I OZ 763/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 306/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 306/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy i wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię (wniosek o przyznanie prawa pomocy) wynika, iż utrzymuje się ona wraz z mężem z dochodu w łącznej wysokości 2.659 zł przy czym stałe miesięczne wydatki (czynsz, energia, gaz) wynoszą 817 zł. Podała, że jest osobą schorowaną w związku z czym duże wydatki ponosi na leczenie, na co zmuszona była zaciągnąć kredyt (w załączeniu kserokopia umowy o kredyt gotówkowy). Do pisma załączyła zaświadczenia lekarskie o konieczności przyjmowania leków oraz wykaz zakupionych leków z marca 2012 r. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby przy uzyskiwanym dochodzie dla dwuosobowego gospodarstwa domowego i wskazanych stałych miesięcznych wydatkach znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie skarżąca podaje, że znaczną część dochodu wydaje na leki, na co także według złożonych wyjaśnień zaciągnęła kredyt w wysokości 2.134 zł (miesięczna rata 131 zł), to z akt sprawy wynika, że dokonuje ona zakupu leków niekiedy w odstępach jedno lub dwudniowych, przy czym niektóre leki zakupuje w dużych i powtarzających się ilościach, co może świadczyć jedynie o tym, że posiada ona środki na ten cel. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. D. wskazując, że jest kaleką od urodzenia, od lat cierpi na szereg schorzeń, które wymagają kosztownego, specjalistycznego i stałego leczenia. Sytuacja finansowa i materialna skarżącej jest bardzo trudna. Środki uzyskiwane z renty inwalidzkiej I grupy nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym zakupu leków, przez co skarżąca była zmuszona zaciągnąć kredyt w wysokości 2.134 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny Sądu pierwszej instancji, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku T. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego (2.659 zł), przy wskazanych stałych miesięcznych opłatach (817 zł) i wydatkach na leki (kserokopie faktur za rok 2011) nie można uznać, aby skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi, które pozwalałyby ponieść koszty ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. .