II FSK 1539/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. H. - Syndyka masy upadłości M. T. "A." w W. w upadłości likwidacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 845/12 w sprawie ze skargi P. H. - Syndyka masy upadłości M. T. "A." w W. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. H. - Syndyka masy upadłości M. T. "A." w W. w upadłości likwidacyjnej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. 1. Wyrokiem z 13 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P. H. - Syndyka masy upadłości M. T. "A." w W. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. 2. Wnioskiem z 25 stycznia 2012 r. Podatnik wniósł o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wniosku Strona podała, że postanowieniem z 22 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej VIII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość przedsiębiorcy M. T. "A.", oraz że przedmiotowe zaległości podatkowe zostały ujawnione w wyniku kontroli skarbowej, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości rozliczania się przedsiębiorcy w zakresie należności podatkowych. Jako zasadniczą przesłankę przemawiającą za umorzeniem zaległości wskazano okoliczność, że umorzenie zaległości podatkowych przyczyni się do ograniczenia ryzyka nie zaspokojenia innych wierzycieli, a w szczególności osób fizycznych, które zawarły ze stroną umowy deweloperskie i których sytuacja z uwagi na zaciągnięte wieloletnie kredyty jest dramatyczna. 3. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. 21 lutego 2012 r. wydał decyzję, na mocy której odmówił Stronie przyznania wnioskowanej ulgi. 4. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu odwołania decyzją z 9 maja 2012r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka dla przyznania Skarżącemu pomocy de minimis, ponieważ Podatnik nie spełnił wymogów określonych w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w sprawie zobowiązań podatkowych, również za przyznaniem tej pomocy nie przemawia ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 5. Decyzja organu odwoławczego została przez upadłego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzucono niej naruszenie prawa materialnego t.j.: - art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis poprzez jego błędną wykładnię; - art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8. poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wniesiono o uchylenie decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. 6. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowych została podjęta w ramach uznania administracyjnego po przeprowadzeniu postępowania, w którym Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień. Organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, poddały ocenie racje, na które Podatnik się powoływał. Zdaniem Sądu, ocenie tej nie można zarzucić dobrowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów dotyczących ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych i mieści się ona w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. 8. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, iż kluczowe dla istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych jest, aby sytuacja uzasadniająca umorzenie nie była spowodowana przez Skarżącego, a przez czynniki niezależne od sposobu jego postępowania. Wymóg ten wyprowadza się z nadzwyczajnego charakteru instytucji umorzenia zaległości podatkowych, w związku z tym okoliczności uzasadniające jej zastosowanie również muszą charakteryzować się wyjątkowością. Tymczasem okoliczności podnoszone zarówno we wniosku jak i w skardze takiego charakteru nie mają. Trudna sytuacja materialna Skarżącego sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi podatkowej, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Skarżący nie wykazał, aby zaistniały nadzwyczajne zdarzenia, które uzasadniałyby przyjęcie, iż po jego stronie wystąpił ważny interes przemawiający za przyznaniem mu przedmiotowej ulgi podatkowej. 9. Końcowo Sąd wskazał, iż zasadnie organ podatkowy przyjął, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka interesu publicznego, o jakiej mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej. Jest ona związana z finansowym aspektem funkcjonowania państwa, zaś ulgi w sprawie należności podatkowych są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania. Udzielenie przedmiotowej ulgi niewątpliwie stawiałoby Stronę w sytuacji korzystniejszej od tej, w jakiej funkcjonują pozostali podatnicy, którzy terminowo wywiązują się z obciążających ich obowiązków podatkowych. Umorzenie Skarżącemu zaległości podatkowych również nie przesądza o fakcie, iż z tego powodu następuje ochrona interesów osób fizycznych, które zawarły z Nim umowy deweloperskie. Skarga kasacyjna. 10. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania w sprawie według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: - art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis, a polegającej na przyjęciu, iż Skarżący nie może uzyskać pomocy de minimis, albowiem została ogłoszona wobec niego upadłość, podczas gdy prawidłowa wykładnia tejże regulacji winna prowadzić do przyjęcia, iż fakt ogłoszenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika kwalifikuje go do uzyskania pomocy de minimis w postaci umorzenia zaległości podatkowych, - art. 67a Ordynacji podatkowej polegającej na przyjęciu, iż w sprawie nie zachodzi ważny interes publiczny, podczas gdy prawidłowa wykładnia tejże regulacji winna prowadzić do przyjęcia, iż z uwagi na trudną sytuację wierzycieli Skarżącego, a także z uwagi na cel prowadzonego postępowania upadłościowego, umorzenie zaległości podatkowych poparte jest ważnym interesem publicznym i społecznym. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego. 11. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu o pomocy de minimis (Dz. U. UE. L. 2006.379.5, dalej Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006) niniejsze rozporządzenie stosuje się do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym we wszystkich sektorach, z wyjątkiem pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji oceniając możliwość stosowania przepisów Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 odwołał się do Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE C 2004.244.2 ze zm., dalej Wytyczne wspólnotowe). W pkt od 9 do 13 Wytycznych wspólnotowych, określono pojęcie "przedsiębiorstwa zagrożonego". Wskazano w nich (pkt 9), że przedsiębiorstwo jest zagrożone, jeżeli ani przy pomocy środków własnych, ani środków, które mogłyby uzyskać od właścicieli (akcjonariuszy), lub wierzycieli, nie jest w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej. W pkt 10 lit. c) Wytycznych wspólnotowych, wprost wskazano że jest ono w szczególności uznane za zagrożone, jeżeli spełnia kryteria w prawie krajowym w zakresie podlegania zbiorowej procedurze upadłościowej. W stosunku do podatnika została ogłoszona upadłość likwidacyjna. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedsiębiorstwo w postępowaniu o udzielenie ulgi prawidłowo zostało uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006. Tym samym zarzut naruszenia powołanego przepisu nie mógł zostać uznany za uzasadniony. 12. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku przyjął, że organ podatkowy nie może udzielić ulgi podatkowej osobie prowadzącej działalność gospodarczą, o ile nie zachodzą łącznie przesłanki udzielania takiej ulgi określone w przepisach art. 67a i 67b Ordynacji podatkowej. Brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi. Dodanie art. 67b w Ordynacji podatkowej w świetle jego brzmienia, stanowi o ograniczeniu stosowania ulg podatkowych określonych w art. 67a tej ustawy, w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą, gdyż ulgi te mają być udzielane po spełnieniu ściśle określonych wymogów, m.in. uwzględniających regulacje prawa wspólnotowego. Skoro niezasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006, to tym samym nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie przesłanka udzielenia ulgi podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą z art. 67b Ordynacji podatkowej, w zakresie pomocy de minimis. Konsekwencją powyższego jest z kolei brak możliwości przyznania ulgi, niezależnie od tego, czy spełnione byłyby przesłanki wskazane w art. 67a Ordynacji podatkowej. 13. Pomimo powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 67a Ordynacji podatkowej podziela argumentację zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowych została podjęta w ramach uznania administracyjnego po przeprowadzeniu postępowania, w którym Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się żadnych uchybień. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tą podziela. W sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, poddały ocenie racje, na które podatnik się powoływał. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych i mieści się ona w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonał oceny postępowania organu w zakresie rozważenia, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu publicznego". Ocenę tą, biorąc pod uwagę zakres kontroli decyzji uznaniowych, należy uznać za prawidłową. 14. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.