I OZ 487/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.B. i G.T. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wzywające do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SA/Po 656/23 w sprawie ze skargi K.B. i G.T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 czerwca 2023 r., nr SN-III.7570.94.2023.4 w przedmiocie odszkodowania za prawo własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt I SA/Po 656/23 Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej "P.p.s.a."), wezwał adw. T.P. - pełnomocnika K.B. i G.T. (dalej "skarżący") do uzupełnienia uiszczonego wpisu od skargi przez wpłatę kwoty 4.273 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej "rozporządzenie") wskazując, że wymienioną kwotę należy uiścić [...] w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie wykonano w dniu 25 września 2023 r. i doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 27 września 2023 r. Zażalenie na zarządzenie z dnia 20 września 2023 r. złożył pełnomocnik skarżących. Zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w zw. z art. 231 zd. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej "specustawa drogowa") w zw. z art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej "u.g.n.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego przez adresata decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zarówno rozstrzygnięcia co do wywłaszczenia nieruchomości, jak i rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania, pobiera się wpis stosunkowy, podczas gdy wobec zaskarżenia przez skarżących do sądu administracyjnego obu składowych rozstrzygnięć decyzji wywłaszczeniowej, od skargi na decyzję ustalającą odszkodowanie pobiera się wpis stały właściwy dla spraw z zakresu nieruchomości. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 P.p.s.a.). Pismem, o którym mowa w art. 230 § 1 P.p.s.a. jest m.in. skarga (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.). Podnieść należy, że zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Przypomnieć należy, ze wniesiona w tej sprawie skarga dotyczy decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SN-III.7570.94.2023.4, którą to decyzją organ uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 października 2022 r., nr WGM.6833.0009.2022.MG ustalającą na rzecz K.B. i G.T. odszkodowanie w kwocie [...] zł za prawo własności nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow[...] ha, obr. [...] [...], zapisanej w dniu 15 marca 2021 r. w księdze wieczystej KW nr [...] jako współwłasność K.B. i G.T. w częściach równych, nabytej z mocy prawa przez Miasto [...] na cele inwestycji polegającej na budowie połączenia ul. [...] z ul. [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 marca 2021 r. Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania powiększonego o 5% wartości nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano Prezydenta Miasta [...] jako zarządcę drogi. Z akt sprawy wynika również, że Wojewoda Wielkopolski udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i w ramach tej decyzji orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej będącej w części własnością skarżących. Nie ulega wątpliwości, że powstałe w wyniku poddziału działki staną się własnością Miasta [...] bądź Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna (za odszkodowaniem ustalonym przez organ w odrębnej decyzji). Zauważyć również należy, że wywłaszczenie nieruchomości pod drogi następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Przysługuje ono dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej). Wedle art. 12 ust. 5 specustawy drogowej odszkodowanie ustala się w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Z powyższych wywodów wynika, że ustalenie odszkodowania w konsekwencji wywłaszczenia nieruchomości pod drogę na podstawie specustawy drogowej następuje poprzez wydanie odrębnej decyzji. W takiej sytuacji uznać należy, że Przewodniczący Wydziału prawidłowo stwierdził, że odnośnie do skargi na decyzję odszkodowawczą w niniejszej sprawie, należny jest wpis stosunkowy, a nie stały i zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. wezwał pełnomocnika skarżących do wyjaśnienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w skardze na kwotę [...] zł pod rygorem ustalenia wartości przedmiotu sporu przez Przewodniczącego Wydziału. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżących wskazał stosowne wyliczenie. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi ponad 100.000 zł - 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł (k. 3 akt sądowych). W konsekwencji, 1% z [...] zł wynosi [...] zł. Po zaokrągleniu końcówki tej opłaty wzwyż do pełnych złotych, stosownie do art. 219 § 2 P.p.s.a., wpis od skargi w tej sprawie wynosi [...] zł. Wobec uiszczenia przez skarżących wpisu w wysokości 200 zł Przewodniczący prawidłowo wezwał do uzupełnienia wpisu o kwotę [...] zł. Nie można tym samym zgodzić się z twierdzeniami podniesionymi w zażaleniu, że skoro skarżący zaskarżyli decyzję ZRiD Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31 stycznia 2022 r., które to postępowanie toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II OSK 1864/22 i ustalono w tej sprawie wpis stały, to tym samym w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość winien być wpis ustalany w taki sam sposób. Nie są także zasadne twierdzenia, że skoro skarżący zaskarżyli całość orzeczenia wywłaszczeniowego, na które składa się rozstrzygnięcie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, to również od skargi na decyzję ustalającą odszkodowanie winien być pobrany wpis stały. Nie ulega bowiem wątpliwości, o czym była mowa w powyższych rozważaniach, że ustalenie odszkodowania w przedmiotowej sprawie zostało ustalone odrębną, od decyzji o realizacji inwestycji drogowej, decyzją. Zwrócić również należy uwagę na uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16, w której stwierdzono, że od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.