I OZ 430/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SO/Op 7/12 oddalające wniosek D.W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: od rozpoznania sprawy ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 19 kwietnia 2011 r. nr SKO 4214/7/11 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia sygn. akt II SA/Wr 539/11 postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SO/Op 7/12 oddalił wniosek D.W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od rozpoznania sprawy ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 19 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia sygn. akt II SA/Wr 539/11. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 5 stycznia 2012 r., podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Wr 593/11, D.W. złożyła do protokołu wniosek o wyłączenie sędziów tego Sądu od rozpoznania sprawy z uwagi na ich stronniczość i pozbawienie prawa do obrony. Wobec powyższego skarżącą zobowiązano do złożenia wniosku o wyłączenie sędziów spełniającego wymagania art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2011 r. (nadanym listem poleconym w dniu 12 stycznia 2011 r.) D.W. podniosła, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu jest traktowana i jej rodzina ogromnie niesprawiedliwie, gdyż "sędziowie zabierają nam naszą własność na łapówki mafii Burmistrza i Starosty w T., która buduje się pod nadzorem sędziów bez akt własności, bez pozwoleń na budowę, za darmo w tak zwanych priorytetach krajowych, a strona skarżąca jest karana za wnioski dowodowe z art. 75 § 1, 77 § 1 K.p.a. oraz za wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów z art. 106 § 3, § 4, § 5 u.o.p.p.s.a. i to Sąd rażąco narusza prawo w art. 134 i 135 u.o.p.p.s.a. oraz Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej." Skarżąca wskazała ponadto, że "Sąd uporczywie pozbawia nas prawa do dokumentów i powoduje przewlekłość postępowań i prawa do merytorycznego wyjaśnienia sprawy i niemal wszystkie postępowania umarza". Zdaniem skarżącej, "w sądzie są fałszowane dokumenty, przemieniane daty wpływu skarg do Sądu od organu". Następnie skarżąca wymieniła sędziów, którzy są dla niej szczególnie stronniczy i niesprawiedliwi, pozbawiają ją prawa do dokumentów, do obrony, a także prawa do wyjaśnienia i jeszcze karzą grzywnami za składane wnioski dowodowe. Dalej stwierdziła, że wszystkim pozostałym sędziom, których następnie wymieniła, zarzuca stronniczość. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OW 46/12, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Oddalając wniosek D.W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – na podstawie art. 22 P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że w stosunku do żadnego z sędziów orzekających w tym Sądzie, których dotyczy wniosek, nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu mafii, przyjmowania łapówek, chęć przejęcia przez sędziów nieruchomości skarżącej, usuwania przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabiania i podrabiania, czy też stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie, bowiem w tym zakresie skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Samo zaś subiektywne przeświadczenie skarżącej o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie wykazała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła D.W. zaskarżając je w całości. Powtarzając argumentację wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. W myśl art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w stosunku do żadnego z sędziów, których dotyczył wniosek, wskazane wyżej przesłanki wyłączenia nie zaistniały. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Instytucja wyłączenia sędziego, która stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu może znaleźć zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy wykazane zostanie, że zachodzi w sprawie uzasadnione przypuszczenie co do braku bezstronności sędziego. W niniejszej sprawie, jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów (k. 59-94 akt WSA), których dotyczył wniosek, nie występują okoliczności wskazane w art. 18 P.p.s.a., nie istnieją też inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną obawę co do bezstronności tych sędziów w sprawie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71 (OSN 1972, poz. 55), do którego odwołał się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Należy podzielić stanowisko, że skarżąca nie wykazała we wniosku, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonych w sprawie oświadczeń. Sam fakt, że strona podnosi zarzuty świadczące jej zdaniem o nieprawidłowości w wykonywaniu przez sędziego swych obowiązków, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a. wyłączenie tego sędziego. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą między nią a wymienionymi sędziami takie stosunki, które uzasadniają wyłączenie od orzekania. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącej co do wadliwego - jej zdaniem - sposobu orzekania w sprawach sądowych z udziałem skarżącej i członków jej rodziny. Również w zażaleniu, w którym stwierdzono, że: "w sądzie liczy się prawo a sędziowie są niesprawiedliwi i ogromnie stronniczy" nie wskazano konkretnych i obiektywnych okoliczności uzasadniających wniosek. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.