II FSK 2104/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA del. Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.D. i J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 920/12 w sprawie ze skargi A.D. i J.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie podatku od środków transportowych za 2007 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 920/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, oddalił skargę A. D. i J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza S. z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie określenia W. Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007 r. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (SKO) postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. utrzymało w mocy własne postanowienie odmawiające Skarżącym – J. D. i A. D. stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2012 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza S. z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie określenia W. Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził nadpłatę w podatku od środków transportowych za 2007 r. u W. Z., gdyż nie posiadał on tytułu prawnego do środka transportowego i nie ciążył na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Kwestię nieskutecznego przeniesienia własności środka transportowego rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 173/07. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, z uwagi na pominięcie ich, jako strony postępowania. SKO w Bydgoszczy rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. odmówiło wszczęcia postępowania bowiem postępowanie podatkowe zakończone przedmiotową decyzją dotyczyło wyłącznie interesu prawnego podatnika –W. Z. jako osoby, która uiściła nienależny podatek. Na podstawie art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 137, poz. 926 ze zm. dalej "O.p.") wskazano, że Skarżący w tej sprawie, nie mieli przymiotu strony. W konsekwencji SKO stwierdziło, iż decyzja, dotycząca interesu prawnego innej osoby, nie mogła być im doręczona. Nie mogli oni żądać stwierdzenia nieważności decyzji, która nie dotyczy ich praw i obowiązków. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia zarzucając, że winno ono być wydane w formie decyzji. SKO postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 24 maja 2012 r. Zdaniem organu wnioskodawcy stwierdzenia nieważności, którzy nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu podatkowym w sprawie nadpłaty podatku nie mogli skutecznie kwestionować wydanego w tej sprawie postanowienia objętego wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wskazali, że powinni zostać uznani za stronę w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. SKO w Bydgoszczy ponownie rozpatrując sprawę wskazało na brak przymiotu strony w postępowaniu wymiarowym dotyczącym nadpłaty, jak również konsekwentnie, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wydanej w tamtej sprawie decyzji, gdyż dotyczyło ono wyłącznie interesu prawnego podatnika – W. Z. Skarżący nie mogli więc żądać stwierdzenia nieważności decyzji gdyż nie dotyczyła ich praw i obowiązków. SKO zaznaczyło, iż przedmiotem postępowania w związku ze złożonym zażaleniem nie jest merytoryczne badanie sprawy, jak tego chcą Skarżący, a jedynie stwierdzenie, czy zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. Organ odwoławczy nie stwierdził także podnoszonych przez Skarżących przesłanek zawartych w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Organ podkreślił, nadpłatą mogą być wyłącznie kwoty wpłacone na rzecz organu podatkowego przez podmioty stosunku prawnopodatkowego (podatników, płatników, inkasentów, spadkobierców podatnika, osoby trzecie wymienione w art. 107 O.p.), do których Skarżący nie należą. Skarżący w skardze do sądu administracyjnego wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że złożony przez nich wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza S. powinien być rozpatrzony w trybie art. 247 w związku z art. 133 O.p. Zarzucili, iż pominęło ich, jako stronę postępowania, naruszając art. 165a § 1 O.p. Zdaniem Skarżących mają oni faktycznie interes prawny w działaniach organu podatkowego pierwszej instancji a decyzja Burmistrza, jako dotknięta rażącą wadą powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. W ocenie Skarżących pojazd jest własnością W. Z., co wynika z umowy kupna-sprzedaży z dnia 1 lutego 2007 r. W ocenie Skarżących, organ podatkowy nie był właściwy do stwierdzania tytułu posiadania własności środka transportowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Bd 920/12) oddalił skargę. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej jako "P.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, iż zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcie organów wydane zostało w prawidłowej formie - postanowienia. Przedmiotem postępowania był wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Znajdował w tym przypadku zastosowanie art. 219 O.p. z którego wynika, że w przypadku postanowień o ile zachodzi zastosowania art. 248 § 3 O.p., wydaje się zamiast decyzji postanowienia. WSA odwołując się do treści art. 133 O.p. wskazał, iż Skarżący w skardze ani we wniosku nie powołali się na przynależność, do którejś z wymienionych wyżej grup podmiotów, lecz na podstawie samodzielnie postrzeganego interesu faktycznego uznają siebie, wbrew przepisom, za uprawnionych do działania w cudzej sprawie. Argumenty Skarżących, co do własności spornego pojazdu uznano za mogące stanowić podstawę w sprawie, o ile taka zostanie zainicjowana, w zakresie ich własnego zobowiązania podatkowego. Jednocześnie stwierdzono, iż postępowanie dotyczące innego podmiotu (uznanie, że ciąży na nim obowiązek podatkowy lub nie) nie przesądza jeszcze o statusie Skarżących w tym zakresie. Sąd uznał za zasadne stanowisko organów w świetle art. 248 § 1 O.p. który inicjatywę (oprócz samego organu) wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przyznaje stronie. Końcowo uznano, iż krąg osób, które mogą uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony nie jest dowolny i nie zależy od subiektywnego odczucia danego podmiotu, że dana sprawa go w jakimś zakresie dotyczy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które pozbawiły Skarżących prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym i skutecznego wnoszenia środków zaskarżenia, w tym prawa do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylnie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, oraz poprzedzającego go postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do merytorycznego rozpoznania. Wnioskowali również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej związanej z wniesieniem niniejszej skargi, udzielonej Skarżącym z urzędu w wysokości zgodnej z normami przepisanymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty. Dotyczyły one naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., choć autor skargi kasacyjnej wadliwie wskazał art. 174 pkt 1 P.p.s.a. dotyczący naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże wskazany w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. ma charakter zbyt ogólny aby mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej. Przepis ten dotyczy bowiem wszelkich przepisów procesowych. Nadto należy mieć na uwadze, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu albowiem oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił w sposób wystarczający sformułowanej w niej tezy, że postępowanie administracyjne dotknięte było wadami, które pozbawiły stronę w nim udziału. Skarga kasacyjna nie zawiera bowiem choćby wskazania przepisów procesowych, które miały zostać naruszone przez organy administracyjne ze skutkiem ograniczającym udział strony w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w pkt 25 i 26 zaskarżonego wyroku zawarto analizę przepisów określających kto jest stroną postępowania podatkowego. Z analizy tej wynika, że Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organów, że skarżący nie będąc stroną postępowania podatkowego w przedmiocie nadpłaty w podatku od środków transportu prowadzonego w stosunku do W. Z. nie mogą być uznani za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tej sprawie. Niezasadne jest zatem zawarte w skardze kasacyjnej stanowisko jakoby Sąd I instancji miał obowiązek ustalić, czy skarżący faktycznie należą do kręgu podmiotów wskazanych w art. 133 O.p. będących stroną postępowania podatkowego w sytuacji, gdy skarżący nie wykazali, że do kręgu tego należą. Należy mieć też na uwadze, że w toku postępowania przed Sądem I instancji skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należało oczekiwać działania zgodnego z ich interesem również w zakresie argumentów w powyższym zakresie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.