I OZ 480/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 dotyczące zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 wydanego w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) z [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty, w pkt 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21; w pkt 2. oddalił skargę; w pkt 3. zasądził od Ministra na rzecz skarżącej S. L. (dalej Skarżąca) kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na postanowienie zawarte w pkt 3 ww. wyroku, tj. postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania, Minister złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 179a w związku z art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej "p.p.s.a.", poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od zwrotu kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu zażalenia Minister wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 oddalił wniesioną skargę. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której jedynym skutecznym zarzutem było naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 18 § 1 pkt 6 k.p.a, poprzez dwukrotne orzekanie w niniejszej sprawie przez sędziego WSA w Warszawie Agnieszkę Jędrzejewską-Jaroszewicz tj. w obecnej sprawie o sygn. akt I SA/Wa 912/21 oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1188/16, podczas gdy w myśl obowiązujących przepisów sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa. W związku z powyższym z uwagi na fakt, że skład orzekający 27 lipca 2021 r. był sprzeczny z przepisami prawa, tj.: z protokołem losowania z 24 maja 2021 r. - Sąd zobowiązany był do uchylenia, w ramach regulacji określonej w art. 179a p.p.s.a, wyroku WSA w Warszawie z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 i przystąpienia do ponownego rozpatrzenia sprawy. Minister podkreślił przy tym, że uchylenie zaskarżonego wyroku nastąpiło wyłącznie z uwagi na fakt, że skład orzekający 27 lipca 2021 r. był sprzeczny z przepisami prawa. Żaden innym zarzut skargi kasacyjnej, w jego ocenie, nie zasługiwał na uwzględnienie. Minister zaznaczył jednocześnie, że nie ma absolutnie wpływu na wybór składu orzekającego w sprawie. Wskazał, iż do nieważności postępowania sądowego doszło wyłącznie w wyniku niewłaściwie przeprowadzonego losowania. Z tego względu zupełnie niezrozumiały dla organu jest fakt obciążania go kosztami postępowania kasacyjnego w wyniku którego uchylono zaskarżony wyrok, w sytuacji gdy organ w żaden sposób nie przyczynił się do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zdaniem składającego zażalenie w przedmiotowym przypadku gdy wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej, Sąd winien zastosować art. 207 § 2 p.p.s.a., bowiem żadna ze stron postępowania sądowoadministracyjnego nie przyczyniła się do wydania wadliwego orzeczenie Sądu I instancji. Tym samym, w ocenie Ministra, uznać należało, że w przedmiotowym przypadku zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie, w wyroku z 29 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 Sąd I instancji orzekał w oparciu o art. 179a p.p.s.a., który to przepis stanowi, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Należy wskazać, że w uzasadnieniu dotyczącego pkt 1 wyroku z 29 marca 2022 r., WSA w Warszawie wskazał, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 27 lipca 2021 r., o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podał, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2067/19, którym uchylono wyrok Sądu Wojewódzkiego z 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1626/18, w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 912/21 w dniu 24 maja 2021 r. przeprowadzono na podstawie § 28 ust. 1 oraz § 29 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U.2015.1177) protokół losowania składu orzekającego i sędziego sprawozdawcy. W wyniku losowania ustalono sędziego sprawozdawcę Joannę Skibę, a skład orzekający: asesora Iwonę Ścieszkę i sędziego Dariusza Pirogowicza. A zatem skład orzekający 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21, w osobach Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Małgorzata Durzyńska i sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) został wyznaczony niezgodnie z protokołem losowania z 24 maja 2021 r., na podstawie którego wyznaczono sędziego sprawozdawcę w osobie sędziego WSA Joanny Skiby (spr.), a skład orzekający w osobach asesora WSA Iwony Ścieszki i sędziego WSA Dariusza Pirogowicza. Wobec tego Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła podstawa nieważności z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a i obligowało to Sąd do uchylenia, w ramach tzw. autokontroli, wyroku WSA w Warszawie z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 912/21 i ponownego rozpatrzenia sprawy. Uchylenie miało zatem czysto proceduralny charakter, nie odnosiło się do meritum sprawy. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji rozpoznając sprawę merytorycznie w wyroku z 29 marca 2022 r., przychylił się do stanowiska Ministra wyrażonego w zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2018 r. i w pkt 2 tego wyroku, oddalił skargę na tę decyzję. Należy wskazać, że zgodnie z art. 207 § 2 p.p.s.a., w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Skoro zatem w niniejszej sprawie, w wyroku z 29 marca 2022 r. Sąd I instancji – pomimo uchylenia w pkt 1 tegoż wyroku (z powodów proceduralnych), wyroku z 27 lipca 2021 r. – merytorycznie jednak oddalił skargę (w pkt 2 wyroku), to – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – ze względu na okoliczności wskazane powyżej, zaistniały przesłanki do zastosowania art. 207 § 2 p.p.s.a., czyli do odstąpienia od orzekania o kosztach postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.