I OZ 714/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt II SAB/Ol 55/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. W. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie A. W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na bezczynność Wójta Gminy S. w udzieleniu informacji publicznej dotyczącej wniosku o warunki zabudowy złożonego przez J. S. dla budowy wykonanej niezgodnie ze zgłoszeniem, na nieruchomości położonej w O. oraz podanie wysokości kary jaka została ustalona w trybie legalizacji. Pismem z dnia 17 maja 2013 r. skarżący wystąpił o zwolnienie z opłat sądowych oraz przyznanie obrońcy z urzędu. Skarżącemu przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i w dniu 29 maja 2013 r. do Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trójką dzieci. Do ich majątku należą: dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 28,36 ha. W rubryce nr 10 formularza wniosku, skarżący wykazał dochody własne z tytułu działalności rolniczej "rolnik - 745,20 zł" oraz z tytułu bycia radnym 100 zł, co w łącznej kwocie stanowi 845 zł. W rubryce 11 wskazał natomiast, że ponosi koszty związane z dojazdem dzieci do szkoły z miejscowości S. do O., ponadto żona lecz się i ponosi koszty związane z powrotem do zdrowia. Strona wskazała także, że dzikie zwierzęta - jelenie zniszczyły mu ok. 60% plonów. Do akt niniejszej sprawy zostały włączone w poczet materiału dowodowego ze sprawy o sygn. akt II SA/Ol 339/13 wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 maja 2013 r. wraz z załącznikami - zaświadczeniem o dochodowości gospodarstwa rolnego - roczny dochód w wysokości 44.712,14 zł. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania A. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazał Sąd, biorąc pod uwagę wyłącznie zadeklarowane przez skarżącego dochody (a nie przychody wykazane w zaświadczeniu), które określił miesięcznie jako 845 zł na osobę we wniosku złożonym do sprawy sygn. akt II SA/Ol 339/13, a w obecnym wniosku dochód wykazany w wysokości 845 zł nie zawierał już dookreślenia, że jest to dochód na członka rodziny, oznacza to, że miesięcznie strona skarżąca dysponuje dochodem w wysokości 4.225 zł, bowiem prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką niepełnoletnich dzieci. Na ten dochód składa się uzyskiwana przez stronę dieta radnego w wysokości 500 zł oraz dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 28,4555 ha, w tym użytków rolnych 26,4083 ha, a przeliczeniowych 16,0653 ha. Sąd wyjaśnił, że wskazany w zaświadczeniu Wójta Gminy S. dochód z gospodarstwa opiewa na kwotę 44.712,14 zł rocznie, co miesięcznie stanowi 3.726 zł. Jednakże to sam skarżący w swoim oświadczeniu podał, że dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 745,20 zł. Wprawdzie strona wskazała, że ponosi wydatki związane z dowożeniem dzieci do szkoły w O. oraz koszty związane z leczeniem żony, jednakże nie określiła wielkości tych kosztów, co przy wykazanym dochodzie rodziny nie pozwala na stwierdzenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, mając na uwadze także posiadany przez stronę skarżącą majątek, który wykazany został we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. dom oraz gospodarstwo rolne, zaś jego wartość oszacowana przez skarżącego została podana w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2011 r. (dostępnym na stronie internetowej bip.[...]) i określona jako 2.100.000,00 zł oznacza, że strona posiada znacznej wartości majątek, który może zostać wykorzystany w celu poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Nie oznacza powyższe, że strona musi pozbawić się swojego majątku, aby pokryć koszty postępowania, które z uwagi na wielkość wpisu oraz wysokość wydatku związanego z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie są znaczące, gdyż posiadany majątek znacznej wartości może wykorzystać celem uzyskania niezbędnych środków płatniczych bez potrzeby jego wyzbywania się. Wobec wykazanego dochodu oraz wielkości kosztów sądowych niezbędnych do poniesienia w tej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna oraz rodzinna była tego rodzaju, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojej rodziny. W tym stanie sprawy zasadne jest stwierdzenie, że dzięki posiadanemu majątkowi, skarżący może zdobyć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny zwłaszcza, że na ten cel może przeznaczyć środki pieniężne pochodzące z diety radnego, skoro dochody z tytułu działalności rolniczej z trudnością jednak wystarczają na potrzeby bieżące jego 5-osobowej rodziny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, podnosząc że wysokość posiadanych przez niego miesięcznych dochodów w stosunku do jego potrzeb wskazuje, że jego sytuacja materialna i rodzinna jest tego rodzaju, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności sprawy niniejszej należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, aby jego sytuacja materialna oraz rodzinna była tego rodzaju, że kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że skarżący dysponuje dochodem w wysokości 4.225 zł, na który składa się uzyskiwana przez stronę dieta radnego w wysokości 500 zł oraz dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 28,4555 ha. Jak wskazał również Sąd, wartość majątku skarżącego, oszacowana przez niego, została podana w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2011 r. (dostępnym na stronie internetowej bip.[...]) i określona jako 2.100.000,00 zł. Wobec powyższego należy zgodzić się z wnioskiem do jakiego doszedł Sąd I instancji, że skarżący nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy również zwrócić uwagę, iż Sąd rozważając możliwość przyznania prawa pomocy kieruje się nie tylko aktualną sytuacją dochodową wnioskodawcy lecz również jego stanem majątkowym. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący może partycypować w kosztach postępowania sądowego w sprawie niniejszej. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.