I OZ 560/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1080/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP postanawia: oddalić zażalenie Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 r. odmówiono K. L. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r., w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2009 r. K. L. wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku ponownie wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy, wnioskując obecnie o przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treści pisma z dnia 12 lutego 2009 r. wynika, że K. L. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest inwalidką I grupy (poruszającą się o kulach). Posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...] m2. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie [...] złotych. Skarżąca posiada [...] szt. akcji [...], z których ok. 4-5 lat temu uzyskała dywidendę w kwocie przeszło [...] złotych, a w 2008 r. ponad [...] złotych. Wskazała, iż ponosi koszty leków w wysokości [...] złotych miesięcznie oraz opłaty za mieszkanie w kwocie ponad [...] złotych. Wspomaga również finansowo niepracującego (w związku z urazem kręgosłupa) syna oraz studiującego wnuka. Postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie K. L., składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie powołała się na żadne nowe okoliczności istotne dla zmiany oceny jej sytuacji materialnej, tj. nie wykazał, iż uległa ona znacznemu pogorszeniu. Uzasadnienie wniosku jak i dane dotyczące dochodów skarżącej nie uległy zmianie in minus w stosunku do danych, w oparciu o które referendarz sądowy podjął w dniu 21 listopada 2008 r. rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym. W postanowieniu tym oceniając sytuacje ekonomiczną skarżącej, podniesiono, iż nie można przyjąć, że skarżąca jest osobą na tyle ubogą, że ewentualne poniesienie w przyszłości kosztów związanych z prowadzonym w niniejszej sprawie procesem może spowodować uszczerbek w jej niezbędnych kosztach utrzymania - co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skoro zaś uznano wówczas, iż ustalona sytuacja materialna skarżącej nie wskazuje na spełnienie przesłanki braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych, to nie sposób przyjąć, iż obecnie (w niezmienionej sytuacji ekonomicznej) nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie K. L. wniosła zażalenie, podnosząc że po odliczeniu wszystkich wydatków pozostała suma nie wystarcza na pokrycie kosztów sądowych i wynajęcie prawników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem zaliczyć skarżącej, posiadającej stałe źródło dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie (emerytura) do osób szczególnie ubogich, pozbawionych środków do życia bądź których środki te są bardzo ograniczone i sytuacja taka powoduje, że nie są one w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść koszty sądowe. Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu dotyczących wydatków ponoszonych przez skarżącą na utrzymanie swoje oraz wsparcie niepracującego syna i studiującego wnuka należy zauważyć, że Sąd rozważając możliwość przyznania prawa pomocy kieruje się nie tylko aktualną sytuacją dochodową wnioskodawcy lecz również jego stanem majątkowym. Tymczasem z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca jest w posiadaniu [...] szt. akcji [...], które przedstawiają znaczną wartość rynkową i z których skarżąca uzyskuje dywidendę. Powyższe pozwala na przyjęcie, iż skarżąca będzie w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że K. L., składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie powołała się na żadne nowe okoliczności istotne dla zmiany oceny jej sytuacji materialnej, tj. nie wykazała, iż uległa ona znacznemu pogorszeniu od podjęcia przez referendarza sądowego w dniu 21 listopada 2008 r. rozstrzygnięcia odmawiające przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.