I OZ 446/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 334/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-IIków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 334/15 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek M. D. o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-IIków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 1 lutego 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając im "faworyzowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu i Prezydenta Miasta Wałbrzycha", w sprawach: IV SA/Wr 221/14, IV SA/Wr 226/14, IV SA/Wr 662/14, IV SAB/Wr 63/15 i IV SAB/Wr 64/15. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziów Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", które stanowić mogłyby podstawę do ewentualnego wyłączenia z mocy samej stawy któregokolwiek z sędziów orzekających w Wydziale IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Odnosząc się natomiast do argumentu, na który powołano się we wniosku o wyłączenie sędziów, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowi on przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów uprawdopodobniających choćby tylko powołaną we wniosku okoliczność. Przywołał jedynie sygnatury pięciu spraw, w których wniósł skargi do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w tym trzech skarg na trzy odrębne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (sprawy: IV SA/Wr 221/14; IV SA/Wr 226/14 i IV SA/ Wr 662/14), a także dwóch – na bezczynność organu (sprawy: IV SAB/Wr 63/15 i IV SAB/Wr 64/15). W pierwszych trzech sprawach zapadły wyroki oddalające skargi skarżącego, a w pozostałych dwóch nie wydano jeszcze orzeczenia kończącego. Jednakże zarówno samo subiektywne przeświadczenie skarżącego co do tego, że sędziowie "faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu i Prezydenta Miasta Wałbrzycha", jak i to, że w trzech z pięciu przywołanych przez skarżącego sprawach zapadły wyroki oddalające jego skargi, nie stanowi i nie mogą stanowić przesłanek do żądania wyłączenia sędziów w sprawach tych orzekających. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Tym bardziej, że skarżący – niezadowolony z kierunku merytorycznych rozstrzygnięć zapadłych już w jego sprawach – mógł (poprzez wniesienie skarg kasacyjnych od tych orzeczeń) wszcząć instancyjną kontrolę legalności tych orzeczeń. Wszyscy sędziowie, których dotyczył wniosek, złożyli też oświadczenia o braku okoliczności tego rodzaju, że mogłyby one wywoływać uzasadniona wątpliwość co do bezstronności każdego z nich, a także o braku podstaw, które dawałyby podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy ze skargi wnioskodawcy, w trybie art. 18 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. D., podnosząc że we wszystkich jego sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu doszło do rażącego naruszenia prawa przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Wałbrzychu poprzez niezgodny z prawem skład Kolegium, czego nie uwzględnili sędziowie orzekający w tych spawach. Ponadto, wnoszący zażalenie zarzucił sędziom pobłażliwość w stosunku ustanowionych dla niego adwokatów z urzędu, których opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zostały sporządzone z zachowaniem zasad należytej staranności, o czym sędziowie z własnej inicjatywy nie zawiadomili Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-IIków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w sprawie. Za taką okoliczność nie mogą być uznane wskazywane przez skarżącego zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia innych spraw przez ww. sędziów. Należy zwrócić uwagę, że przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego, bowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia. Ponadto, wskazane przez M. D. okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia strony z prowadzenia przez ww. sędziów czynności w innych sprawach, w których skarżący był stroną. Nie mogą one natomiast stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w sprawie niniejszej. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędziowie: Tadeusz Kuczyński, Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Lidia Serwiniowska, Jolanta Sikorska, Julia Szczygielska, Wanda Wiatkowska-IIków oraz Alojzy Wyszkowski złożyli pisemne oświadczenia, "że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności." Ponadto oświadczyli, że nie występują w sprawie żadne okoliczności określone w art. 18 P.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia. Tym samym – wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tych oświadczeń, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie było zgodne z prawem. Na marginesie wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziów powinien zawierać m.in. wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie i powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Brak tych danych uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek M. D. nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom. W piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. skarżący zażądał wyłączenia wszystkich sędziów Wydziału IV wskazując na uprzywilejowanie organów orzekających przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie dostrzegł braków formalnych powyższego wniosku i nie wezwał skarżącego do ich uzupełnienia poprzez wskazanie imion i nazwisk sędziów, których wniosek dotyczył, a także podanie konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do każdego sędziego. Uchybienie to jednakże nie miało wpływu na sytuację procesową strony. Nie skutkowało bowiem uszczupleniem jej praw procesowych, a sytuacja strony nie uległa pogorszeniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.