II FSK 1377/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. B. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 czerwca 2018 r. nr [...], decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21 lutego 2018 r. nr [...] oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 676/18 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: 1. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie oraz decyzji Wójta Gminy S.; 2. odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sygnatura akt II FSK 1377/19 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18.01.2019 r. oddalił skargę S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Od tego orzeczenia skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w piśmie procesowym z dnia 10.07.2019 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania w całości: tego wyroku, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18.06.2018 r. oraz decyzji Wójta Gminy S. z dnia 21.02.2018 r. ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 32.565 zł. W uzasadnieniu przywołując art. 61 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazał, że wykonanie decyzji nakazującej zapłatę tak wysokiej kwoty, bo aż 95.000 zł, spowoduje, że nie będzie w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, gdyż nie dysponuje takimi środkami, prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 5.000 zł, a pieniądze te na bieżąco wydatkuje na utrzymanie. Powołując się na przesłankę wyrządzenia znacznej szkody podniósł, że należy ją interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Do zażalenia dołączył kserokopię upomnienia, którego nadawcą jest Wójt Gminy S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że instytucja prawna wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej została uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże wskazany przepis dotyczy wyłącznie wstrzymania wykonania aktów, bądź czynności wydanych w postępowaniu administracyjnym i będącym przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a na mocy art. 193 P.p.s.a. może on być odpowiednio stosowany w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie został wyposażony w kompetencję wstrzymania wykonania zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia sądu wojewódzkiego. Przepisy przewidują jedynie możliwość wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w wypadku wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 284 P.p.s.a.). Jest to zrozumiałe, jeśli zważyć, że orzeczenie sądu administracyjnego zasadniczo nie kreuje sytuacji prawnej strony postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie rozstrzyga o zgodności z prawem kreującego tę sytuację aktu administracyjnego. Powyższe oznacza, że brak jest podstawy prawnej do wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna. Wstrzymanie wykonania tego wyroku jest również niemożliwe ze względu na jego treść, którą stanowi oddalenie skargi, a więc rozstrzygnięcie nie podlegające wykonaniu z samej jego istoty (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.04.2019 r., I OSK 774/19). Wniosek skarżącego w tej części podlega więc odrzuceniu ze względu na jego niedopuszczalność na podstawie art. 56 § 1 pkt 6 w związku z art. 61 § 3 i art. 193 P.p.s.a. Odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. należy stwierdzić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3.07.2014 r. (II OZ 661/14) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia". Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Trudna sytuacja materialna strony nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, której przedmiotem jest wymiar podatku. Wykonanie wyrażonego w tej decyzji obowiązku nie jest bowiem uzależnione od sytuacji materialnej zobowiązanego, gdyż obowiązek taki musi być wykonany mimo ewentualnych trudności płatniczych zobowiązanego do świadczenia. Ponadto wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym ze swej istoty ma charakter odwracalny, gdyż pobrane kwoty mogą zostać zwrócone; doprowadzenie do jego wykonania nie powoduje więc niebezpieczeństwa spowodowania skutków trudnych do odwrócenia. Wreszcie, trudna sytuacja materialna może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, natomiast nie można utożsamiać przesłanek do przyznania tego prawa, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a., z podstawami do wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub decyzji, gdyż są to przesłanki zasadniczo odmienne. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Skarżący w sposób ogólnikowy i lakoniczny odniósł się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; nie udokumentował swojej sytuacji finansowej, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy wyegzekwowanie w tym konkretnym postępowaniu kwoty w wysokości 32.565 zł - a nie jak wskazał w zażaleniu skarżący kwoty prawie 95.000 zł, która jest wynikiem zsumowania zobowiązań skarżącego dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości za różne lata - doprowadzi do wyrządzenia mu znacznej szkody albo spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Powyższe okoliczności nie wynikają również z akt sprawy. W szczególności okolicznością taką nie jest trudna sytuacja finansowa lub konieczność ponoszenia wydatków na bieżące utrzymanie, mająca charakter powszechny – niezależnie już od tego, że wysokości swoich dochodów skarżący w żaden sposób nie udokumentował ani nawet nie wskazał, do jakiego okresu (miesiąca czy roku) odnosi się wymieniona przez niego kwota. Oczywistym jest, że egzekwowanie określonego obowiązku pieniężnego prowadzi do uszczuplenia majątku skarżącego, nie to jest jednak przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, ale nieodwracalność lub trudna odwracalność wynikających stąd skutków. Zarazem instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.09.2014 r., II OZ 942/14). Ponadto, skoro w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niedopełnienie tego obowiązku przez skarżącego i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na skarżącym ciąży również obowiązek szczegółowego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających ewentualne uwzględnienie wniosku. Uzasadnienie wniosku skarżącego tych wymogów nie spełnia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia wykonaniem decyzji znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Prowadzi to do oddalenia wniosku w tej części na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a.