I OZ 791/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 31/16 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016r., sygn. akt III SA/Kr 31/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił S. B. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów. W uzasadnieniu postanowienia podano, że pismem z dnia 23 marca 2016 r. skarżący S. B. wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest schorowany i ciągle leczy się szpitalnie. Mimo to stan jego zdrowia się pogarsza. Skarżący wyjaśnił, że ma chore serce, układ krążenia, zaawansowaną cukrzycę i schorzenia neurologiczne. Często zdarzają mu się zasłabnięcia połączone z utratą świadomości. Ponadto w związku z zażywaniem bardzo dużej ilości leków skarżący ma zaniki pamięci (leki nie pomagają i czasami są efekty uboczne). Skarżący przyznał, że zdarza mu się położyć jakąś rzecz, a potem nie pamięta gdzie ją położył albo zapomina, że miał taką rzecz w rękach. Skarżący wskazał, że podczas jednego z zaników pamięci schował kopertę z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi do szafki i dopiero robiąc porządki przedświąteczne ją znalazł. W związku z powyższym skarżący uważa, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, gdyż nie ma on wpływu na swój stan zdrowia. Do wniosku skarżący dołączył kserokopie kart informacyjnych z leczenia szpitalnego, skierowania na leczenie uzdrowiskowe/rehabilitację uzdrowiskową, skierowania do szpitala oraz faktur za zakup leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył treść art. 85, 86 § 1 oraz art. 87 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Sąd podkreślił, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Twierdzenia skarżącego, że uchybił terminowi z powodu swojego stanu zdrowia, nie zostały przez Sąd I instancji uwzględnione. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, że nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto wskazał, że podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Z nadesłanych przez skarżącego kserokopii kart informacyjnych z leczenia szpitalnego wynika, że u skarżącego rozpoznano cukrzycę typu 2, przewlekłą chorobę nerek, chorobę niedokrwienia serca, nadciśnienie tętnicze 3 stopnia, kamicę nerki lewej oraz pęcherzyka żółciowego. Z żadnej z tych kart nie wynika natomiast, że skarżący cierpi na zaniki pamięci. Poza tym, rozpoznanie tych chorób u skarżącego nastąpiło już w 2003 r., a więc nie mają one charakteru niespodziewanego lub nagłego. Sąd I instancji zauważył, że skarżący zdaje sobie sprawę z występujących u niego zaników pamięci. Mimo to kopertę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi schował do szafy bez jej otwierania. Skarżący nie wykazał się więc należytą dbałością o swoje sprawy. Gdyby bowiem skarżący od razu otworzył kopertę, mógłby odpowiedzieć na wezwanie Sądu w wyznaczonym terminie. S. B. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jak to już obszernie wyjaśnił we wniosku o przywrócenie terminu, cierpi na wiele dolegliwości, w wyniku których często podupada na zdrowiu. Biorąc pod uwagę ilość występujących schorzeń, jest zmuszony do regularnego przyjmowania dużej ilości leków oraz regularnych wizyt u lekarzy specjalistów. Podkreślił też we wniosku o przywrócenie terminu, że ze względu na stan zdrowia, dochodzi u niego do zaników pamięci. Stan ten nie jest poprzedzony konkretnymi dolegliwościami, które mogłyby sygnalizować wystąpienie takiego zaniku w najbliższej przyszłości. Tym samym, brak jest możliwości, aby przewidział, kiedy taki zanik pamięci u niego wystąpi. W ocenie skarżącego, całkowicie nieuzasadnione jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, bowiem z treści uzasadnienia wynika, że Sąd ten sam sobie przeczy. Z jednej strony wskazuje, że przyczyną uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu mogą być jedynie sytuacje, w których uchybienie było niezawinione i spowodowane nagłym zdarzeniem, którego nie dało się wcześniej przewidzieć, a z drugiej, że dotykające skarżącego schorzenia nie realizują przesłanek nagłości zdarzenia. Skarżący podkreślił, że występujące u skarżącego zaniki pamięci są sytuacjami, których nie jest w stanie przewidzieć, a ponadto na bieżąco podejmuje leczenie mające na celu ustabilizowanie jego stanu zdrowia. Nadto podał, że złożył skargę oraz odpowiednią ilość jej odpisów, a Sąd w żaden sposób nie odniósł się do tego twierdzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż w art. 87 § 2 p.p.s.a. ustawodawca nałożył na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, a nie ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie jest obowiązkiem słabszym niż udowodnienie tychże okoliczności. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w zakreślonym terminie do jego uzupełnienia. Odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. nadesłania odpisu skargi, skarżący otrzymał w dniu 25 stycznia 2016 r. (k. 14), a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 1 lutego 2016 r. W tym miejscu należy podkreślić, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachowanie skarżacego świadczy o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wskazać należy, iż nawet choroby przewlekłe nie są przeszkodą do prowadzenia własnych spraw. Nie można bowiem przyjmować, aby skarżący już wcześniej nie wiedział o schorzeniach, które u niego występują, w tym m.in. o zanikach pamięci. Przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może stanowić jedynie choroba, która ma charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że wniesione zażalenie nie podważa oceny Sądu I instancji i nie może odnieść zamierzonego skutku. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał okoliczności, które uprawdopodobniłaby brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu. Taką okolicznością nie może być brak staranności w prowadzeniu swoich spraw. Stanowisko skarżącego, że złożył odpowiednią ilość egzemplarzy skargi, nie wynika z akt sprawy. W tym miejscu zaznaczyć należy, że złożenie dwóch egzemplarzy skargi jest niewystarczające, albowiem jeden egzemplarz przeznaczony jest dla Sądu, natomiast drugi egzemplarz skargi przeznaczony jest dla organu – Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie. W postępowaniu występuje też uczestnik – Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie, któremu również należał doręczyć odpis skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.