I OZ 635/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 2 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 586/19 odrzucające zażalenie B. K. z dnia 9 września 2019 r. w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...]. czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 586/19, odrzucił zażalenie B. K. z 9 września 2019 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2019 r. odrzucono skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącej na w/w postanowienie z dnia 13 sierpnia 2019 r. Pismem z dnia 9 września 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie, które nie zawierało oznaczenia zaskarżonego aktu, ani wymaganych odpisów. Wobec tego, została wezwana do usunięcia braków formalnych tego zażalenia, poprzez złożenie jednego odpisu zażalenia własnoręcznie popisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem oraz wskazanie zaskarżonego orzeczenia, w tym podanie, czy wolą skarżącej było zaskarżenie postanowienia z dnia 5 września 2019 r. o odrzuceniu zażalenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Sąd podał, że przedmiotowe wezwanie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 23 grudnia 2019 r. Pozostało ono jednak bezskuteczne. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że skoro skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia, to należało je odrzucić. Na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 6 i art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Wskazano, że pismem z dnia 9 września 2019 r. skarżąca wniosła o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, który to wniosek został rozpoznany w dniu 15 stycznia 2020 r. Podniesiono, że Sąd skierował do skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, pomimo nierozpoznania wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W ocenie skarżącej, Sąd w pierwszej kolejności winien był rozpoznać ten wniosek i wstrzymać wszelkie pozostałe działania. Wskazano, że skarżąca mogła mieć przekonanie, że skoro złożyła wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu i nie otrzymała postanowienia odmawiającego uwzględniającego wniosku, to wszelkie działania w sprawie będzie podejmował wyznaczony pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 ustawy. Stosownie do art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Natomiast w myśl art. 46 § 1 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Ponadto, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą Sądu nie jest bowiem zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek (uchwała NSA z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13). Jeżeli pismo nie zawiera uzasadnienia to adresat pisma (sąd) nie wie, co strona zarzuca. To powoduje, że sąd nie wie, w jaki sposób ma je potraktować i jak rozpoznać. Postępowanie ma charakter sformalizowany. Sądowi nie wolno samodzielnie precyzować intencji strony; nie wolno sądowi dopowiadać niczego, co nie wynika z treści pisma. Ustawodawca – mając na uwadze, że strona, niereprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, może nie być wystarczająco precyzyjna – wprowadził instytucję wezwania do uzupełniania braków formalnych. Niewątpliwie jest to pomoc dla strony, bowiem sąd dokładnie wskazuje stronie, co strona powinna uzupełnić, poprawić. Jeżeli strona nie uzupełnia i nie poprawia pisma, czyli nie uzupełnia braku formalnego w wyznaczonym terminie – sąd nie wzywa strony po raz kolejny, tylko kończy sprawę. Brak formalny pisma ma zatem określone konsekwencje. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, skarżąca pismem z 9 września 2019r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismo zatytułowane "zażalenie" o treści: "wnoszę zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wnoszę o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do reprezentowania mnie w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 586/19". Jak dalej wynika z akt, na urzędowym formularzu PPF z tej samej daty, skarżąca zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SPP/Po 191/19 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącej adwokata, którego miała wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu. Pismem z dnia 21 lutego 2020 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu wyznaczyła dla skarżącej adwokata w osobie P. S. – M. Wobec tego, że skarżąca w w/w zażaleniu nie wskazała oznaczenia zaskarżonego aktu, ani wymaganych odpisów, została wezwana przez Sąd do uzupełnienia baków formalnych zażalenia. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie, o którym mowa, skutecznie doręczono skarżącej w dniu 23 grudnia 2019 r., czego skarżąca nie kwestionuje. Wobec tego, siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął w dniu 30 grudnia 2019 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie wykonała jednak w/w zarządzenia Sądu. Zatem Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie. Skoro bowiem treść zażalenia skarżącej z dnia 9 września 2019 r. nie pozwalała na jednoznaczne ustalenie jej żądania, to Sąd I instancji nie mógł podjąć czynności wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącej w zażaleniu wskazać należy, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Zwolnienie od kosztów sądowych, czy też ustanowienie pełnomocnika urzędu jest bowiem odrębnym od uzupełnienia braków formalnych skargi zagadnieniem. Postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy ma charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i jego rozpoznanie pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie. Należy także w tym miejscu podkreślić, że Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił zażalenie, zatem w ogóle nie rozpoznał go merytorycznie. Wobec tego należy uznać, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2020 r. jest zgodne z prawem, bowiem skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.