I OZ 819/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 153/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na pismo Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 25 września 2012 r., I SA/Wa 153/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na pismo Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 4 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał J. F. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, tj. aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez skarżącego z tytułu emerytury, przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat, przedłożenie dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego, przedłożenie dokumentów potwierdzających ewentualne jego obciążenia finansowe. Wezwanie zostało skarżącemu doręczone 14 września 2012 r., który nie przesłał w terminie żądanych dokumentów. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stosownie do treści art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazał zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie do sprzeciwu skarżący dołączył kserokopię decyzji ZUS Oddział w Warszawie I o waloryzacji emerytury z 1 marca 2012 r. oraz kserokopie potwierdzenia przyjęcia przez Bank [...] zlecenia dwóch przelewów z 10 września 2012 r. na kwoty 476,52 zł i 462,32 zł odpowiednio na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" przy ul. [...] w Warszawie i [...] przy ul. [...] w Warszawie, jednakże kserokopie te nie stanowią prawidłowego wykonania zarządzenia Sądu z 4 września 2012 r., a i dokumenty te nie obrazują sytuacji materialnej skarżącego, i na ich podstawie nie można dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Niedopełnienie przez skarżącego nawet w części obowiązku złożenia przez wnioskodawcę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy, a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, w której mimo wezwania przez Sąd do nadesłania dodatkowych dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane oświadczenia, wnioskodawca nie zastosował się do wezwania Sądu. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał więc w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy. Jednocześnie wskazano, że okoliczność, iż w innych sprawach sądowoadministracyjnych postanowieniami z 4 czerwca 2008 r., II SA/Wa 351/08 i 8 kwietnia 2011 r., II SA/Wa 471/11 przyznano J. F. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W zażaleniu wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może odnieść zamierzonego skutku. Należy podkreślić, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że nie posiada dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego i stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. zarządzeniem z 4 września 2012 r. wezwał do przedstawienia stosownej dokumentacji. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego, po wezwaniu go najpierw do uzupełnienia złożonego wniosku. Skarżący nie wykonał zarządzenia, uchylając się od współpracy z Sądem pierwszej instancji w zakresie właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem powinien się liczyć z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wezwanie sądu, nie uzasadnia uwzględnienia jej zażalenia (tak np. postanowienia NSA z 14 września 2009 r., sygn. akt I FZ 315/09 oraz z 6 stycznia 2010 r., I OZ 1171/09). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.