I OZ 550/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Op 526/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania S.H. prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż informacje zawarte we wniosku złożonym przez S.H. na urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny tego wniosku, w związku z tym wezwano skarżącą do nadesłania stosownych dokumentów, między innymi zestawienia comiesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny skarżącej, wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny rachunków bankowych, dowodu potwierdzającego odbycie przez P.H. leczenia stwardnienia rozsianego, z uwzględnieniem kosztów leczenia oraz dowodu otrzymania przez rodzeństwo P.H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży w 2009 r. nieruchomości rolnej. Skarżąca w zakreślonym terminie nie przedstawiła żądanych dokumentów, oświadczając jedynie, iż pozostaje w związku małżeńskim z P.H. od 1987 r., nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, a gospodarstwo sprzedane przez jej męża było jego własnością przed zawarciem związku małżeńskiego. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 650 zł, a rachunków bankowych ani skarżąca ani nikt z jej rodziny nie posiada. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie wykazała, aby spełniała ona przesłanki niezbędne do przyznania jej prawa pomocy w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Nie przedstawiła ona żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jej trudną sytuację materialną, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej oraz sposobu rozdysponowania tej kwoty. Wprawdzie Sąd nie zakwestionował podnoszonej przez wnioskodawczynię okoliczności, że przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek odrębny jej męża, jednakże wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej skarżącej. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto Sąd zauważył, iż z zaświadczeń Urzędu Skarbowego w Nysie w roku 2008 i 2009 wynika, że skarżąca rozliczała się z podatku wspólnie z małżonkiem P.H., co przeczy jej twierdzeniom o prowadzeniu przez nią i jej męża odrębnych gospodarstw domowych. Wnioskodawczyni nie przedstawiła również żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych. W ocenie Sądu I instancji nie sposób uznać, że wezwanie do przedłożenia jakichkolwiek dowodów potwierdzających leczenie męża – w tym dokumentacji medycznej – nie jest możliwe do spełnienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S.H., podnosząc iż jest od wielu lat osobą bezrobotną, a na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje wciąż niepełnoletnia córka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd I instancji, który powziął wątpliwości co do informacji przekazywanych przez skarżącą, wezwał ją do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Strona jednak nie zastosowała się do powyższego wezwania, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego. Podkreślenia wymaga przy tym, iż w ocenie Sądu odwoławczego wezwanie skarżącej do przedłożenia dodatkowych dokumentów było niezbędne, gdyż oświadczenie skarżącej, że nie prowadzi ona gospodarstwa domowego wraz ze swoim mężem wydaje się być niewiarygodne w świetle okoliczności ujawnionych w sprawie. Z nadesłanych przez nią zaświadczeń z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku podatkowym 2008 i 2009 wyraźnie wynika, że rozlicza się ona wspólnie ze swoim małżonkiem, co potwierdza fakt pozostawania z nim we wspólnym gospodarstwie. Twierdzeniom skarżącej o prowadzeniu osobnych gospodarstw domowych zaprzecza okoliczność zameldowania jej męża na pobyt stały pod tym samym adresem, jak również jej oświadczenie o sprawowaniu opieki nad chorym mężem. Mając na uwadze fakt, iż małżonkowie rozliczają się wspólnie, należało wyjaśnić, czy mąż skarżącej dysponuje kwotą – i jakiej wysokości jest to kwota – uzyskaną ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i czy ma on środki na zapewnienie wsparcia finansowego rodzinie. Wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni sytuacja majątkowa jej męża – z uwagi na powyższe okoliczności – nie pozostaje bez wpływu na jej własną sytuację majątkową i finansową. Ponadto zauważyć trzeba, iż skarżąca w żaden sposób nie potwierdziła, iż jej mąż istotnie cierpi na poważne schorzenie jakim jest stwardnienie rozsiane i mało prawdopodobnym wydaje się być jej stwierdzenie o niemożności wykazania tego faktu. Podkreślenia wymaga przy tym także to, że niezrozumiała jest chęć wykazania kosztów, jakie skarżąca ponosi w związku z opieką nad chorym mężem, przy jednoczesnym podkreślaniu całkowitej odrębności majątkowej i gospodarczej małżonków. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.