II FSK 1966/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Lidia Ciechomska - Florek, Protokolant Jarosław Lubryczyński, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1424/10 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 1424/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 października 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zmiany w części decyzji w podatku od nieruchomości za 2008 r. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego orzeczenia, decyzją z dnia 28 maja 2010 r. Prezydent Miasta Łodzi zmienił swoje wcześniejsze decyzje z dnia 8 stycznia 2008 r. oraz z dnia 15 lipca 2008 r., którymi ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości właścicielom nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Z. [...]. Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Postanowienie to, jak również decyzja Kolegium z dnia 3 września 2010 r. o stwierdzeniu z urzędu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 maja 2010 r., zostały doręczone adw. A. P. jako pełnomocnikowi E., M. i B. K. Na skutek wniesionego przez E., M., B. oraz R. K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 października 2010 r. – powołując się na art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm., dalej w skrócie "O.p.") – uchyliło własną decyzję z dnia 3 września 2010 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium uznało bowiem, że doręczenia zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, jak i wydanej w jego efekcie decyzji z dnia 3 września 2010 r., dokonano osobie, która nie była stroną postępowania, co spowodowało wadliwość tej decyzji. W przedmiotowej sprawie (dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 28 maja 2010 r.) za strony postępowania należało uznać E. i M. małżonków K., R. K. i B. K., ponieważ osoby te widnieją w wypisach z ewidencji gruntów nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. Z. [...] jako współwłaściciele. W skardze na powyższą decyzję R. K. wniósł o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Uzasadnieniem tego żądania były argumenty podniesione już w odwołaniu od decyzji Kolegium z dnia 3 września 2010 r., a sprowadzające się do tego, że Skarżący został pozbawiony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Ponadto Skarżący wskazał na naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W jego ocenie Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji, dotyczących naruszenia art. 207 § 1 O.p. W odczuciu Skarżącego organ podatkowy miał obowiązek ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji także do tych zarzutów i wyjaśnienia ich adresatom decyzji, nawet jeżeli oceniał je jako nietrafne. Oddalając skargę R. K. Sąd pierwszej uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, podkreślając na wstępie, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenie wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem jak słusznie zauważyło SKO w Łodzi, w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów tej ustawy, lecz ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo, co prawda postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Takie rozumienie przepisu art. 233 § 2 O.p. wynika również z treści art. 229 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. W sytuacji gdy postępowanie przed pierwszą instancją nie było przeprowadzone w całości lub w znacznej części, albo w toku tego postępowania doszło do istotnego naruszenia reguł postępowania, to okoliczności faktyczne sprawy nie zostały ustalone w sposób prawidłowy, a w konsekwencji nie jest możliwe prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego. Od powyższego orzeczenia R. K. wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 156 § 1 pkt 2 i 4 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaakceptowanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej nie orzeczenia o stwierdzeniu nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zdaniem Skarżącego z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a.", poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy – zdaniem Skarżącego – istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w całości, gdyż zachodziły przyczyny określone w art. 156 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazanego zarzutu podkreślono, że aktualne pozostają "elementy stanu faktycznego, jak i wykazane naruszenia prawa" sformułowane w odwołaniu i skardze do Sądu pierwszej instancji, wobec czego nie ma potrzeby powtórnego ich przytaczania in extenso. Wskazane nieprawidłowości powinny skutkować – w ocenie Skarżącego – stwierdzeniem nieważności, a nie uchyleniem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Rozpatrując wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną na wstępie przypomnieć należy jej autorowi, że Naczelny Sąd Administracyjny – stosownie do art. 183 § 1 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (w przypadkach wymienionych w § 2 w/w artykułu), w niniejszej sprawie nie występującą. Oznacza to, że zaskarżony wyrok kontrolowany jest wyłącznie w zakresie wyznaczonym przez zarzuty i wnioski środka odwoławczego. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, w świetle cytowanego przepisu niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15; wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 72). Analizując skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie zauważyć należy, że podstawy kasacyjne nie zostały w sposób prawidłowy sformułowane. Wprawdzie jej autor zarzucił w petitum Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ale chcąc "wytknąć" błędy organów podatkowych wskazał przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Umknęło uwadze autora skargi kasacyjnej, że w rozpatrywanej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. organy podatkowe nie stosowały przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą ich działania były przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), ponieważ ta właśnie ustawa normuje m.in. postępowanie podatkowe. Na te regulacje jednak autor skargi kasacyjnej nie powołał się, mimo że już Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż w postępowaniu podatkowym nie stosuje się Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz Ordynację podatkową. Należy podkreślić, że ze skargi kasacyjnej nie wynika, by autor skargi kasacyjnej utrzymywał, iż organ powinien stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego: powołanie w podstawach skargi kasacyjnej przepisów K.p.a. jest wynikiem rażącej niedbałości, która nie powinna być rektyfikowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, choćby z uwagi na niezgodność treści i systematyki obu ustaw. Jak wskazano powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zastępować autora skargi kasacyjnej w prawidłowym wykazywaniu podstaw skargi kasacyjnej oraz przedstawianiu stosownej w tym zakresie argumentacji prawniczej (art. 183 P.p.s.a.). Skarżący zarzucając organom podatkowym, że rażąco naruszyły prawo "nie stwierdzając nieważności decyzji w całości" nie powołał stosownych przepisów regulujących te kwestie w postępowaniu podatkowym, a zatem zarzuty skargi kasacyjnej – jako wadliwie sformułowane – nie mogą zostać uwzględnione. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.