I OZ 668/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Głównego Policji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 100/11 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 100/11 wydane w sprawie z wniosku J. K. o wymierzenie Komendantowi Głównemu Policji grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 100/11 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 100/11 wydane w sprawie z wniosku J. K. o wymierzenie Komendantowi Głównemu Policji grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy. Z przytoczonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Komendantowi Głównemu Policji grzywnę w wysokości 7000 złotych za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 97/12 ze skargi J. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia (...) stycznia 2011 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia kontrolnego postępowania sprawdzającego. Odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi organu w dniu 18 czerwca 2012 r. W dniu 26 czerwca 2012 r. nadano w Urzędzie Pocztowym Warszawa (...) zażalenie na powyższe postanowienie, sporządzone przez pełnomocnika organu – r. pr. M. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik organu wskazał, że w dniu 25 czerwca 2012 r. wracając z wyjazdu służbowego utknął w wielogodzinnym korku z powodu wywrócenia dźwigu na trasie E 1 w miejscowości Brzoza pod Toruniem i z tego powodu nie zdążył odebrać z miejsca pracy i nadać zażalenia, co jest okolicznością niezależną od pełnomocnika, a której to okoliczności nie mógł przewidzieć. Ponadto pełnomocnik Komendanta Głównego Policji podkreślił, że Sąd, przesyłając pełnomocnikowi postanowienie o wymierzeniu grzywny nie pouczył go o terminie i prawie do złożenia zażalenia, składanego w krótszym, siedmiodniowym terminie niż 30 dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika, strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji za błędne pouczenie wystosowane przez Sąd czy też jego brak, nawet wtedy gdy jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i dlatego, niezależnie od przyczyny wskazanej powyżej, należy uznać, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu. Uzasadniając rozstrzygnięcie w postaci odmowy przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w pierwszej kolejności badał, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a. Przyjmując, że przyczyna uchybienia terminu ustała po uzyskaniu możliwości nadania zażalenia przez pełnomocnika organu, tj. w dniu 26 czerwca 2012 r. to wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 26 czerwca 2012 r., w myśl art. 87 § P.p.s.a. Sąd uznał za zachowany. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Sąd zauważył, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczności wskazane przez pełnomocnika organu we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, tj. utknięcie w korku oraz niepouczenie przez Sąd o terminie do wniesienia zażalenia, nie mogą stanowić o braku winy pełnomocnika organu w uchybieniu terminu. Sąd przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym podkreśla się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r. sygn. akt V SA 793/02 Lex nr 55832). Tymczasem w niniejszej sprawie pełnomocnik wskazał, że w związku z korkiem, który znacząco opóźnił jego podróż służbową, nie miał możliwości odebrania z miejsca pracy i nadania zażalenia, które było już uprzednio przygotowane. Sąd zaznaczył, że zażalenie to nie musiało być złożone osobiście przez pełnomocnika organu. Czynności tej bowiem mogła dokonać osoba trzecia szczególnie, że obsługi prawnej Komendanta Głównego Policji nie zapewnia wyłącznie jedna osoba. Trudno sobie bowiem wyobrazić, że w przypadku nieobecności pełnomocnika organu nie nadaje się biegu żadnej sprawie związanej z obsługą prawną organu. Rolą profesjonalnego pełnomocnika było zadbanie o to, aby we właściwym czasie zażalenie mogło być nadane na poczcie. W ocenie Sądu pierwszej instancji na uwzględnienie nie zasługiwał również argument dotyczący braku pouczenia przez Sąd o terminie do złożenia zażalenia. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 140 § 3 P.p.s.a., jeżeli sąd doręcza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, poucza ją o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie zaś z treścią art. 166 P.p.s.a. , do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powyższe oznacza a contrario, że doręczając odpis postanowienia o wymierzeniu grzywny, sąd poucza o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego jedynie strony działające bez adwokata lub radcy prawnego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, bowiem Komendant Główny Policji był reprezentowany w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, któremu doręczono odpis postanowienia z dnia 5 czerwca 2012 r. Zażaleniem Komendant Główny Policji zaskarżył ww. postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, przez błędne jego zastosowanie, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i uznaniu, że okoliczności wskazane przez pełnomocnika organu we wniosku, tj. utknięcie w korku nie może stanowić o braku winy pełnomocnika organu w uchybieniu terminu. Wskazując na ten zarzut organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że istotą niniejszej sprawy na obecnym etapie postępowania jest ocena zawinienia, bądź tez nie, uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W sytuacji, kiedy w imieniu strony działa profesjonalny pełnomocnik - co miało miejsce w niniejszej sprawie – dokonanie bądź zaniechanie przez pełnomocnika czynności procesowych obciąża stronę. Występujący zatem w imieniu Komendanta Głównego Policji radca prawny obowiązany był do dołożenia należytej staranności w wywiązaniu się z obowiązku terminowego złożenia zażalenia. Udzielone w niniejszej sprawie radcy prawnemu przez Komendanta Głównego Policji pełnomocnictwo obejmuje wywiązanie się przez pełnomocnika z obowiązku należytego i terminowego działania w imieniu strony. Przytoczona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja odnosząca się do powrotu z wyjazdu służbowego w dniu 25 czerwca 2012 r. i utknięcia w wielogodzinnym korku z powodu wywrócenia dźwigu na trasie E 1 w miejscowości Brzoza pod Toruniem nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem na radcy prawnym ciąży obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy strony (mocodawcy). Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające stronie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia wraz z zaprezentowaną w nim argumentacją należy uznać za prawidłowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia. Barak jest również podstaw do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego między stronami. Nie ma ich ani w przepisach prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zażaleniu, ani też nie mogą ich stanowić przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. W świetle tych przepisów orzeczenie w sprawie kosztów postępowania związane jest nieodłącznie z uwzględnieniem lub oddaleniem skargi kasacyjnej, które to przesłanki nie mogą być spełnione w toku postępowania zainicjowanego wniesieniem zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego.