I OZ 720/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1073/11 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Na rozprawie sądowej w dniu 12 czerwca 2014 r. R. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Arkadiusza Windaka od rozpoznania niniejszej sprawy. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego R. S., wskazał na postępowanie sędziego w sprawach o sygn. akt II SA/Sz 1108/08 i II SA/Sz 744/08, polegające na "popieraniu oszukańczych zachowań procesowych" pełnomocnika skarżącego. W dniu 23 czerwca 2014 r. r. sędzia WSA Arkadiusz Windak złożył do akt sprawy oświadczenie, że ze skarżącym R. S. nie pozostaje w żadnym stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą żadne okoliczności w rozumieniu art. 18 i 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do jego bezstronności przy orzekaniu w tej sprawie. Postanowieniem z 26 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, między innymi, że w orzecznictwie i literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, nie jest przesłanką do żądania wyłączenia sędziego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Strona może zatem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Nie może natomiast, poprzez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w świetle przytoczonych przez skarżącego podstaw wyłączenia sędziego WSA Arkadiusza Windaka oraz całości akt postępowania sądowego w sprawie, wątpliwości co do jego bezstronności nie występują. Zażalenie na postanowienie z 26 czerwca 2014 r. wniósł R. S. W szczególności podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu nie zostały przytoczone wszystkie okoliczności i fakty w całym kontekście sytuacyjnym, które są podstawą wniosku o wyłączenie sędziego WSA Arkadiusza Windaka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 18 § 3 p.p.s.a. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Art. 19 p.p.s.a. stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym co do zasady nie ma możliwości wpływania na skład sądu. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest wyżej przytoczona regulacja dotycząca wyłączenia sędziego. Podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych w art. 18 p.p.s.a., czy to określonych w art. 19 p.p.s.a. Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny być to takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane np. faktem, że orzekał on już kiedyś w jego sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla niego orzeczenie. Żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na abstrakcyjne przyczyny, które w przekonaniu wnioskodawcy dają podstawę do wyłączenia. Konieczne jest wskazanie konkretnych i uzasadnionych okoliczności, które przemawiają za takim stanowiskiem. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani w rozpoznawanym zażaleniu przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Przesłanką taką nie jest, z pewnością, subiektywne przeświadczenie wnoszącego zażalenie o zasadności złożonego wniosku. Nie jest nią również niezadowolenie wnoszącego zażalenie, odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań sądowych. Poza wielokrotnym powtarzaniem fraz o stosowaniu "metod i imponderabiliów peerelowskiego systemu prawnego", "szkodzie i krzywdzie" oraz "oszukaństwie", R. S. nie podał żadnych przekonujących powodów, dla których wniosek o wyłączenie sędziego WSA Arkadiusza Windaka byłby uzasadniony. W odniesieniu do zarzutu, że w zaskarżonym postanowieniu nie zostały przytoczone "wszystkie okoliczności i fakty w całym kontekście sytuacyjnym", Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w uzasadnieniu postanowienia musi znaleźć się "zwięzłe" (art. 141 § 3 w związku z art. 166 p.p.s.a.) przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze (wniosku, zażaleniu) oraz stanowisk pozostałych stron. Nie oznacza to konieczności przytaczania całej treści pism procesowych. Wystarczy ograniczenie się do podania ich zasadniczej treści. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.