I OZ 72/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt III SAB/Lu 9/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w Biłgoraju w przedmiocie wydania decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt III SAB/Lu 9/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że oceniając zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania należy mieć na uwadze informacje przedstawione przez stronę nie tylko z badanym wnioskiem, ale także podane w urzędowym formularzu PPF z dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonym do sprawy o sygn. akt III SA/Lu 541/14 oraz informacje wynikające z akt sprawy I SA/Lu 455/14. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie analiza oświadczeń złożonych w sprawie niniejszej i w sprawie III SA/Lu 541/14 oraz dokumentów z akt sprawy o sygn. I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) pozwala stwierdzić, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego skarżącego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, są ze sobą sprzeczne. Skarżący nie ujawnił także w pełni swego stanu majątkowego. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 541/14 i podpisanego przez skarżącego (działającego w jako pełnomocnik żony) wynika, że od października 2013 r. nie zamieszkuje z nimi żadne z dzieci. We wniosku tym nie została również wykazana córka K. jako osoba pozostająca z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, ani jako osoba, której ponoszą koszty utrzymania i studiów w Warszawie. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu w sprawie III SA/Lu 541/14 zostało sporządzone w dniu 10 sierpnia 2014 r., to jest na dwa dni przed datą wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej. Skarżący nie wyjaśnił z jakich powodów dane na temat stanu rodzinnego i kosztów utrzymania w obu złożonych w tych samym czasie urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy są tak niezgodne. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043ha fiz. (3.7782ha przeliczeniowych.) oraz 0,0528ha fiz. lasu, która to okoliczność wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", co stoi w ewidentnej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi. W świetle podanych przez skarżącego informacji Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny. Skarżący podając informacje niepełne i sprzeczne z jego rzeczywistym stanem rodzinnym i majątkowym, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. H. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy czym konieczne jest, aby oświadczenia strony dotyczące jej sytuacji majątkowej były rzetelne i kompletne. Tymczasem w niniejszej sprawie, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji, takiej rzetelności brak. Skarżący przedstawił bowiem tylko te informacje, które mają świadczyć o braku możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania, pominął zaś informacje, które mogłyby przemawiać za brakiem uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, za Sądem I instancji, że przedłożone informacje są niekompletne i sprzeczne. W tym stanie rzeczy, skoro skarżący nie współpracuje z Sądem celem wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej, przedstawiając rozbieżne informacje co do okoliczności, które mogą wskazywać na dysponowanie przez niego określonymi środkami finansowymi to nie można uznać, że powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.