I OZ 569/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.K. na zarządzenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 204/14 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Z.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skarg Z.K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] i nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za usługi opiekuńcze postanawia oddalić zażalenie. Z.K. w piśmie z dnia 24 kwietnia 2014 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] i nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za usługi opiekuńcze. Wobec faktu, iż wniosek skarżącej nie został złożony na urzędowym formularzu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. przesłał jej stosowny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwał do jego wypełnienia, podpisania i zwrotu do Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 6 maja 2014 r., jednak nie zostało ono przez nią wykonane. Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 204/14 pozostawił bez rozpoznania w/w wniosek Z.K. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, pozostawia się bez rozpoznania. Biorąc pod uwagę, iż Z.K. nie złożyła wniosku na urzędowym formularzu w wyznaczonym do tego terminie, należało pozostawić go bez rozpoznania. Powyższe postanowienie Z.K. uczyniła przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 246 § 1 p.p.s.a., przenosi na stronę obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub też, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Jedynym kryterium oceny wniosku jest więc kryterium majątkowe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z powołanym przepisem strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 P.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. skarżąca została wezwana przez Sąd pierwszej instancji do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (formularz ten został doręczony skarżącej wraz z wezwaniem). Z uwagi na to, że skarżąca nie wykonała wezwania Sądu i nie nadesłała wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, sędzia Sądu pierwszej instancji prawidłowo pozostawił wniosek w tym przedmiocie bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.