II FPP 9/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. M. S. w zakresie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 82/16 w sprawie ze skargi M. M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia przekazać wniosek o przyznanie prawa pomocy według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W sprawie ze skargi M. M. S. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., skarżący złożył kolejną skargę na przewlekłość postępowania. W skardze tej zawarł wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy należy przekazać do rozpoznania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania wniosków w przedmiocie prawa pomocy. Kompetencja taka nie wynika ani z art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") ani z innego przepisu tej ustawy. Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się "do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego". Ustawodawca określił zatem, że to wojewódzki sąd administracyjny (sąd pierwszej instancji) jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ustawodawca wskazał, że najpierw zasadniczo orzeka referendarz sądowy, a dopiero w następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny. W art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. przewidziano, że czynności w zakresie prawa pomocy, w tym wydawanie postanowień w tym przedmiocie należą do kompetencji referendarza sądowego danego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na zasadzie wyjątku, w art. 258 § 4 p.p.s.a. postanowiono, że w szczególnie uzasadnionym przypadku postanowienie w przedmiocie prawa pomocy może wydać wojewódzki sąd administracyjny oraz, że w tej sytuacji stronie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tylko więc w takim zakresie sprawa dotycząca prawa pomocy może być przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest dwuinstancyjne. Przekazanie wniosku do wojewódzkiego sądu administracyjnego zrealizuje tę zasadę i gwarantuje możliwość skorzystania ze wszystkich środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, o ile zajdzie taka potrzeba. Podstawę do przekazania wniosku stanowił art. 59 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu; postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 254 § 1 oraz w związku z art. 258 § 1, § 2 pkt 7 i § 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.