I OZ 571/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 861/25 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr N-VI.7581.2.3.2025 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 8 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 861/25 (dalej postanowienie z 8 lipca 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.W. (dalej skarżąca) na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 15 kwietnia 2025 r. nr N-VI.7581.2.3.2025 (dalej decyzja z 15 kwietnia 2025 r.) w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na decyzję z 15 kwietnia 2025 r. skarżąca zawarła skierowany do organu - a w przypadku jego nieuwzględnienia do Sądu - wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek, podniosła, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje realizację inwestycji celu publicznego. W razie uwzględnienia skargi, rozstrzygnięcie w nim zapadłe stanie się - w razie hipotetycznego podjęcia prac - bezprzedmiotowe i doprowadzi do umorzenia postępowania. Sąd I instancji podniósł, że z nadesłanych akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę nie wynika, by organ uczynił przedmiotem rozpatrzenia wniosek skarżących. Wskazał, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja, jak i dokumenty złożone do akt sprawy, nie przemawiają za udzieleniem ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 3-8, 21-23v akt sądowych). Zażalenie wniosła skarżąca, reprezentowana przez adw. J.U., zaskarżając postanowienie z 8 lipca 2025 r., w całości i zarzucając postanowieniu: I. błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, w sytuacji, gdy skarżąca w treści swego wniosku, zawartego w skardze z 22 maja 2025 r., wskazała na uzasadnioną okolicznościami sprawy obawę, że w razie braku wstrzymania wykonalności zaskarżonych decyzji inwestor w najbliższym czasie wykona działania w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego na działce nr [...] zgodnie z osnową zaskarżonych rozstrzygnięć (co skarżącej już - za pośrednictwem osób go reprezentujących - zapowiedział), wskutek czego roboty zostaną wykonane przed zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem, co spowoduje, że (w razie uwzględnienia wniosków skargi) niemożliwe będzie wykonanie zapadłego w sprawie wyroku, w wyniku czego skarżąca odnotuje po swej stronie szkodę (w postaci posadowienia urządzeń przesyłowych na jej działce i niemożność jej innego zagospodarowania, a więc ograniczeń w zakresie wykonywania jej prawa własności względem gruntu), co będzie równocześnie trudnym do odwrócenia skutkiem realizacji decyzji (wymagającym zainicjowania kolejnych postępowań przez skarżącą); II. naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa) przez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionej odmowie wstrzymania w całości wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, w sytuacji gdy istniały uzasadnione przesłanki wstrzymania wykonania ww. decyzji, które zostały przez skarżącą należycie wykazane. Skarżąca wniosła o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (k. 41-42v akt sądowych). Pismem z 15 września 2025 r. P. S.A. (dalej Spółka), reprezentowana przez r. pr. I.F., wniosła o oddalenie zażalenia (k. 77-78v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie wniosek złożony na podstawie art. 61 § 3 ppsa dotyczył decyzji wydanej przez Wojewodę Podkarpackiego z 15 kwietnia 2025 r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty Jarosławskiego wykonującego zadania w zakresie administracji rządowej z 5 lutego 2025 r., orzekającą - m.in. - o zezwoleniu P. S.A. z siedzibą w Lublinie na niezwłoczne zajęcie wskazanej weń nieruchomości. Decyzji zezwalającej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2 decyzji). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej ugn), zgodnie z którym, w przypadkach określonych w art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej kpa) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W art. 124 ust. 1 ugn wskazano, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji [...] energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o niezwłocznym zajęciu ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. W przedmiotowej sprawie Starosta Jarosławski (dalej Starosta) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydał również decyzję z 11 grudnia 2024 r. nr GN- 6853.29.2024, orzekającą - m.in. - o ograniczeniu sposobu korzystania z części wskazanej weń nieruchomości. Wojewoda Pomorski decyzją z 28 stycznia 2025 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest to, że zaskarżona decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 ugn. Przepis ten stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wykluczenie ustawowych warunków wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego, wydanych w sprawach wymienionych w zdaniu 1 in medio art. 9 ugn, wynika z faktu, że decyzje te są wydawane w takich okolicznościach, które - w ocenie ustawodawcy - nie cierpią zwłoki. Wstrzymanie wykonania decyzji odwoławczych w tych sprawach może nastąpić na zasadach ogólnych, w wyniku zawnioskowania o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, przy złożeniu skargi na te decyzje (M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 108-109, nb 10). Ratio legis art. 124 ust. 1a ugn to przyśpieszenie rozpoczęcia i realizacji inwestycji linowych. W niniejszym postępowaniu decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której wstrzymania domaga się skarżąca, opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności, zatem wstrzymanie może nastąpić jedynie wyjątkowo (postanowienie NSA z 5.2.2015 r. I OZ 80/15, Lex 1658523). Wyłączenia dokonane w art. 9 ugn należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 cytowanej ustawy, niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności (komentarz do art. 9 w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, E. Bończak–Kucharczyk, Lex 2014). Wstrzymanie wykonania takich decyzji przez sąd administracyjny może więc nastąpić jedynie w oparciu o ogólne zasady zawarte w art. 61 § 3 ppsa. W myśl tego przepisu, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jedynie wówczas, gdy jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostaną wykonane. Badając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd winien wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności podniesione we wniosku, ale także okoliczności całej sprawy. Mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy, uznać należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przedstawione przez skarżącą argumenty nie są wystarczające, by można było uznać, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa. Za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przemawiają również okoliczność, że przedmiotowa inwestycja jest przedsięwzięciem mającym na celu zaspokojenie interesu społecznego w związku z zapewnieniem nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, oddalił zażalenie.