I OZ 670/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 512/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 29 maja 2024 r., nr SN-III.7536.17.2024.11 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. T.G. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 29 maja 2024 r., nr SN-III.7536.17.2024.11, w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości. Jednocześnie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 29 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślić również należy, że podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), zgodnie z którym starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, stosownie do art. 9 u.g.n., w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z powyższego przepisu wynika zatem, że ustawodawca wyłączył spod instytucji obligatoryjnego wstrzymania wykonania decyzji, te wydane w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n. Wyłączenie decyzji wydanej na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. z zakresu działania art. 9 ustawy, powoduje, że wstrzymanie wykonania takiej decyzji nastąpić może na zasadach ogólnych, w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego. Wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 cytowanej ustawy, niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności (zob. Komentarz do art. 9 w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. E. Bończak-Kucharczyk, Lex 2013). Wstrzymanie wykonania takich decyzji nastąpić może w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, pod warunkiem złożenia skargi na tę decyzję (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 971/20; CBOIS). W rozpoznawanej sprawie 31 maja 2022 r. P.J. działający w imieniu E. Sp. z o.o. w P. zwrócił się do Starosty Śremskiego o wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. zobowiązującej skarżącą do udostępnienia na okres jednego dnia w ciągu tygodnia od otrzymania decyzji części nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii stanowiska słupowego w elektroenergetycznej linii napowietrznej niskiego napięcia 0,4 kV, obejmujących swym zakresem wymianę uszkodzonego słupa w istniejącej lokalizacji. Wnioskodawca wskazał, iż właścicielka nieruchomości nie wyraziła zgody na jej udostępnienie. Mając powyższe na uwadze, zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że analiza wniosku skarżącej wykazała, że strona nie uprawdopodobniła w nim przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zarówno wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i zażalenie nie zawierają argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 29 maja 2024 r. Argumentacja skarżącej zasadniczo odnosi się do kwestii merytorycznej, a mianowicie kwestionowania konieczności naprawy zerwanego kabla. Podnieść należy, że na tym etapie postępowania Sąd nie ocenia prawidłowości wydania decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to czy jej wykonanie może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącej. Nie chodzi przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków, co słusznie zauważył Sąd I instancji. W rozpoznawanym wniosku takich konkretnych okoliczności nie przedstawiono. Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a tym samym udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Jak trafnie przyjął Sąd I instancji, w sprawie niniejszej nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę o możliwość wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 p.p.s.a. Nie bez znaczenia też pozostaje okoliczność, że ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje rekompensatę szkód poniesionych przez właściciela w związku z ograniczeniem możliwości korzystania z nieruchomości. Do pokrycia tych szkód może dojść na podstawie porozumienia stron bądź na podstawie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w oparciu o materiał dowodowy, w tym o operat szacunkowy określający wysokość tych szkód (art. 124b ust. 4 u.g.n.). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.