I OZ 446/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 1 marca 2014 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W dniu 26 czerwca 2014 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy wniosek został rozpoznany wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/14, odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Na skutek wniesienia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/14 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. S. złożył zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I OZ 951/14 oddalił zażalenie. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Na urzędowym formularzu PPF z dnia 10 stycznia 2015 r. M.S. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że wbrew twierdzeniom Sądu, nie przysługuje mu renta z ZUS, ponadto nie ma oszczędności, nie pobiera też jakiegokolwiek zasiłku i jest bezrobotny. Nie osiąga dochodu i posiada mieszkanie 32m2. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 16 lutego 2015 r. (data prezentaty) skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, kwestionując fakt przyznania mu świadczenia rentowego przez ZUS. Rozpoznając po raz kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1036/14, odmówił jego uwzględnienia. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Składając ponowny wniosek w tym zakresie skarżący nie przedstawił nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, które uzasadniałyby odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie Sąd wskazał, że nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy (art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.S., podtrzymując dotychczasową argumentację o braku przyznania renty z ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszym postępowaniu incydentalnym dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, że w sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. W tej sytuacji w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do ostatnio ocenianej. W kolejnym formularzu skarżący zawarł identyczne oświadczenie o stanie majątku i dochodach, jak to, które złożył wcześniej. Nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby uznać Sądowi, że jego sytuacja materialna zmieniła się. Ponadto skarżący ponownie zakwestionował fakt przyznania mu renty rodzinnej i wynikającą z tego okoliczność posiadania niepobranych świadczeń. Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo ZUS z dnia 28 czerwca 2013 r., z którego wynika, iż wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z ZUS, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana od 1998 r. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do 30 czerwca 2013 r. wynosi 106.031,73 zł. Przedmiotowe pismo jest dokumentem o walorze urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wobec powyższego zasadnym jest uznanie, że skarżący nadal pozostaje osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, dokonując odbioru zgromadzonych środków z tytułu niepobieranej renty, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skoro w kolejnym złożonym wniosku skarżący nie wykazał, aby nastąpiło pogorszenie się sytuacji materialnej, Sąd zasadnie wywiódł, że wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.