I OZ 600/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 878/16 o uchyleniu postanowienia tego Sądu z dnia 16 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Po 878/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "S." z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2016 r., Nr SKO.GN.4001.303.2016 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 878/16 po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszenia P. na postanowienie tego Sądu z 16 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 878/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia – uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z 18 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Po 878/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie zażaleniowe Stowarzyszenia P. (dalej "Stowarzyszenie" bądź "skarżący") na postanowienia z 19 maja 2017 r. i 16 października 2018 r. Pismem z 16 lutego 2021 r. Stowarzyszenie wniosło zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 stycznia 2021. W zażaleniu zawarto wniosek o zwolnienie Stowarzyszenia od opłaty sądowej od zażalenia. Postanowieniem z 23 czerwca 2021 r. sygn. II SPP/Po 40/21 Sąd, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Po 878/16 zwolnił Stowarzyszenie od kosztów sądowych w części, tj. powyżej wysokości wpisu sądowego od zażalenia. Postanowieniem z 16 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Po 878/16 Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z 18 stycznia 2021 r. o sygn. II SA/Po 878/16 z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od zażalenia. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosło Stowarzyszenie domagając się jego uchylenia oraz przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika i zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje stanowisko Stowarzyszenie wskazało, że Sąd nie wezwał strony do dokonania opłaty tytułem wpisu sadowego od zażalenia, ani nie określił wysokości tego wpisu, poza stwierdzeniem, że zwolnił Stowarzyszenie "powyżej wpisu sądowego", co stanowi naruszenie prawa. Postanowieniem z 16 listopada 2021 r., sygn. II SPP/Po 137/21 Sąd uchylił postanowienie własne z 23 czerwca 2021 r. sygn. II SPP/Po 40/21 oraz orzekł o zwolnieniu Stowarzyszenia od kosztów sądowych. W motywach powołanego na wstępie rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 195 § 2 P.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zasadnym okazało się uchylenie zaskarżonego postanowienia z 16 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia, bowiem faktycznie po wydaniu postanowienia z 23 czerwca 2021 r., sygn. II SPP/Po 40/21 strona nie została wezwana do uiszczenia wpisu od zażalenia. Niemniej jednak, na co zwrócono uwagę powyżej, Sąd uchylił postanowienie własne w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w części tj. powyżej wysokości wpisu sądowego od zażalenia i zwolnił Stowarzyszenie od kosztów sądowych w całości. W tej sytuacji możliwe stało się dalsze nadanie biegu zażaleniu z 16 lutego 2021 r. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyło Stowarzyszenie P. Wniosło o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, - sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, - zwolnienie z opłaty sądowej od niniejszego zażalenia, - ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, bowiem zawiera błąd formalno-prawny zawarty w części orzekającej, polegający na braku określenia, czego dotyczy sprawa i na terenie jakiej gminy. Określenie to jest niezbędne, albowiem ten sam inwestor prowadzi taką samą inwestycję na terenie Gminy D., jak również na terenie Gminy Ś., gdzie wydane zostały decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz decyzje o pozwoleniu na budowę turbin wiatrowych, które to sprawy są nadal przedmiotem postępowań sądowo-administracyjnych przed WSA w Poznaniu i WSA w Warszawie. Skarżący wskazał ponadto, że Sąd nie rozpoznał jego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zawartego w zażaleniu z 13 września 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej "P.p.s.a.") jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny może we własnym zakresie dokonać samokontroli zaskarżonego postanowienia. Sąd ma możliwość zastosowania powyższego przepisu z urzędu bez względu na to, czy strona złożyła wniosek w tym zakresie. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy powinno mieć miejsce wówczas, gdy sąd podziela podniesiony w zażaleniu zarzut nieważności lub uznaje, że jest ono oczywiście uzasadnione. Według wskazanego powyżej przepisu art. 195 § 2 P.p.s.a., uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd I instancji zasadnie uchylił swoje postanowienie z 16 sierpnia 2021 r., którym Sąd ten odrzucił zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie z 23 czerwca 2021 r., sygn. akt II SPP/Po 40/21. Istotnym było bowiem, że Stowarzyszenie nie zostało wezwane do uiszczenia wpisu od złożonego w sprawie zażalenia. Z akt sprawy wynika ponadto, iż Sąd I instancji, postanowieniem z 16 listopada 2021 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu niedoniesienia się przez Sąd I instancji do złożonego przez Stowarzyszenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że kwestia ta była również przedmiotem rozważań tego Sądu. Ww. postanowieniem z 16 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu. Odnośnie podnoszonej w zażaleniu kwestii "błędu formalno-prawnego zawartego w części orzekającej, polegającego na braku określenia czego dotyczy sprawa i na terenie jakiej gminy" wskazać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia precyzyjnie wskazano przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Brak wskazania w zaskarżonym postanowieniu jakiej konkretnie dotyczy inwestycji nie może stanowić o wadzie postanowienia prowadzącej do jego uchylenia. Ponadto podnieść należy, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie jest kolejnym postanowieniem wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu a dotyczącym skargi Stowarzyszenia "S." z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2016 r., Nr SKO.GN.4001.303.2016 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, a zatem zażalenie na to postanowienie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.