II FSK 2399/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Małgorzata Bejgerowska, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 970/18 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 970/18 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 października 2018 r. w sprawie R. S. (dalej jako "Skarżący") w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Treść wyroku dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ przedstawiając w niej wnioski o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900) dalej jako "o.p." poprzez uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia wskutek uznania, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w nieterminowym wniesieniu odwołania, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd, że organ bezzasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 o.p. poprzez uznanie przez Sąd, że o uprawdopodobnieniu braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi przy wniesieniu odwołania, przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, świadczą takie okoliczności, jak: - brak poinformowania przez organ, że wniesienie odwołania w ostatnim dniu skutkuje zachowaniem terminu tylko w przypadku pośrednictwa Poczty Polskiej, - brak stosownej informacji w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji, że wniesienie odwołania w ostatnim dniu skutkuje zachowaniem terminu tylko w przypadku pośrednictwa Poczty Polskiej, - brak poinformowania przez innego operatora o skutkach wniesienia odwołania za jego pośrednictwem, - brak wykształcenia prawniczego, - brak pomocy profesjonalnego pełnomocnika; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 o.p. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku w części dotyczącej zobowiązania przez Sąd organu podatkowego, aby przesłankę braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania organ rozważył w oparciu o przepisy art. 45 i art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483), co jest niezasadne i czyni niemożliwym wykonanie wyroku, bowiem takie zobowiązanie organów przez Sąd wykracza poza umocowanie ustawowe działania organów zawarte w przepisach Ordynacji podatkowej. Nie sporządzono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Przypomnieć należy, że spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżący, wysyłając odwołanie w ostatnim dniu terminu przewidzianego na jego wniesienie, za pośrednictwem wybranego przez siebie operatora, tj. D. [...] sp. z o.o., chcąc - jak sam wskazał – dotrzymać ponadnormatywnych standardów w kwestii doręczenia korespondencji – dotrzymał terminu do wniesienia odwołania, względnie nie ponosi winy w jego uchybieniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Należy zauważyć, że w kwestii tej wypowiedział się jednoznacznie Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 27 marca 2019 r., C-545/19 (Dz.U.UE.C.2019/187/19). W wyroku tym Trybunał zajmował się pytaniami prejudycjalnymi polskiego Sądu Najwyższego dotyczącymi wykładni art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U. z 1998, L 15, s. 14 - wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 6, t. 3, s. 71), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r. (Dz.U. 2008, L 52, s. 3; sprostowanie Dz.U. 2015, L 225, s. 49) (zwanej dalej "zmienioną dyrektywą"), w związku z jej art. 8 i z art. 4 ust. 3 TUE. Trybunał wskazał, że art. 8 zmienionej dyrektywy należy w świetle motywu 20 dyrektywy 97/67 interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie, aby skorzystać z przewidzianego przez ten artykuł odstępstwa, powinno uzasadnić występowanie interesu publicznego. Taką interpretację potwierdzają cele, jakim służy uregulowanie, w które wpisuje się omawiany art. 8. Jak bowiem wynika z motywów 25 i 56 dyrektywy 2008/6, jej celem jest urzeczywistnienie rynku wewnętrznego usług pocztowych oraz zaprzestanie stosowania zastrzeżonego obszaru i szczególnych praw jako sposobów zapewnienia finansowania usługi powszechnej. Umożliwienie państwu członkowskiemu przyznania wyłącznego lub szczególnego prawa na zliberalizowanym rynku, w braku jakiegokolwiek obiektywnego uzasadnienia, byłoby sprzeczne z takimi celami. W odniesieniu do art. 165 § 2 k.p.c. Komisja podnosiła, że ani postanowienie odsyłające, ani pisma rządu polskiego nie potwierdzają istnienia obiektywnego uzasadnienia dla przyznania przezeń tej korzyści. Rząd polski wyjaśnił, że w Polsce zasięg terytorialny usługi przesyłek poleconych oferowanej przez różnych operatorów jest bardzo zróżnicowany, a zatem istnieje interes w tym, by wszystkie przesyłki pism procesowych do sądu korzystały z tego samego poziomu gwarancji co do pewności przesyłek i terminów, w których przesyłki te zostaną doręczone do sądu. Taki jego zdaniem jest powód, dla którego operator odpowiedzialny za usługę powszechną, działający na całym terytorium kraju, uzyskał sporny przywilej. Trybunał stwierdził, że na podstawie polskich przepisów inni operatorzy są również dopuszczeni do przewożenia pism procesowych skierowanych do sądu i z tego względu są uważani za dysponujących odpowiednimi do tego celu środkami organizacyjnymi i personalnymi. Ponadto przedstawione wyjaśnienia nie pozwalają zrozumieć, w jaki sposób różnica w zakresie terminów procesowych znajdujących zastosowanie w przypadku poszczególnych operatorów mogłaby wspierać pewność prawa i prawidłowe administrowanie wymiarem sprawiedliwości, do których przyczyniają się te terminy. W wypadku takim jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, gdy dopuszczalność skargi zależy od operatora, który został wybrany, względy oparte na pewności prawa i prawidłowym administrowaniu wymiarem sprawiedliwości wydają się wręcz sprzeciwiać takiemu zróżnicowaniu w zakresie terminów procesowych. Trybunał uznał, że art. 8 zmienionej dyrektywy nie można interpretować w ten sposób, iż zezwala on na utrzymanie przepisu prawa krajowego, takiego jak sporny w postępowaniu głównym. W świetle powyższego art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 zmienionej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego (por. pkt 74-78 wyroku). Trybunał zajmował się również problemem, czy interpretacja, według której art. 165 § 2 k.p.c. jest zgodny z art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze zmienionej dyrektywy, stanowi interpretację contra legem. W tym względzie przypomniał, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż stosując prawo krajowe, sąd krajowy - dokonując interpretacji tego prawa - powinien w najszerszym możliwym zakresie dokonywać jej w świetle treści i celów dyrektywy w celu osiągnięcia zamierzonego przez nią skutku, postępując tym samym zgodnie z art. 288 akapit trzeci TFUE. Wymóg dokonywania zgodnej wykładni prawa krajowego jest nierozłącznie związany z systemem traktatu, gdyż zezwala sądowi krajowemu na zapewnienie, w ramach jego właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłego przed nim sporu (wyrok z dnia 19 stycznia 2010 r., Kücükdeveci, C-555/07, EU:C:2010:21, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo) – (por. pkt 82-84 wyroku). Powyższe stanowisko Trybunał wyraził na gruncie art. 165 § 2 k.p.c. Pozostaje ono jednak aktualne na gruncie innych procedur zawierających analogiczne rozwiązanie, w tym postępowania podatkowego. Odpowiednikiem cytowanego przepisu w procedurze podatkowej jest art. 12 § 6 pkt 2 o.p. Skoro zatem Skarżący w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, to brak było podstaw do procedowania w przedmiocie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Wyrok uchylający postanowienie organu jest zatem prawidłowy, a zarzuty skargi kasacyjnej bezzasadne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.