I OZ 558/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 299/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie Wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł J. H. w piśmie z dnia 25 czerwca 2008 r. i na urzędowym formularzu złożonym do Sądu w dniu 23 lipca 2008 r. wniósł o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego wniosku wynikało, że utrzymuje się on z wynagrodzenia za pracę na 1/4 etatu uzyskując z tego tytułu [...] zł brutto. Prowadzi gospodarstwo domowe z córką i synem oraz konkubiną. Nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku ruchomego, jest natomiast współwłaścicielem w ½ części prawa własności domu o powierzchni [...] m2 oraz właścicielem działki o powierzchni [...] m2. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił J. H. przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć bowiem charakter wyjątkowy i być stosowane jedynie wobec osób żyjących w ubóstwie, nie będących faktycznie w stanie zdobyć środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Na wykluczenie możliwości zaliczenia skarżącego do tej grupy osób wskazuje fakt posiadania przez niego majątku nieruchomego (prawa własności domu i prawo własności działki o znacznej powierzchni ). Majątek tego typu może przynosić potencjalne pożytki oraz służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Na powyższe postanowienie J. H. wniósł zażalenie podnosząc, że odmowa przyznania pomocy prawnej jest w jego sytuacji niesprawiedliwa. Jego bardzo niskie dochody wykluczają szukanie pomocy wśród radców i adwokatów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Jak wynika z akt sprawy skarżący został dwukrotnie wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych mających wyjaśnić jego sytuację materialną – pisma Sądu z dnia 28 lipca 2008 r. oraz 13 listopada 2008 r. Na powyższe wezwania skarżący nie udzielił jednak jakiejkolwiek odpowiedzi. Wobec powyższego Sąd zmuszony był do rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w konsekwencji orzekając o odmowie jej przyznania skarżącemu. Mając na względzie, iż jak powyżej wskazano, to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia znajdowania się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, a skarżący wezwany do wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej nie wykonał wezwań Sądu do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, odmowę przyznania prawa pomocy należy uznać za zasadną. Skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.