I OZ 868/10

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-19

Skład orzekający: Ewa Dzbeńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że po pokryciu stałych kosztów utrzymania rodziny dysponuje jedynie niewielkimi środkami, które uniemożliwiają dalsze oszczędności na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, może zostać uznana za znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie?
Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw osobom o bardzo niskich dochodach. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga od strony wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Osoba osiągająca wysokie dochody i posiadająca znaczący majątek, nawet jeśli ponosi wysokie koszty utrzymania, nie może być traktowana jako osoba uboga, której środki do życia są ograniczone i która nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych lub wynająć profesjonalnego pełnomocnika. Rezygnacja z niektórych wydatków nie jest równoznaczna z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu.
Stan faktyczny
A. Z. złożyła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia adwokata. WSA oddalił wniosek, uznając, że sytuacja materialna skarżącej, pomimo ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, nie uniemożliwia jej poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej ani kosztów profesjonalnego pełnomocnika, biorąc pod uwagę wysokie dochody i posiadany majątek. Skarżąca argumentowała, że po pokryciu stałych kosztów jej rodzina dysponuje środkami niewystarczającymi na dalsze oszczędności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 784/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. Z., M. K. i A. K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 784/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Na dochody trzyosobowej rodziny składają się wynagrodzenia ze stosunków pracy: skarżącej w wysokości 8.000 zł brutto miesięcznie oraz jej męża w wysokości około 6.560 zł brutto miesięcznie, a także wpływy z najmu lokalu mieszkalnego w wysokości około 1.200 zł brutto. A. i M. Z. są właścicielami dwóch mieszkań w W. o powierzchni [...]m2 i [...]m2 oraz jednego w P. o powierzchni [...]m2. Do stałych kosztów zaliczyła m.in.: koszty związane z utrzymaniem mieszkania przy ul. [...] - łącznie około 350 zł, dojazdy do pracy – około 800 zł, opłaty związane z mieszkaniem przy ul. [...] w wysokości około 350 zł, opłaty związane z wykupieniem polis dla członków rodziny, w wysokości 410 zł, opłaty za przedszkole, do którego uczęszcza córka skarżącej – 600 zł, koszty związane z koniecznością zapewnienia opieki popołudniowo-wieczornej nad dzieckiem do czasu powrotu rodziców z pracy – 800 zł. Oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd I instancji stwierdził, że sytuacja materialna przedstawiona przez stronę nie uniemożliwia jej poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz kosztów ewentualnego sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, gdyż nie znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. Z. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podkreśliła, że w rozpoznawanej sprawie wykazała, że pomimo osiągania stałych dochodów jej rodzina, po pokryciu stałych kosztów, dysponuje tak niskimi środkami, że nie można z nich dokonywać jakichkolwiek dalszych oszczędności na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, gdyż zagrażałoby to bytowi jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. A. Z. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada wraz z mężem stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 15.760 zł brutto, a ponadto jest właścicielką trzech mieszkań. Mając na uwadze osiągane przez skarżącą dochody oraz jej stan majątkowy należy stwierdzić, że skarżącej nie można potraktować jako osoby ubogiej, której środki do życia są ograniczone i która nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych czy też kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Rezygnacji z niektórych wydatków w danym miesiącu nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło