I OZ 451/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1775/11 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1775/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 4 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła o doręczenie sentencji wyroku z 12 grudnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 10 złotych. Sąd doręczył skarżącej odpis sentencji wyroku zgodnie z wnioskiem w dniu 14 stycznia 2013 r. oraz poinformował, że żadna ze stron nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 12 grudnia 2012 r. W dniu 14 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu tego wniosku podniosła, że w postępowaniu sądowym występowała bez adwokata czy radcy prawnego, tj. bez pomocy prawnej. Skarżąca podkreśliła, że nie znała procedury sądowej i uważała, że dopiero po doręczeniu jej przez Sąd odpisu sentencji wyroku (co faktycznie nastąpiło na jej wniosek w dniu 14 stycznia 2013 r.), rozpocznie bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 12 grudnia 2012 r., czyli nie spełniła wymienionej przesłanki wymaganej do przywrócenia terminu na mocy art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, z powodu której uchybiła terminowi, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie zawiera danych wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. orzeczenia. Skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 12 grudnia 2012 r. Zawiadomienie o rozprawie, doręczone skarżącej 11 października 2012 r., zawierało: 1) pouczenie o treści art. 140 § 2 p.p.s.a. (dotyczące doręczenia odpisu sentencji osobie pozbawionej wolności), 2) pouczenie o treści art. 141 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (...), 3) pouczenie, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi, 4) pouczenie, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Pouczenie to wyraźnie wskazywało kiedy Sąd doręcza z urzędu odpis sentencji wyroku. Zatem, gdyby skarżąca dokładnie zapoznała się z jego treścią, czyli zachowała staranność osoby należycie dbającej o swoje interesy, wówczas dokonałaby czynności w postaci zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w ustawowym terminie. Zdaniem Sądu, za przywróceniem terminu nie może także przemawiać argumentacja wniosku dotycząca działania w sprawie bez pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ skarżąca, w wezwaniu z 10 listopada 2011 r. (doręczonym 16 listopada 2011 r.) o uzupełnienie braku formalnego skargi przez nadesłanie jej odpisów, została pouczona o prawie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym m. in. ustanowienie pełnomocnika z urzędu będącego radcą prawnym lub adwokatem. Z prawa tego nie skorzystała. W zażaleniu podniesiono, że wbrew treści uzasadnienia postanowienia z dnia 8 marca 2013 r., Sąd doręczając odpis sentencji wyroku, w piśmie z 10 stycznia 2013 r. nie poinformował skarżącej, że "żadna ze stron nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r." Jednocześnie, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu przyznał, że skarżąca w dniu 4 stycznia 2013 r. "wniosła o doręczenie sentencji wyroku z 12 grudnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem", jednakże go nie sporządził. Dlatego też, skarżąca po otrzymaniu sentencji pismem z 14 stycznia 2013 r. wniosła o przywrócenie terminu sądząc, że powstało to z jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Brak winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Niezasadnie skarżąca w zażaleniu przyjmuje, że Sąd pierwszej instancji był zobowiązany sporządzić uzasadnienie wyroku na wniosek złożony po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Traktując pismo jako wniosek o doręczenie odpisu dokumentu znajdującego się w aktach, Sąd doręczył tylko odpis sentencji informując o przyczynie braku doręczenia odpisu uzasadnienia. Stosowna adnotacja znajduje się w treści pisma zatytułowanego "Wezwanie" (k. 125 akt sądowych) z 9 stycznia 2013 r., wysłanego do skarżącej razem z pismem zatytułowanym "Doręczenie odpisu wyroku", na który powołuje się skarżąca. Okoliczności, na które skarżąca powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą zostać uznane za skuteczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że nieznajomość prawa nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por. np. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97, czy z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 99/12). W niniejszej sprawie, skarżąca została jednak prawidłowo pouczona o terminie zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ale pomimo tego złożyła go po upływie ustawowego terminu. Pomimo nieobecności na rozprawie, skarżąca mogła dowiedzieć się o treści rozstrzygnięcia, na przykład dzwoniąc do Sądu pod podany w zawiadomieniu o rozprawie numer telefonu. Skarżąca w toku postępowania nie złożyła też wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu, ani nie informowała Sądu o trudnościach finansowych. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu okoliczności, że skarżąca chorowała "od grudnia 2012 r. do końca stycznia 2013 r.", Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że choroba ta nie mogła być uznana za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, skoro w tym czasie skarżąca złożyła pisma z 4 i 14 stycznia 2013 r. Wobec takiej argumentacji należałoby także uznać, że najpóźniej w dniu 4 stycznia 2013 r., to jest kiedy skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wydanie sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem, ustała przyczyna uchybienia terminu. W takiej sytuacji, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 11 stycznia 2013 r., to jest zanim taki wniosek został złożony przez skarżącą. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.