I OZ 800/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SPP/Kr 31/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 14 lipca 2023 r. w sprawie ze skargi A. M. na bezczynność Starosty Nowotarskiego w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SPP/Kr 31/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie A. M. na postanowienie z dnia 14 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2025 r. w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 14 lipca 2023 r. zostało utrzymane w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2023 r. oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 9 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, w którego treści wskazał jednocześnie, że stanowi ono zażalenie kierowane do Wojewody Małopolskiego na pracownika sądowego A. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając zażalenie w pierwszej kolejności wyjaśnił, że pomimo tego, iż zażalenie jest adresowane do Wojewody Małopolskiego to zostało potraktowane jako zażalenie na postanowienie z dnia 14 lipca 2023 r. Z treści zażalenia wynika bowiem jednoznacznie, że odnosi się ono do powyższego postanowienia, pomimo że skarżący żali się w nim na działanie pracownika sądowego, która jedynie przesłała skarżącemu opis postanowienia, zgodnie z zarządzeniem Sądu. Ponadto Sąd stwierdził, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (art. 260 P.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 - 10. Przepis art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Postanowienie, o którym mowa w art. 260 § 1 P.p.s.a. nie zostało wymienione w żadnym z punktów art. 194 § 1 P.p.s.a., a ponadto ustawa nie przewiduje wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Stosownie bowiem do art. 260 § 2 P.p.s.a., Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu co oznacza, że droga sądowa zostaje wyczerpana. W obowiązującym stanie prawnym, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji, na postanowienie wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia lub zarządzenia referendarza, zażalenie nie przysługuje. Wniesienie takiego zażalenia jest niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem. W związku z powyższym zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2023 r. w przedmiocie prawa pomocy zostało zasadnie odrzucone z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.