II FPP 11/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący ‒ sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (spr.), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, , po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi Z. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 136/16 ze skargi Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z 31 maja 2019 r., Z. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 136/16, zarzucając nieuzasadnioną przewlekłość postępowania. Jednocześnie wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł. Z akt sprawy wynika, iż 5 lutego 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie przekazało skargi skarżącego na decyzje z 10 grudnia 2015 r., w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za 2013 i 2014 r. Wobec braku odnotowania wpływu wpisu sądowego od skarg zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W reakcji na powyższe pismami z 19 lutego 2016 r. skarżący wniósł o zwolnienie tegoż w całości od kosztów sądowych. Postanowieniami z 11 marca 2016 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz adwokata. Pismami z 23 marca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. ustanowiła dla skarżącego pełnomocnika. W dacie 4 kwietnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie wydał zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy na 28 kwietnia 2016 r. Zawiadomienia o rozprawie zostały skierowane do pełnomocnika skarżącego 5 kwietnia 2016 r. W dniu 28 kwietnia 2016 r. odbyła się rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, na której Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 136/16 i I SA/Kr 137/16 i prowadził je pod sygnaturą I SA/Kr 136/16. Sąd oddalił skargi skarżącego. Pismem z 4 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia oraz o jego doręczenie wraz z odpisem wyroku. W dniu 9 maja 2016 r. akta przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem sporządzenia uzasadnienia, zaś 19 maja 2016 r. rzeczone akta wraz ze sporządzonym uzasadnieniem zostały zwrócone. Dnia 1 czerwca 2016 r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przesłano do pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik skarżącego pismem z 16 czerwca 2016 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. 31 maja 2019 r. do sądu pierwszej instancji wpłynęła skarga skarżącego o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego i zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75, dalej: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, iż wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz iż rzeczona zwłoka była nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Z art. 2 ust. 2 ustawy wynika, iż dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W świetle powyższego kryterium trudno uznać, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Podnieść bowiem należy, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński. Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego, Komentarz. Lex 2010). Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (tak też NSA w postanowieniu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. (vide postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05, LEX nr 151808). Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego (w tym przypadku skargi kasacyjnej) do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. Zauważyć też trzeba, że fakt korzystania przez strony postępowania z przysługujących im uprawnień procesowych może wiązać się z koniecznością podejmowania dodatkowych działań sądów, które również mają wpływ na wydłużenie się czasu trwania postępowania, co samo w sobie żadną miarą nie może być uznane za bezczynność sądu, a jedynie jest oczywistą konsekwencją wykorzystywania przez strony określonych instrumentów prawnych. Należy mieć zatem na uwadze, czy postępowanie sądu nie przyczyniło się do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 listopada 2004 r., sygn. akt III SPP 48/04; OSNP 2005 nr 5, poz. 75). Odnosząc powyższe uwagi do skargi skarżącego na przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie I SA/Kr 136/16, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie tej nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – w rozumieniu powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Z analizy powyższych okoliczności zaistniałych w sprawie oraz dat dokonywanych czynności nie wynika jakoby działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nosiło znamiona przewlekłości uzasadniające jego stwierdzenie, którego domagał się skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w swojej skardze skarżący wyraża niezadowolenie z działania pełnomocnika z urzędu oraz nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł, jak w sentencji postanowienia.