II FSK 2436/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1427/16 sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z 21 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (I SA/Kr 1427/16) oddalił skargę R. P. – nazywanego dalej "Skarżącym", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 3 października 2016 r. w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Postanowieniem z 12 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta [...] uznał zarzuty zgłoszone przez Skarżącego za niezasadne. 1.3. Po rozpoznaniu zażalenia, wspomnianym na wstępie postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach postanowienia organ stwierdził, że upomnienia dotyczące obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało skierowane na adres podany przez Skarżącego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tym samym zostały one doręczone w trybie przewidzianym w art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej jako "K.p.a."). Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6q ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.; dalej jako "u.c.p.g.") obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami spoczywa na właścicielu nieruchomości. Przy czym z przepisów art. 615 oraz art. 935-941 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.; powoływanej dalej jako "K.p.c.") wynika, że zarządca ustanowiony przez sąd podejmuje czynności na rzecz współwłaścicieli. Tym samym nie można przenosić na niego obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 20 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."), zobowiązanym jest osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący podniósł zarzut naruszenia: - art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 ust. 2a u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że współwłaściciel nieruchomości jest obowiązany do uiszczenia całości opłaty za gospodarowanie odpadami chociaż zgodnie z art. 2 ust. 2a u.c.p.g., jeżeli obowiązki wskazane w ustawie dotyczą kilku podmiotów wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy obowiązanym do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością; - art. 615 w zw. z art. 935 K.p.c. poprzez przyjęcie, że Skarżący jest obowiązany do uiszczenia całości opłaty za gospodarowanie odpadami chociaż nieruchomość posiada zarządcę, który zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami jest zobowiązany wykonywać czynności potrzebne do przeprowadzenia prawidłowej gospodarki, a do takich niewątpliwie należy zaliczyć uiszczanie opłaty za gospodarowanie odpadami; - art. 15 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy organ ten nie doręczył Skarżącemu w sposób prawidłowy upomnienia zawierającego wezwanie do zapłaty należności z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego; - art. 41 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że na Skarżącym ciążył obowiązek poinformowania organu o zmianie adresu, chociaż po złożeniu deklaracji nie toczyło się wobec Skarżącego żadne postępowanie, tym samym nie zaktualizował się wskazany wyżej obowiązek. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). 3.2. Odnosząc się do kwestii błędu co do osoby zobowiązanego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tym względzie istota sporu sprowadza się do pytania, czy Skarżący jako współwłaściciel nieruchomości mógł zostać wskazany w tytule wykonawczym, jako zobowiązany, w sytuacji w której, nieruchomość, co do której powstał obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, znajduje się zarządzie ustanowionym przez sąd na podstawie art. 203 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm., dalej jako "K.c."). Odwołując się do poglądów doktryny Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarządca nieruchomości powołany na podstawie wspomnianego przepisu wykonuje czynności określone w art. 611-616 oraz art. 935-941 K.p.c. we własnym imieniu ale na rzecz współwłaścicieli. Tym samym beneficjentami tych czynności są sami współwłaściciele. W tym kontekście zarzut naruszenia art. 2 ust. 2a u.c.p.g. jest o tyle chybiony, że pomija on sformułowany w tym przepisie warunek zawarcia przez podmioty wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy odpowiedniej umowy. Ponadto art. 2 ust. 2a u.c.p.g. został wprowadzony 1 stycznia 2015 r., natomiast egzekwowane zaległości dotyczą deklaracji z 13 grudnia 2013 r. na dzień 1 stycznia 2014 r. 3.3. Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutów dotyczących prawidłowości doręczenia Skarżącemu upomnień. Upomnienia te zostały skierowane na adres podany w deklaracjach. Stąd też doręczenie w trybie art. 44 § 2 i 3 K.p.a. było skuteczne. