I OZ 762/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2011 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 26/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R.P. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie niewydania decyzji postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R.P. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie rzecznika patentowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący wezwany został – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. – do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez niego i jego żonę, posiadane konta oraz koszty comiesięcznego utrzymania. Strona nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów, ograniczając się jedynie do ponownego podania, iż uzyskuje zasiłek w wysokości 530 zł, a wynagrodzenie jego żony wynosi 2500 zł netto. Wysokość comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem wynosi 350 zł, zaś rachunki bankowe wykazują salda ujemne. Zdaniem skarżącego ustanowienie rzecznika patentowego podyktowane jest charakterem sprawy. W ocenie Sądu I instancji powyższe okoliczności pozwalały stwierdzić, iż nie ma podstaw do ustalenia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania i odmówił przyznania mu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł R.P., wskazując iż podtrzymuje uzasadnienie zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, odmawiającego mu prawa pomocy. W uzasadnieniu tego sprzeciwu skarżący wskazał między innymi, iż uzupełnienie oświadczenia, jakie strona winna zawrzeć we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w trybie art. 255 ustawy P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest alternatywą dla oświadczenia złożonego wraz z wnioskiem. Uzasadniając żądanie ustanowienia rzecznika patentowego strona wskazała, iż tego rodzaju pełnomocnik dysponuje specjalistyczną wiedzą, niezbędną do wszechstronnego załatwienia jego sprawy, a przepisy ustawy P.p.s.a. nie nakazują ustanawiania adwokatów lub radców prawnych w sprawach proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie podlega oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przyznane może być osobie fizycznej, jeśli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla siebie i swojej rodziny. Wykazanie takie winno nastąpić w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże w sytuacji, gdy okoliczności powołane przez stronę we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości finansowych, Sąd może wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym przedmiocie, co wynika z art. 255 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją. R.P., z uwagi na brak udokumentowania wysokości dochodów oraz ewentualnych wydatków ponoszonych przez niego i jego rodzinę, wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które miały wyjaśnić w sposób dostateczny kwestię sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów, ograniczając się jedynie do ponowienia informacji zawartych we wniosku oraz oświadczenia, iż koszty utrzymania związane z wydatkami na media wynoszą około 350 zł, zaś na rachunkach bankowych utrzymuje się saldo ujemne. Sąd I instancji uznał więc, iż tym samym skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpatrując wniesione zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie, zaś jako trafne ocenił stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślić przy tym trzeba, iż wbrew stanowisku skarżącego uzupełnienie dokumentów potwierdzających sytuację majątkową, rodzinną i możliwości finansowe strony w trybie art. 255 ustawy P.p.s.a. nie jest alternatywą dla oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uzupełnienie takie następuje wtedy, gdy ocena sytuacji strony nie jest możliwa na podstawie samego wniosku i ma na celu umożliwienie wnioskodawcy wykazania, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Wyjaśnienia wymaga także – na co jasno wskazywał również Sąd I instancji – iż ustanowienie rzecznika patentowego możliwe jest jedynie w sprawach własności przemysłowej, bowiem ten rodzaj spraw przewidziany jest w art. 175 § 3 pkt 2 jako zakres działania tego rodzaju pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedmiotowa sprawa nie mieści się w tym zakresie, a co za tym idzie nie ma podstaw do ustanowienia rzecznika jako pełnomocnika działającego z urzędu. Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności oraz brak wykazania przez skarżącego zaistnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, jak również wobec niepodniesienia w zażaleniu zarzutów naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.