I OZ 997/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. D. i E. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 149/18 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. D. i E. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek B. D.i E. D. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniami z 7 lutego 2018 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi, które zostały im doręczone 5 marca 2018 r. Należny wpis uiszczono 9 marca 2018 r., jednak w zakreślonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi, dlatego postanowieniem z 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę. Pismem z 27 kwietnia 2018 r. skarżący złożyli przedmiotowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że zasadniczą przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazaną przez skarżących był fakt przebywania skarżącego E. D. w szpitalu od 21 lutego do 30 marca 2018 r., a zatem był on hospitalizowany również w dacie odbioru przez B. D. powyższych wezwań. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwań wynika, iż korespondencja została odebrana przez B. D., jako "pełnomocnika" skarżącego E. D., a w związku z tym skarżąca musiała posiadać stosowne upoważnienie – co najmniej – do odbioru korespondencji w imieniu E. D., przez co przyjęła ona na siebie obowiązek poinformowania go o ich treści. Przyjmując nawet, że w okresie, w którym skarżący E. D. przebywał w szpitalu, nie miał on możliwości uzupełnienia skargi poprzez złożenie jej odpisu, to okoliczność ta ustała w dacie wypisu skarżącego ze szpitala, a w związku z tym należało przyjąć, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w odniesieniu do tego skarżącego upływał z dniem 6 kwietnia 2018 r. Tymczasem skarżący E. D. złożył taki wniosek dopiero 27 kwietnia 2018 r., który Sąd uznał za spóźniony. Odmiennie natomiast wyglądała sytuacja skarżącej, która nie wykazała, aby w okresie od dnia odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (5 marca 2018 r.), do dnia wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków (27 kwietnia 2018 r.), po jej stronie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające jej wypełnienie w zakreślonym do tego terminie zobowiązania sądu. Przyjmując nawet, że niemożliwość uzupełnienia braków skargi w postaci wykazania przez skarżącą interesu prawnego do wniesienia skargi wynikała z faktu braku dostępu do mieszkania skarżącego E. D., w którym miały znajdować się wszelkie dokumenty związane ze sprawą, Sąd ten uznał, że również w odniesieniu do skarżącej ewentualna przyczyna uchybienia terminu ustała z datą wypisu skarżącego ze szpitala. W związku z tym także i wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd pierwszej instancji uznał za spóźniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, podnosząc, że przyczyna uchybienia terminu przez E. D. trwała do końca kwietnia 2018 r., bowiem po wyjściu ze szpitala nadal cierpiał na niedowład kończyn i miał upośledzony wzrok, co uniemożliwiło mu skuteczne powołanie zaufanego pełnomocnika, a jedynie w rzadkich i sprzyjających momentach mógł podpisać pisma sporządzone przez siostrę. Dopiero pod koniec kwietnia skarżący poczuł się wystarczająco dobrze, aby złożyć przedmiotowy wniosek. Odnośnie niewykazania interesu prawnego przez B. D. wskazano, że w zaskarżonej decyzji jest ona wymieniona jako uczestnik postępowania, dlatego nie widzi konieczności uzasadniania swojego interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że pismo z 27 kwietnia 2018 r. podpisane przez oboje skarżących, w istocie dotyczy dwóch wniosków o przywrócenie terminu do uzupełnienie braków skargi, czemu należało dać wyraz w orzeczeniu poprzez rozstrzygnięcie o nich w dwóch różnych punktach sentencji lub w dwóch postanowieniach. Istotą niniejszej sprawy jest kwestia niezłożenia przez skarżących w ustawowym terminie wniosków o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Skarżący nie zaskarżyli postanowienia Sądu pierwszej instancji z 10 kwietnia 2018 r. o odrzuceniu ich skargi, a więc nie kwestionują faktu niewykonania przedmiotowych wezwań w zakreślonym przez Sąd terminie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 - 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w którym trzeba również uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w jego uchybieniu. Wraz z ww. pismem należy dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie. Z kolei art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący zostali wezwani przez Sąd pierwszej instancji do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi, których to wezwań w terminie nie wykonali, co jest w sprawie niekwestionowane. Kwestią sporną jest natomiast data, od której należy liczyć czas ustania przyczyny tego uchybienia. Jak to trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, sytuacja skarżących jest odmienna i indywidualnie należy ocenić wniosek każdego z nich. Z załączonej do pisma z 27 kwietnia 2018 r. karty informacyjnej ze szpitala wynika, że E. D. przebywał tam od 21 lutego do 30 marca 2018 r., nie wiadomo jednak z jakiej przyczyny i czy skarżący otrzymał jakieś zalecenia lub przeciwwskazania po wypisaniu ze szpitala. Z tych względów niemożliwe jest jednoznaczne stwierdzenie czy był on w stanie od razu po wypisaniu z placówki medycznej złożyć skutecznie przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie E. D. orzeczenie Sądu pierwszej instancji jest przedwczesne. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uprzednio wezwać skarżącego do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminu i uprawdopodobnienia okoliczności na tę datę wskazujących, np. poprzez ujawnienie przyczyny pobytu w szpitalu (jeżeli skarżący zechce ją ujawnić), czy też przedłożenie stosownych zaświadczeń lub zaleceń od lekarza po wypisaniu ze szpitala. Natomiast przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z góry, że wraz z momentem wypisania ze szpitala ustała przyczyna uchybienia przez E. D. terminu jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne. Podobnie rzecz się ma z ustaleniem przez ten Sąd, że skarżący miał świadomość braków, do uzupełnienia których był wzywany, bowiem 9 marca 2018 r. został w jego imieniu uiszczony wpis. Z dowodu wpłaty z rejestru opłat sądowych (k. 28) wynika jedynie, że przelew zleciła E. K. w imieniu E. D., który w tym czasie przebywał w szpitalu. Skarżący mógł np. przed pójściem do szpitala zlecić komuś dbanie o jego sprawy i wykonywanie wezwań sądu, których nie musiał on wykonywać osobiście. Takie ustalenie Sądu powinno zostać poprzedzone stosownym wezwaniem skarżącego do udzielenia wyjaśnień. Warto również zauważyć, że w sprawach niejednoznacznych, szczególnie jeżeli strona przebywała w szpitalu lub w inny uprawdopodobniony sposób miała problemy ze zdrowiem, to wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na jej korzyść. Z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, choć stanowił on w istocie dwa wnioski (każda strona indywidualnie ubiegała się o przywrócenie terminu), to Naczelny Sąd Administracyjny nie miał innej możliwości jak uchylić całe zaskarżone postanowienie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.