I OZ 733/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. M. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1520/15 w sprawie ze skarg A. M., J. M., Z. F., M. M., K. M., E. B., A. Ś., M. M., A. M., B. M. i G. W. oraz F. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1520/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg A. M., J. M., Z. F., M. M., K. M., E. B., A. Ś., M. M., A. M., B. M. i G. W. oraz F. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1); zasądził od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących A. M., J. M., Z. F., M. M., K. M., E. B., A. Ś., M. M., A. M., B. M. i G. W. solidarnie kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2) oraz zasądził od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego F. M. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku, w części odnoszącej się do zawartego w punkcie 3 postanowienia Sąd wskazał, że podstawę zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 202 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Sąd podkreślił, że ze względu na niezbędny nakład pracy adwokata reprezentującego F. M., jak i charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia nie znalazł podstaw do podwyższenia (zgodnie z wnioskiem) opłaty za czynności adwokata ponad stawkę minimalną, określoną w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Sąd miał w szczególności na uwadze, że: 1) zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, którego zakres jest ograniczony do badania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym; 2) upoważniony przez pełnomocnika aplikant adwokacki złożył do Sądu pismo z dnia 12 stycznia 2016 r., w którym przedstawił zarzuty i ich uzasadnienie, w przeddzień rozprawy, na której rozpoznano sprawę; 3) większość podniesionych w tym piśmie zarzutów jest zbieżna z zarzutami zawartymi w skardze pozostałych skarżących, a także z argumentacją podnoszoną przez nich w toku postępowania przed organami administracji. Zażalenie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r. wniósł F. M., reprezentowany przez adwokata. Skarżący zarzucił naruszenie § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie stawek adwokackich poprzez wadliwe przyjęcie, że rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy adwokata nie uzasadniały uwzględnienia wniosku o zasądzenie trzykrotności stawki minimalnej. W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania poprzez zasądzenie uwzględnienie trzyktornej stawki minimalnej. W piśmie z dnia 6 czerwca 2016 r. skarżący uzupełnił argumentację zażalenia, wskazując m.in., iż sprawa będąca przdmiotem postępowania dotyczyła odszkodowania za wywłaszczone gospodarstwo rolne, co niewątpliwie świadczy o jej dużym ciążarze gatunkowym. Wskazano, że stan faktyczny obejmował bardzo długi okres czasu tj. 34 lata, był skomplikowany. W sprawie toczyło się kilka postępowań, wydano łącznie 10 decyzji administracyjnych i 2 prawomocne wyroki sądowe. Powyższe wymagało zaś uwzględnienia zmieniających się przepisów prawa materialnego i procesowego. Nakład pracy pełnomocnika był zatem wyraźnie ponadprzeciętny. O zawiłości niniejszej sprawy mogą również świadczyć takie okoliczności, jak: odroczenie publikacji wyroku, długi czas sporządzenia uzasadnienia czy też obszerne uzasadnienie wyroku. W piśmie procesowym z dnia 16 września 2016 r. skarżący wskazał, że nie podnosił w postępowaniu sądowym nowych okoliczności bowiem znaczenie prawne mają tylke te, które zostały ujawnione na etapie postępownaia administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. W stanie prawnym niniejszej sprawy przepisy, o jakich mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł. Stosownie zaś do § 2 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (ust. 1). Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust. 2). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasądził zwrot kosztów postępowania według zasad określonych w art. 200 p.p.s.a. w prawidłowej łącznej wysokości 457 zł. Na sumę tę skaładały się: uiszczony przez skarżącego wpis od skargi (200 zł); wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie określonej w ww. rozporządzeniu (stawka minimalna 240 zł) oraz opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa (17 zł). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można uznać aby charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika uzasadniał podwyższenie należnego mu wynagrodzenia ponad stawkę określoną w § 3 rozporządzenia. Należy mieć bowiem na względzie, że w przyjętych w rozporządzeniu stawkach minimalnych została dokonana ocena wymaganego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowania. W § 2 rozporządzenia pozostawiono wprawdzie możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności zwiększających znacznie nakład pracy pełnomocnika, jednak okoliczności te muszą mieć rzeczywiście charakter wyjątkowy, bowiem regułą powinno być zasądzenie wynagrodzenia w wysokości przewidzianej w danej sprawie stawki minimalnej (vide § 2 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia). Na taki charakter nie wskazują podniesione przez skarżącego okoliczności. Po pierwsze, nie można uznać, że stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy z uwagi na wydanie w sprawie kilku decyzji, obejmujących znaczny okres czasu, w sposób znaczący odbiega od stopnia zawiłości innych przedmiotowo podobnych spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. Postępowania mające na celu ustalenie, czy decyzja wydana na podstawie art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) dotknięta jest wadą skutkującą stwierdzenie jej nieważności, są niejednokrotnie rozciągnięte w czasie, tym bardziej, jeżeli wydane w wyniku tego postępowania decyzje są zaskarżane do sądu administracyjnego, a następnie uchylane. Powyższe okoliczności nie stanowią jednak sytuacji nadzwyczajnej, która obligowałaby sąd w każdym takim przypadku do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika wyższe od stawki minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu. Po drugie, odnosząc się twierdzeń dotyczących nakładu pracy pełnomocnika, zauważyć trzeba, że skarga F. M. została wniesiona pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. przez reprezentującego go profesjonalnego pełnomocnika. Nie zawierała ona jakichkolwiek zarzutów, jedynie wnioski o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej. Dopiero na dzień przed rozprawą wyznaczoną przed Sądem Wojewódzkim, upoważniony przez pełnomocnika aplikant adwokacki złożył do Sądu pismo z dnia 12 stycznia 2016 r., przedstawiając w nim zarzuty i ich uzasadnienie, które były w części zbieżne z zarzutami zawartymi we wniesionej wcześniej skardze pozostałych skarżących, a także z argumentacją podnoszoną przez nich w toku postępowania przed organami administracji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe działanie pełnomocnika nie świadczy ani o ponadprzeciętnym nakładzie jego pracy, ani o podjęciu przez niego dodatkowych czynności poza typowymi działaniami przewidzianymi przez ustawodawcę. Nie sposób jednak nie dostrzec, że zaistniała sytuacja mogła przyczynić się odroczenia terminu ogłoszenia orzeczenia przez Sąd I instancji. Za nieuzasadnioną należy również uznać argumentację kwestionującą terminowość sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Z zawartych na karcie 62 akt sprawy informacji wynika jednoznacznie, iż zostało ono sporządzone w określonym prawem terminie. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zatem, iż wniesione zażalenie nie podważyło prawidłowości zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.