II FSK 252/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-20
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Stefan Babiarz, Jan Grzęda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka komandytowo-akcyjna, której akcjonariuszami są osoby fizyczne, a komplementariuszem osoba prawna, której rok obrotowy nie kończy się 31 grudnia 2013 r., jest zobowiązana do zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień 31 grudnia 2013 r. i rozpoczęcia roku podatkowego od 1 stycznia 2014 r. w związku ze zmianą przepisów ustawy o CIT?Ratio decidendi
Spółka komandytowo-akcyjna, której rok obrotowy rozpoczęty w 2013 r. nie kończy się 31 grudnia 2013 r., nie jest zobowiązana do zamknięcia ksiąg rachunkowych na ten dzień i kontynuuje przyjęty rok obrotowy. Jej pierwszy rok podatkowy jako podatnika CIT rozpoczyna się po upływie ostatniego dnia przyjętego roku obrotowego, a nie od 1 stycznia 2014 r. W związku z tym nie ma obowiązku płacenia zaliczki na CIT za styczeń 2014 r.Stan faktyczny
Spółka komandytowo-akcyjna (SKA) zapytała o obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych na 31 grudnia 2013 r. i zapłaty zaliczki na CIT za styczeń 2014 r. w związku ze zmianą przepisów od 1 stycznia 2014 r. Spółka miała rok obrotowy od 1 października do 30 września, a akcjonariuszami były osoby fizyczne, komplementariuszem osoba prawna. Organ interpretacyjny uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że SKA z akcjonariuszami będącymi osobami fizycznymi ma rok podatkowy pokrywający się z rokiem kalendarzowym. WSA uchylił interpretację, uznając ją za błędną. NSA oddalił skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy oraz zasądzono od niego na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Jan Grzęda, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 780/14 w sprawie ze skargi W.[...] Spółki z o.o. S.K.A. w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 7 maja 2014 r., nr ITPB4/423-13/14/AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz W.[...] Spółki z o.o. S.K.A. w B. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z dnia 22 października 2014 r., I SA/Bd 780/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną przez W. [...] z o.o. S.K.A. w B. interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 maja 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego do osób prawnych.
2. Z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 27 stycznia 2014 r. wynika, że spółka jest spółką komandytowo-akcyjną. Zgodnie ze statutem spółki
(§ 41 ust. 1 i 2 statutu): "Rokiem obrotowym spółki jest okres kolejnych 12 miesięcy od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego". Rok obrotowy trwa od dnia 1 października do dnia 30 września kolejnego roku. Nie zakończył się zatem w dniu 31 grudnia 2013 r. Zakończy się dopiero po dniu 1 stycznia 2014 r. Spółka wskazała, że Walne Zgromadzenie w tym zakresie nie dokonało żadnych zmian.
Spółka podała, że akcjonariuszami spółki były osoby fizyczne. Komplementariuszem spółki w 2013 r. była osoba prawna.
Mając powyższe na uwadze, spółka zapytała:
1. Czy spółka - zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku tonażowym (Dz.U. poz. 1387 - zwanej dalej: ustawą nowelizacyjną lub zmieniającą) ma obowiązek zamknąć księgi rachunkowe na dzień 31 grudnia 2013 r.?
2. Czy spółka - zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy - ma obowiązek zapłacić na konto właściwego urzędu skarbowego zaliczkę, o której mowa w art. 25 u.p.d.o.p. za miesiąc styczeń 2014 r.?
Zdaniem spółki nie ma ona obowiązku zamykania ksiąg rachunkowych na dzień 31 grudnia 2013 r., a rok podatkowy nie rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2014 r.