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, chociaż organ nie doręczył upomnień zawierających wezwanie do zapłaty należności z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, czym naruszył art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 i art. 34 § 1 tej ustawy; - art. 615 K.p.c. w zw. art. 935 tej ustawy poprzez przyjęcie, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia całości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, chociaż nieruchomość posiada zarządcę, który zobowiązany jest do wykonywania czynności potrzebnych do prowadzenia prawidłowej gospodarki, a do takich niewątpliwie należy zaliczyć uiszczenie opłaty za gospodarowanie odpadami. W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. w zw. z art. 2 ust. 2a tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że współwłaściciel jest obowiązany do uiszczenia całości opłaty za gospodarowanie odpadami, w sytuacji gdy zgodnie z art. 2 ust. 2a wspomnianej ustawy, jeżeli obowiązki dotyczą kilku podmiotów wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 obowiązany do ich wykonania jest podmiot faktycznie władający nieruchomością. Organ powinien był zweryfikować tą kwestię, tym bardziej, że Skarżący nie włada nieruchomością, dla której ustanowiono zarządcę. 4.2. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie wyroku i uwzględnienie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. 5.2. Biorąc pod uwagę argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej na poparcie sformułowanych w niej zarzutów należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. 5.3. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu uchybienia przez Sąd pierwszej instancji przepisom postępowania należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w sprawie doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Tymczasem Skarżący w deklaracjach wskazał określony adres do korespondencji i pod ten adres organ skierował upomnienia. Tym samym, skoro Skarżący nie był obecny pod wskazanym przez niego adresem, korespondencję należało pozostawić w placówce pocztowej, a następnie przyjąć, że została ona doręczona stronie w trybie przewidzianym w art. 44 K.p.a. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych racji, które podważałyby prawidłowość oceny Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Zasadniczo ogranicza się ona do stwierdzenia, że Skarżący nie mieszka w Polsce, a zgodnie z art. 15 u.p.e.a. egzekucja może być wszczęta dopiero po przesłaniu upomnienia. 5.4. Druga grupa zarzutów dotyczy zasadności obciążenia Skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty, w sytuacji, gdy dla nieruchomości, której jest współwłaścicielem, został wyznaczony zarządca. Również w tym przypadku argumentacja autora skargi kasacyjnej okazała się zdawkowa. Ogranicza się ona do powtórzenia treści art. 2 ust. 2a u.c.p.g. i stwierdzenia, że nieruchomością faktycznie włada zarządca sądowy. Stąd też, skoro zgodnie z art. 615 k.p.c. i art. 935 tej ustawy zarządca jest zobowiązany wykonywać czynności potrzebne do prawidłowego gospodarowania nieruchomością, w tym do uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami – nie było podstaw, aby uznać go za osobę faktycznie władającą nieruchomością. Oznacza to, że pełnomocnik Skarżącego nie podjął polemiki z zasadniczym stwierdzeniem Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym jakkolwiek zarządca nieruchomości podejmuje czynności zarządu we własnym imieniu, czyni to jednak na rzecz współwłaścicieli, którzy ostatecznie są beneficjentami jego działań, na co wskazuje art. 207 k.c. Ponadto, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, z art. 935 § 3 k.p.c. wynika, że czynności wykraczające poza zakres zwykłego zarządu wymagają zgody współwłaścicieli, a w przypadku jej braku zgody sądy. Tym samym, wbrew temu co podnosi strona skarżącą, nie tracą oni faktycznego władztwa nad nieruchomością i nie było podstaw, aby osobę zobowiązaną do wykonania opisywanego obowiązku ustalić w sposób przewidziany w art. 2 ust. 2a u.c.p.g. Pełnomocnik Skarżącego przemilczał także kwestię daty wejścia w życie art. 2 ust. 2a u.c.p.g. Egzekwowane zaległości, których dotyczą zgłoszone przez Skarżącego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, obejmują miesiące od października 2014 r. do lutego 2015 r. oraz zaległości za luty 2015 r. Tymczasem art. 2 ust. 2a u.c.p.g. wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., a co za tym idzie nie mógł mieć on zastosowania do zaległości za okres od października do grudnia 2014 r. 5.5. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.