II FSK 1257/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (delegowany) Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 768/07 w sprawie ze skargi A. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 3 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt. I SA/Lu 768/07, odrzucił skargę A. K., zwaną dalej skarżącą, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 3 października 2007 r., Rep. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. oraz zwrócił skarżącej kwotę 200 zł, tytułem uiszczonego w sprawie wpisu od skargi. Podstawą prawną powyższego orzeczenia Sądu I instancji był art. 221 oraz art. 232 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), określanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazywano, że pełnomocnik skarżącej został wezwany, w związku z wnioskiem strony zawartym w skardze o przyznanie prawa pomocy, do wypełnienia przez skarżącą urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przez skarżącą i jego zwrotu do tut. Sądu - w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 marca 2008 r. (potwierdzenie odbioru - k. 46). Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie, zwanym dalej WSA, termin do dokonania przedmiotowej czynności upłynął z dniem 25 marca 2008 r. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącej w dniu 27 marca 2008 r. uiścił wpis od skargi (potwierdzenie przelewu - k.51) wyjaśniając, iż z powodu nieobecności A. K. w kraju i braku adresu do doręczeń, wypełnienie formularza nie było możliwe. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia WSA stwierdził, że uiszczenie przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) wpisu od skargi po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o prawo pomocy, uznać należy za opłacenie skargi po terminie. Biorąc zatem pod uwagę dyspozycję art. 221 p.p.s.a., WSA skargę A. K. odrzucił, a uiszczony wpis zwrócił skarżącej na mocy art. 232 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Na powyższe postanowienie WSA, A. K. (reprezentowana przez adwokata) wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 221 i art. 58 § 1 i 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia w terminie wpisu od skargi. Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne wnoszono o: (1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; (2) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślano, że WSA pismem z dnia 13 marca 2008 r., doręczonym skarżącej w dniu 18 marca 2008 r., wezwał A. K. na adres pełnomocnika do wypełnienia formularza PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W związku z brakiem możliwości wypełnienia formularza przez skarżącą, pełnomocnik dokonał w dniu 27 marca 2008 r. wpłaty kwoty 200 zł, tytułem wpisu od skargi na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - bez wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu. W takiej sytuacji, z uwagi na fakt, że skarga wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy została wniesiona nie przez pełnomocnika, lecz przez skarżącą samodzielnie w dniu 5 listopada 2007 r., WSA nie mógł odrzucić skargi kasacyjnej z powołaniem się na art. 221 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Za zasadny należy uznać zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, naruszenia przez WSA w zaskarżonym postanowieniu przepisów postępowania, tj. art. 221 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. W szczególności za usprawiedliwiony należy uznać zarzut, że na etapie, na jakim znajdowała się rozpatrywana sprawa, WSA nie mógł odrzucić skargi z powołaniem się na art. 221 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie niezrozumiałym pozostaje, dlaczego WSA przyznaje, że w terminie do dokonania czynności skarżąca nie złożyła urzędowego formularza PPF (termin upływał z dniem 25 marca 2008 r.), a następnie stwierdza, że "uiszczenie przez adwokata wpisu od skargi po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o prawo pomocy, uznać należy za opłacenie skargi po terminie", skutkujące odrzuceniem skargi (art. 221 p.p.s.a.).Należy zatem przypomnieć, że WSA dokonał wezwania w dniu 18 marca 2008 r., pełnomocnika skarżącej A. K., w związku z wnioskiem strony zawartym w skardze o przyznanie prawa pomocy, do wypełnienia przez skarżącą urzędowego formularza PPF (wniosku o przyznanie prawa pomocy przez skarżącą) i jego zwrotu do WSA - w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Następnie w tym samym dniu, tj. 8 kwietnia 2008 r., dokonano w stosunku do skarżącej, jednocześnie dwóch czynności: wydano zarządzenie o pozostawienie jej wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania (z prawidłowym pouczeniem) oraz powołane na wstępie postanowienie o odrzuceniu skargi. Powyższa instytucja prawa pomocy, wraz z opisanym wezwaniem, pozostawała tzw. kwestią wpadkową rozpatrywanej sprawy stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości za 2007 r. Zatem, ta właśnie kwestia powinna zostać uprzednio prawomocnie rozstrzygnięta (w oparciu o unormowania art. 257 p.p.s.a., jeśli ich zastosowanie było zasadne), aby można było przejść do orzekania o kolejnych wątkach przedmiotowej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który do końca 2003 r. rozpoznawał rewizje nadzwyczajne od orzeczeń NSA, na tle obowiązującego wówczas stanu prawnego, który w tej materii był zbliżony do obowiązującej regulacji, wyrażono pogląd, że przed rozpoznaniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, który był zawarty w skardze do sądu administracyjnego, niedopuszczalne jest odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia wpisu (postanowienie SN z dnia 8 października 1998 r., III RN 54/98, OSNAPiUS 1999, nr 11, poz. 356; podobny pogląd wyrażono także w postanowieniu SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 7/02, OSNP 2003, nr 22, poz. 530; tak zob. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 550.). Powyższe wywody pozwalają na przyjęcie tezy, że przed uprawomocnieniem się zarządzenia w przedmiocie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych, który był zawarty w skardze do sądu administracyjnego, niedopuszczalne jest na podstawie art. 221 p.p.s.a., odrzucenie tejże skargi z powodu nie uiszczenia w terminie wpisu sądowego. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.