II FSK 1356/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 kwietnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu w sprawie ze skargi A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 713/07 postanawia oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 713/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 kwietnia 2007 r., nr (...), w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2000 r. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. A. S. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez pozbawienie jej środków niezbędnych do utrzymania. Ponadto charakter sprawy i okoliczności przedstawione w skardze kasacyjnej, a także fakt, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zaproponowano zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji na podstawie art. 224 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. - wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez organ albo sąd pierwszej instancji upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, a więc zarówno wyroku wydanego po rozpoznaniu skargi (uwzględniającego albo oddalającego skargę), jak i postanowień o odrzuceniu skargi albo umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku uwzględnienia skargi sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 152 p.p.s.a., ma obowiązek określić, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to, które niewątpliwie ma ten sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Wobec powyższego należy uznać za niedopuszczalne, aby Naczelny Sąd Administracyjny przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej wypowiadał się w postępowaniu wpadkowym w kwestii, która została już przesądzona w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji. Inaczej jest natomiast w przypadku rozstrzygnięć sądu pierwszej instancji negatywnych dla strony skarżącej np.: przy oddaleniu skargi. W takich okolicznościach brak możliwości odpowiedniego stosowania przepisów o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności pozbawiałoby skarżącego ochrony tymczasowej w toku całego postępowania kasacyjnego. Analiza systemowa omawianych przepisów pozwala przyjąć, że regulacja zawarta w art. 152 p.p.s.a. wyłącza możliwość odpowiedniego stosowania przepisów art. 61 § 3-5 p.p.s.a. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 193 p.p.s.a. tylko w odniesieniu do spraw, w których sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i wypowiedział się, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W pozostałych sytuacjach przepisy art. 61 § 3-5 p.p.s.a. mają przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odpowiednie zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, a zatem dopuszczalne jest rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Przyznanie stronie skarżącej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z tego względu sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien kierować się jedynie przesłankami wyczerpująco określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., którymi są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, że w przepisie tym chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Obowiązek wykazania we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ciąży na stronie. Uzasadnienie tego wniosku powinno wskazywać konkretne zdarzenia, na podstawie których sąd będzie mógł wywieść, że wstrzymanie wykonania danego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do skarżącego. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu zawartego w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd administracyjny. Należy zaznaczyć, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w przypadku, gdy występują w sprawie przesłanki, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analiza informacji zawartych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą na utrzymaniu męża, z którym zawarła umowę o rozdzielności majątkowej. Wobec powyższego odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może doprowadzić do pozbawienia jej środków niezbędnych do utrzymania. Ewentualna egzekucja nie będzie bowiem prowadzona z majątku męża skarżącej, a zatem w dalszym ciągu będzie mogła korzystać z jego pomocy. Jak wspomniano na wstępie, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd kieruje się jedynie przesłankami określonymi w art. 61 § 3 u.p.p.s.a., zatem rodzaj podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów, okoliczności, jak i charakter sprawy oraz zastosowanie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego nie mogą stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i 5 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.