I OZ 702/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1533/17 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.F. na czynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie propozycji zatrudnienia dla funkcjonariusza postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 14 marca 2018 r. przywrócił A. F. termin do wniesienia skargi na czynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z [...] 2017 r. w przedmiocie propozycji zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej, dokonaną na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. ( Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948). Sąd podkreślił, że skarżący otrzymał propozycję zatrudnienia w dniu [...] 2017 r. i w dniu [...] 2017 r. złożył oświadczenie o jej przyjęciu. Jednocześnie w dniu [...] 2017 r. złożył odwołanie od otrzymanej propozycji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie pismem z [...] 2017 r. poinformował skarżącego o braku podstaw do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie oraz złożenia skarżącemu propozycji służby. W skardze na złożoną propozycję pracy skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc, że kierowane do niego pisma nie zawierały żadnych pouczeń co do środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyjmując, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. Przywołując treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), Sąd podkreślił, że żadne z kierowanych przez organ do strony pism nie zawierało pouczenia co do środków zaskarżenia. Skarżący w skardze podkreślał, że przyjął propozycję pracy działając pod przymusem prawnym i ekonomicznym, jednak nie zgadzał się z faktem przedłożenia mu propozycji pracy a nie przedstawienia mu propozycji służby i dlatego starał się składając różne pisma procesowe ją zaskarżyć, jednak organ nigdy nie pouczył go o możliwości zaskarżenia tej propozycji do sądu administracyjnego. Dodatkowo Sąd wskazał, że trudno przypisać skarżącemu winę w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi do sądu, skoro przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej są na tyle niejasne, że spowodowały rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd uznał zatem, że przesądzającym argumentem za przyjęciem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi było to, że organ, nie uznając prawa skarżącego do zaskarżenia przedmiotowego aktu, konsekwentnie nie pouczał strony o sposobie i terminach wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Brak pouczenia, pouczenie niepełne, błędne lub niejasne powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i w zw. z art. 5 pkt 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 165 ust. 7 ustawy ( Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie skargi do rozpoznania pomimo tego, że propozycja złożona na podstawie art. 165 ust. 7 ww. ustawy nie stanowi ani decyzji, ani też innego niż określone w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdyż została wydana w ramach podległości służbowej pomiędzy przełożonym a podwładnym, a w konsekwencji nie podlega kognicji sądów administracyjnych; 2. naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 ust. 1 i ust. 2 w zw. z ust. 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i rozpoznanie skargi pomimo tego, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w katalogu spraw enumeratywnie wymienionych w art. 276 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy i tym samym nie podlega kognicji sądu administracyjnego; powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd I instancji dokonując prawidłowej oceny winien był skargę odrzucić. Natomiast w razie przyjęcia, że skarga podlega kognicji sądów administracyjnych, organ podniósł zarzut naruszenia: - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony skarżącej, - art. 87 § 1, § 2, § 3 w zw. z art. 88 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący złożył skutecznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy złożony wniosek jako spóźniony i niedopuszczalny powinien zostać przez Sąd odrzucony. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na zażalenie A. F., reprezentowany przez adwokata, wniósł o oddalenie zażalenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Badanie skuteczności prawnej złożonej do sądu administracyjnego skargi jest czynnością wieloelementową, na którą składają się: 1) ustalenie, czy skarga do sądu administracyjnego została wniesiona; 2) badanie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego pod względem przedmiotowym, a następnie podmiotowym; 3) badanie spełnienia warunków formalnych skargi (terminu, wymogów co do treści skargi, uiszczenia wpisu). W doktrynie podkreśla się, że takie usystematyzowanie kolejności badania skargi musi być przestrzegane. Sąd nie może bowiem odrzucić skargi do sądu administracyjnego z przyczyny uchybienia terminu czy nieuiszczenia wpisu, skoro skarga jest niedopuszczalna z powodu braku drogi sądowej w sprawie. (por. B.Adamiak, J.Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych. Warszawa 2009, s. 129) Należy zatem podkreślić, że badanie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi być poprzedzone badaniem przysługującej w danej sprawie kognicji sądu administracyjnego. Przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest dokonanie oceny warunków dopuszczalności skargi, gdyż zaistnienie przesłanki uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego) lub art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne), uniemożliwia rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Stwierdzenie niedopuszczalności postępowania głównego skutkuje niedopuszczalnością postępowania z sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji nie zajął stanowiska co do posiadania uprawnienia do dokonania kontroli legalności zaskarżonej czynności, co było konieczne, gdyż kognicja sądów administracyjnych obejmuje kontrolę aktywności organów administracji publicznej wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 p.p.s.a. W tym zakresie Sąd zaakcentował jedynie, że przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej są niejasne, wywołując rozbieżności w orzecznictwie. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uchylił się od oceny, czy objęta skargą pisemna propozycja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z [...] 2017 r. polegająca na określeniu warunków zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej jest jednym z aktów lub czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji należy uznać, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi było przedwczesne i stanowiło naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.