I OZ 618/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 1644/17 w sprawie ze skargi A. Z. na akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r., po rozpoznaniu skargi A. Z. na sprecyzowany w sentencji akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], w punkcie 1 uchylił ten akt, a w punkcie 2 zasądził od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz A. Z. kwotę 231 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparł o art. 200 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., a uwzględnił wyłącznie kwotę wpisu sądowego od skargi. Nie zasądził natomiast kosztów zastępstwa procesowego w części dotyczącej wynagrodzenia radcy prawnego wskazując, że ten pełnomocnik skarżącego, tylko "formalnie" reprezentując stronę w niniejszym postępowaniu, nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, tj. zarówno kwoty wpisu sądowego, jak i kosztów zastępstwa procesowego – łącznie 2.031 zł, zarzucając naruszenie art. 200, art. 205 § 2, art. 206, art. 207 § 2 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804), przez oddalenie wniosku o zwrot wynagrodzenia radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że zasada związana z rozliczaniem kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym została określona w art. 200 P.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., stosownie do którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku strony o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, wskazał na ocenę nakładu pracy pełnomocnika skarżącego i zwrócił uwagę, że aktywność radcy prawnego sprowadzała się jedynie do formalnego reprezentowania skarżącego, czego emanacją było pojawienie się tylko i wyłącznie na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. Był to jedyny przejaw aktywności procesowej pełnomocnika skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny to ustalenie i wyprowadzoną zeń konkluzję podziela. W okolicznościach tej sprawy zachodziły podstawy do zastosowania normy z art. 206 P.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił nieskomplikowany charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika, którego aktywność sprowadzała się w istocie wyłącznie do ustnego poparcia stanowiska skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie należne jest za dokonane czynności, nie zaś za samo tylko udzielenie pełnomocnictwa, ani za samą tylko obecność pełnomocnika na rozprawie. Wynika to z istoty wynagrodzenia, które przysługuje za konkretne działanie, czego wyrazem jest m.in. tytuł wspomnianego rozporządzenia, w którym zawarto zwrot "czynności". Nie przewiduje ono wynagrodzenia w każdym wypadku udzielenia pełnomocnictwa, a przewiduje go za "prowadzenie spraw" (np. § 5, 6, 7), choć w innych przepisach posługuje się innymi zwrotami, nie definiując żadnego. Analiza brzmienia § 14 rozporządzenia może skłaniać do odmiennego wniosku, skoro bowiem w punkcie 2 w odpowiednich jednostkach przewiduje się wynagrodzenie za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej, udział w rozprawie kasacyjnej, zaś przed sądem I instancji rozróżnienia na poszczególne czynności brak (p. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i c), to można dowodzić, że intencją normodawcy było przyznanie wynagrodzenia bez względu na dokonane czynności. Do tego poglądu skłaniać też może regulacja § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia. Jednakowoż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie zapatrywanie byłoby niezgodne z istotą wynagrodzenia. Nie sprzeciwia się temu poglądowi treść § 15 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., który w ust. 1 stanowi, iż opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4, w ust. 2, że opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej, w ust. 3, że opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Regulacja ta akcentuje bowiem szczególne okoliczności pozwalające na podwyższenie wynagrodzenia, natomiast nie neguje jego nieprzyznania w razie niewykonywania czynności procesowych. Zastosowanie normy zawartej w art. 206 P.p.s.a. w okolicznościach sprawy było trafne i nie wykroczyło poza ramy swobodnego uznania Sądu I instancji. Nie doszło też do uchybienia wskazanym w zażaleniu przepisom, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom w nim określonym, gdyż w sposób jasny i precyzyjny wskazuje podstawy faktyczne i prawne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, nadto prezentuje argumentację, która pozwala na jego kontrolę instancyjną. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 3