II FSK 161/19

Dnia 20 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej po rozpoznaniu wniosków A.K. i K.K. o wstrzymanie wykonania decyzji oraz po rozpoznaniu wniosków A.K. i K.K. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skarg kasacyjnych A.K. i K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 569/17 w sprawie ze skarg A.K. i K.K. na decyzję Dyrektora Izby skarbowej w Gdańsku z dnia 31 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: 1. oddalić wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, 2. oddalić wnioski o zawieszenie postępowania. 1. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. o sygn. I SA/Gd 569/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi A.K. i K.K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IS) z dnia 31 stycznia 2017 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok ten jest dostępny – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Powyższy wyrok zaskarżyli w całości zarówno A.K., jak i K.K. (reprezentowani przez pełnomocnika – doradcę podatkowego). Jednocześnie sformułowali w skargach kasacyjnych jednobrzmiące wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zawieszenie postępowania kasacyjnego w sprawie do czasu rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 803/17. W uzasadnieniu wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazali, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia im szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dodali, że wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych przekracza ich możliwości płatnicze. W dalszej części uzasadnień wymienili szereg decyzji, w których organy podatkowe określiły im zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Wnioski skarżących o zawieszenie postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie a także wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługują na uwzględnienie. 3.2. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosków o zawieszenie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że. stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W judykaturze (por. uchwała NSA z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. II FPS 4/08) podkreśla się, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji mogą mieć wpływ jedynie ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Musi istnieć ścisły związek między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego, rozumiany w ten sposób, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. II OSK 792/07). Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie może być jedynie pośredni. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby sformułować wypowiedź czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszone przez stronę okoliczność nie mogą zostać uznane za uzasadniające zawieszenie postępowania w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem skargi w sprawie jest podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. Natomiast przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. I SA/Gd 803/17, w której wyrok zapadł w dniu 13 września 2017 r. i od którego została wywiedziona skarga kasacyjna, jest odmowa zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 września 2017 r. o sygn. I SA/Gd 803/17 wskazuje na to, że w dniu 19 grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie wyłączające ze względu na interes publiczny, jawność informacji zawartych w przedłożonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie kserokopii ewidencji sprzedaży za styczeń 2015 r., prowadzonego rejestru przez C. sp. z o.o., w części dotyczącej danych podmiotów gospodarczych i osób niebędących stroną postępowania, których ujawnienie mogłyby narazić na szkodę interesy tych podmiotów. Z tych względów na ocenę prawidłowości działania Dyrektora IS w Gdańsku, dokonywaną w ramach postępowania sądowego, którego przedmiotem jest podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. nie ma wpływu, o jakim mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczenie sądowe w zakresie odmowy zapoznania się dokumentem wyłączonym z akt sprawy. 3.3. Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Na skarżącym ciąży zatem obowiązek wykazania, że wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., to jest przedstawienia okoliczności uprawdopodobniających, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem postępowania jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość określonego zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. jest znaczna, jednak aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżących konkretnych informacji, potwierdzonych stosownymi dokumentami, wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawili a ograniczyli się jedynie do wymienienia wszystkich zaległości podatkowych. 3.4. W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skoro skarżący we wnioskach kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak jest podstaw do zastosowania wobec nich ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Natomiast oddalając w pkt 2 sentencji postanowienia wnioski o zawieszenie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny działał w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 i art. 193 p.p.s.a.