I OZ 522/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 592/16 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 592/16 (dalej postanowienie z 29 listopada 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie R. M. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2016 r. III SA/Kr 592/16 (dalej postanowienie z 31 maja 2016 r.) o odrzuceniu skargi R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 31 maja 2016 r. odrzucił skargę skarżącej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 13 czerwca 2016 r. Dnia 23 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 31 maja 2016 r. Dnia 31 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił zażalenie skarżącej wnosząc o zmianę postanowienia z 31 maja 2016 r. przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi i przyjęcie jej do rozpoznania. Sąd uznał, że zażalenie skarżącej z 23 czerwca 2016 r. zostało złożone po terminie i nie zawierało wniosku o jego przywrócenie. Również pismo pełnomocnika z 31 października 2016 r. takiego wniosku nie zawierało (k. 3-7, 13-14, 17,19, 21-23, 25, 31-33, 35-37, 45, 49, 54-59, 61-62 akt sądowych). Na postanowienie z 29 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że pismo, które Sąd I instancji rozpatrzył jako zażalenie, należy uznać za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z wnioskiem o wyznaczenie pełnomocnika do sporządzenia samego środka odwoławczego. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wskazał, że skarżąca równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, ponieważ tego nie uczyniła, wniosek dotknięty był brakiem formalnym, do którego uzupełnienia winien wezwać skarżącą Sąd I instancji. Pełnomocnik składając zażalenia brak ten uzupełnił (k. 69-73 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzut naruszenia art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa okazał się zasadny. Nietrafnie Sąd I instancji przyjął, że zażalenie skarżącej z 23 czerwca 2016 r. (bez daty; oddane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego dnia 23 czerwca 2016 r.; k. 21-23, 25 akt sądowych), nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. O ile przyjąć można, że pismo skarżącej nie zawiera zwrotu, że skarżąca "wnosi o przywrócenie terminu", to z jego treści bez trudu odczytać należy intencję strony, skoro już na wstępie wskazuje na uchybienie terminu. Treść tego pisma świadczy, że stanowi ono reakcję na postanowienie z dnia 31 maja 2016 r. o odrzuceniu skargi. Skarżąca wskazała: "Nie mogę się wywiązać z nałożonego mi przez Sąd okresu czasu do wniesienia zażalenia, którego dla mnie jest wyjątkowo mało...", uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Dodatkowo wniosła o przyznanie prawa pomocy, przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pismo skarżącej zawiera - prócz zażalenia na postanowienie z 31 maja 2016 r. - immanentnie zawarty wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia (odpowiednio - A. Szpunar - glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 11.9.1997 r., III CZP 39/97, PS 1998/6/100 i n., i przywołane przez Glosatora orzecznictwo, akceptowane przez S. Rudnickiego w: Komentarz do kc. Część ogólna, W. Pr. 2006 s. 261 uw. 2 in fine). Jest bowiem przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Sądu Najwyższego, że strona w jednym piśmie procesowym może skutecznie złożyć kilka oświadczeń woli. Pismo z 31 października 2016 r. złożone przez pełnomocnika jest pismem uzupełniającym zażalenie z 23 czerwca 2016 r. złożone osobiście przez skarżącą, wraz z wnioskiem skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Szereg zdarzeń procesowych wskazuje na nieporadność skarżącej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (złożenie odwołania od orzeczenia PZdsOoN z 8 grudnia 2015 r. – dzień po terminie; złożenie skargi 18 dni po terminie; złożenie zażalenia na postanowienie z 31 maja 2016 r. 3 dni po terminie). Profesjonalny pełnomocnik, który - po jego przyznaniu przez Sąd I instancji i ustanowieniu przez Okręgową Radę Adwokacka w Krakowie i po zmianie osoby pełnomocnika z urzędu - wniósł dnia 31 października 2016 r. pismo, zatytułowane "zażalenie", w istocie będące pismem uzupełniającym zażalenie skarżącej na postanowienie z 31 maja 2016 r. (k. 21-23, 25, 35-37, 45, 49, 54-59 akt sądowych). W orzecznictwie i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu i zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminu wyłączają się wzajemnie. Gdy strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi do wniesienia środka prawnego i zaskarża postanowienie odrzucające ten środek - to termin przewidziany w art. 169 § 1 kpc biegnie dla niej dopiero od chwili doręczenia postanowienia sądu rewizyjnego oddalającego zażalenie, wydanego na posiedzeniu niejawnym, bo wówczas dopiero dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Ewentualny wniosek o przywrócenie terminu wystarczy zatem złożyć dopiero po oddaleniu zażalenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 2.9.1993 r., II CRN 83/93, Lex 293287, aprobowane przez S. Dmowskiego w: red. K. Piasecki, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, C.H. Beck 1996, t. I, s. 554-555, nb 3). Odpowiednie relacje między tymi dwoma rodzajami postępowań zachodzą także na tle ppsa. Zgodnie z art. 87 § 1 i 4 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanym postępowaniu, bowiem skarżąca w pierwszym zdaniu pisma z 23 czerwca 2016 r. wskazała, że zdaje sobie sprawę z uchybienia terminowi i uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Okoliczności tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wziął pod uwagę, a zatem postanowienie z dnia 29 października 2016 r. należało uchylić, bowiem w pierwszej kolejności Sąd winien rozstrzygnąć w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 31 maja 2016 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.