zł oraz o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi I.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 10.05.2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał I.Ż. prawo pomocy w zakresie zwolnienia go od wpisu od skargi powyżej 50 zł, jednocześnie oddalając wniosek skarżącego o zwolnienie od pozostałych kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W obszernym uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym synem i uzyskują oni dochód w kwocie 2049,76 zł z tytułu świadczenia emerytalnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Miesięczne wydatki skarżącego wynoszą około 2500 zł, zatem kwota ta przekracza uzyskiwane przez stronę dochody, a na sytuację tę nie ma wpływu także uwzględnienie faktu, iż część kosztów utrzymania pokrywana jest z dochodów małżonki skarżącego, z którą znajduje się on w separacji. Sąd odniósł się też do okoliczności, iż strona w sposób nierzetelny przedstawiła stan posiadanych rachunków bankowych, wskazując przy tym na fakty ustalone w innych postępowaniach toczących się ze skarg I.Ż. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy są niespójne w kontekście ustaleń dokonanych w innych postępowaniach i uzasadniają zwolnienie jej jedynie od części wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 50 zł, w pozostałym zaś zakresie Sąd uznał, że skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe. Sąd podkreślił przy tym, iż strona – wszczynając liczne postępowania – winna czynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych. Oddalając wniosek o ustanowienie radcy z urzędu Sąd podkreślił dodatkowo, że na obecnym etapie postępowania nie ma potrzeby ustanawiania dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika, bowiem czynności w postępowaniu strona może dokonywać osobiście, a Sąd ma obowiązek pouczać ją o przysługujących prawach i obowiązkach oraz o skutkach podejmowanych czynności lub ich ewentualnego zaniechania. Zażalenie to postanowienie wniósł I.Ż., przedstawiając ponownie zestawienie miesięcznych wydatków i podnosząc, iż samochód, którego jest właścicielem, służy mu głównie do transportu niepełnosprawnego syna i nie może być sprzedany celem uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż I.Ż. nie spełnia tych przesłanek, bowiem nie wykazał on w sposób dostateczny, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Stanowisko to uznać należy za zasadne. W ocenie Sądu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zauważył, iż skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej w sposób dostateczny i pozwalający na dokonanie jej pełnej analizy. Nadesłał on wprawdzie szereg dokumentów poświadczających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki, jednakże zestawienie tych dokumentów wskazuje, że strona ponosi wydatki znacznie przewyższające sumę uzyskiwanych dochodów ze świadczenia emerytalnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego synowi skarżącego. Skarżący, pomimo wielokrotnego wzywania go przez Sąd, nie wyjaśnił w żaden sposób wątpliwości powstałych w tym zakresie. Słusznie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie jest możliwa pełna ocena sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy, a w świetle złożonych w sprawie dokumentów i oświadczeń nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.