I OZ 494/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt II SO/Bd 54/12 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku J. A. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt II SO/Bd 54/12, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wezwał J. A. do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Na to zarządzenie skarżący złożył zażalenie podnosząc, że wniosek o wymierzenie grzywny jest sprawą wpadkową w sprawie głównej i nie powinien być od niego pobierany wpis. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Ne 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Stosownie zaś do art. 220 § 1 tej ustawy, Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy). Przepis art. 233 wskazanej wyżej ustawy zawiera upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tego upoważnienia Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z § 4 tegoż rozporządzenia, wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wymierzenie grzywny Przewodniczącemu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. To zaś oznacza, że skarżący jest obowiązany do uiszczenia wpisu od tegoż wniosku. Odnosząc się do argumentu zażalenia, że wniosek o wymierzenie grzywny jest sprawą wpadkową w sprawie głównej i nie powinien być od niego pobierany wpis, wskazać należy, że kwestia ta była przedmiotem kontrowersji i rozbieżnych poglądów również wśród sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, w której to uchwale przesądzono, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 tejże ustawy pobiera się wpis sądowy. W powołanej uchwale wskazano, że gdyby przyjąć, iż postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny ma jedynie wpadkowy charakter, to w sytuacji gdyby skarga nie uruchomiła postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a organ mimo tego nie przedstawił akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę, to wniosek o wymierzenie grzywny nie miałby oparcia w zawisłej sprawie, co oznaczałoby, że prowadzenie postępowania wpadkowego byłoby niedopuszczalne mimo "obstrukcji" organu w przekazywaniu akt. To kłóciłoby się z wykładnia literalną art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidującego w istocie wyjątków od możliwości nałożenia grzywny na organ nie wykonujący swoich obowiązków. Organ nie spełniający nałożonych na niego obowiązków w istocie uniemożliwia sądowi wykonanie jego podstawowego zadania, którym jest sprawowanie sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej. Dalej wskazano, że w przypadku gdyby przyjąć, że wniosek nie wszczyna odrębnego postępowania, to w istocie sąd nie mógłby stosować przepisów o odrzuceniu skargi (art. 63 § 4 w zw. z art. 58 powołanej ustawy), a to oznaczałoby sytuację, w której postanowienie o odmowie wymierzenia organowi grzywny odnosiłoby się tak do przypadków umorzenia postępowania, oddalenia wniosku, jak i odrzucenia wniosku. Powodowałoby to sytuację, w której art. 55 § 1 tej ustawy byłby przepisem zawierającym w istocie blankietową normą prawną co do rodzaju rozstrzygnięć sądowych. Dopiero treść uzasadnienia wskazywałaby przy tym co było w istocie powodem odmowy wymierzenia grzywny. W powołanej uchwale Sąd uznał też, że za odrębnością postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny przemawia także wykładnia celowościowa art. 55 § 1 i art. 63 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tym etapie postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej sąd nie dysponuje ani aktami sprawy ani także skargą, co oznacza, że w istocie nie wie jaki jest przedmiot postępowania, aczkolwiek o tym, że zostało ono wszczęte w istocie może tylko domniemywać. Dlatego też wyodrębnienie tego postępowania sądowego z postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ma znaczenie praktyczne, istotne nie tylko dla sądu, ale i dla strony postępowania. W argumentacji tej istotnego znaczenia nabiera także i to, że przedmiot obu postępowań jest powiązany tylko pośrednio, gdyż celem grzywny jest w zasadzie tylko przymuszenie organu do wykonania obowiązków. Te zaś z przedmiotem postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie pozostają w żadnym związku. Uznano zatem, że skoro do wniosku zgodnie z art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, to oznacza to także stosowanie art. 230 § 2 tejże ustawy, w którym jest mowa właśnie o skardze. Wobec tego powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że wniosek o wymierzenie grzywny jest pismem podlegającym, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), wpisowi stałemu w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.