3. Organ interpretacyjny w dniu 7 maja 2014 r. uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. Stwierdził, że w przypadku, gdy akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej jest osoba fizyczna - rok podatkowy spółki będzie zawsze pokrywał się
z rokiem kalendarzowym. Od dnia 1 stycznia 2014 r. spółka - stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej - stała się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych i z tym dniem rozpoczął się jej pierwszy rok podatkowy. Skoro akcjonariuszami spółki były osoby fizyczne, to rok obrotowy spółki zakończył się
z dniem 31 grudnia 2013 r. W zakresie pytania drugiego organ wskazał, że - mając na uwadze art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 - dalej: u.p.d.o.p.) oraz fakt, iż od dnia 1 stycznia 2014 r. spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych - ma ona obowiązek wpłacenia na konto właściwego urzędu skarbowego zaliczki za miesiąc styczeń 2014 r.
Spółka pismem z dnia 20 maja 2014 r. wezwała organ interpretacyjny do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na wezwanie organ nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska.
4. Spółka w dniu 16 czerwca 2014 r. złożyła skargę do sądu, w której zarzuciła naruszenie :
- art. 4 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej - poprzez błędną wykładnię tego przepisu
i uznanie, że spółki komandytowo-akcyjne, których wspólnikami były w 2013 r. osoby fizyczne, miały obowiązek zamknięcia roku obrotowego na dzień 31 grudnia 2013 r. bez względu na fakt, iż inaczej postanowiono w statucie spółki. Według spółki organ dokonując takiej interpretacji pozbawił stronę możliwości skorzystania z przepisu przejściowego;
- art. 4 ust 2 ustawy nowelizacyjnej - poprzez błędną i rozszerzającą wykładnię ww. przepisu i wprowadzenie dodatkowych warunków, niewymienionych w treści przepisu, które zobowiązywałyby spółkę do zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień 31 grudnia 2013 r. oraz rozpoczęcia roku podatkowego od dnia 1 stycznia 2014 r.
Organ w odpowiedzi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte
w zaskarżonej interpretacji.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że interpretacja narusza prawo i istnieje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podkreślił, że problem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w stanie faktycznym przedstawionym spółkę komandytowo-akcyjną, której akcjonariuszami są osoby fizyczne - a komplementariuszem osoba prawna - możliwe jest określenie roku obrotowego innego niż rok kalendarzowy. W konsekwencji istotne jest, czy skarżąca spółka była - czy nie była - zobligowana do zamknięcia ksiąg rachunkowych
i sporządzenia sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2013 r. Należy również odpowiedzieć na pytanie, czy w takiej sytuacji spółka miała obowiązek stosowania przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przed dniem 1 stycznia 2014 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, spółka komandytowo-akcyjna nie była podatnikiem podatku dochodowego. Traktowana była jako spółka niebędącą osobą prawną w rozumieniu art. 4a pkt 14 u.p.d.o.p. oraz art. 5a pkt 26 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361
z późn. zm.). Opodatkowaniu podlegały jedynie przychody (dochody) wspólnika takiej spółki.
Na podstawie nowelizacji, z dniem 1 stycznia 2014 r. spółki komandytowo-akcyjne zostały objęte podatkiem dochodowym od osób prawnych. Opodatkowanie tym podatkiem ma zastosowanie od pierwszego dnia roku obrotowego takiej spółki, rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2013 r. Obecnie więc spółki komandytowo-akcyjne płacą podatek dochodowy, tak jak spółki kapitałowe. Ze "starych" zasad rozliczania mogą skorzystać jeszcze niektóre spółki, których rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Stosownie bowiem do postanowień art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej posiadającej siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zakresie uzyskanych przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatników podatku dochodowego od osób fizycznych przychodów i poniesionych kosztów z uczestnictwa w takiej spółce, z zastrzeżeniem art. 6, w tym z tytułu objęcia (nabycia) udziałów takiej spółki, przepisy ustaw wymienionych w art. 1 i art. 2,
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się począwszy od pierwszego dnia roku obrotowego tej spółki rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2013 r.
Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej spółka, o której mowa w ust. 1, która:
1) powstała po dniu wejścia w życie niniejszego przepisu, a jej rok obrotowy rozpoczęty w 2013 r. nie kończy się w dniu 31 grudnia 2013 r. lub
2) dokonała zmiany roku obrotowego po dniu wejścia w życie niniejszego przepisu
- jest obowiązana na dzień 31 grudnia 2013 r. do zamknięcia ksiąg rachunkowych
i sporządzenia sprawozdania finansowego. Pierwszy rok podatkowy takiej spółki rozpoczyna się z dniem 1 stycznia 2014 r. i trwa do końca przyjętego roku obrotowego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że - zgodnie ze statutem - trwający rok obrotowy spółki nie zakończył się w dniu 31 grudnia 2013 r., lecz nastąpi to po dniu 1 stycznia 2014 r. Walne Zgromadzenie spółki nie dokonało od dnia 12 grudnia 2013 r. zmiany przyjętego przez spółkę w statucie roku obrotowego. W związku z tym żadna zmiana roku obrotowego spółki nie została i nie zostanie też zarejestrowana
w Rejestrze Przedsiębiorców KRS w tym czasie.
Mając powyższe na uwadze, sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu interpretacyjnego - sprowadzające się do stwierdzenia, że spółka nie mogła określić roku obrotowego innego aniżeli rok kalendarzowy - za nieprawidłowe.
Za błędną uznał konkluzję, że spółka - której akcjonariuszami są osoby fizyczne - musi ustalić swój rok obrotowy tak, jak rok podatkowy tych osób (rok kalendarzowy). Stanowisko to nie ma uzasadnienia w przepisach. Regulacje przejściowe - wynikające z ustawy zmieniającej - wyraźnie bowiem odnoszą się do roku obrotowego, a nie podatkowego, jako momentu wejścia w życie przepisów dla istniejących spółek komandytowo-akcyjnych.
Zasady określania roku obrotowego reguluje ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.). Wskazuje ona, że rok
obrotowy stosuje się także dla celów podatkowych. Spółki osobowe
(w tym - do końca 2013 r. także spółki komandytowo-akcyjne) nie są podatnikami podatku dochodowego - mimo że mają określony w umowie spółki rok obrotowy.
Ponieważ spółki osobowe nie mają statusu podatnika podatku dochodowego, wybrany przez nie rok obrotowy nie jest jednocześnie ich rokiem podatkowym (nie mają one roku podatkowego, ta kategoria dotyczy wyłącznie ich wspólników, którzy ewentualnie prowadzą własne księgi rachunkowe).
Przyjęty zatem przez SKA na potrzeby prowadzenia ksiąg rachunkowych rok obrotowy był przed dniem 1 stycznia 2014 r. podatkowo obojętny. Skoro tak, nie mogło odnosić się do niej zastrzeżenie co do roku obrotowego "stosowanego również do celów podatkowych". Rok podatkowy wspólnika SKA odmienny od roku obrotowego spółki może co prawda nieco utrudniać prawidłowe wywiązanie się przez tego wspólnika z obowiązków podatkowych, ale go nie uniemożliwia.
Spółka komandytowo-akcyjna jest podmiotem odrębnym od wspólników i trudno mówić o konieczności dostosowania roku obrotowego spółki do roku wspólników (akcjonariuszy). Co więcej, w SKA może być wielu wspólników, spośród których każdy może mieć inny rok podatkowy. W takim przypadku uzależnienie roku obrotowego SKA od roku podatkowego wybranego akcjonariusza lub komplementariusza nie będzie możliwe. Gdyby wszyscy wspólnicy byli osobami prawnymi, z których jedna miałaby rok obrotowy dopasowany do zmienionego roku spółki, a inna przyjęła go jako równy kalendarzowemu, również wystąpiłaby sytuacja, w której nie można ustalić roku obrotowego innego niż kalendarzowy.
Sąd uznał, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, spółka nie ma obowiązku zamykania ksiąg rachunkowych na dzień 31 grudnia 2013 r.,
a przyjęty rok obrotowy trwający od dnia 1 października do dnia 30 września będzie w niezmienionej formie trwał do końca obecnie przyjętego przez stronę w statucie roku obrotowego.
6. Powyższy wyrok organ interpretacyjny zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1) art. 4 ust. 1 w powiązaniu z art. 4 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej - poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego sprawy, polegającą na przyjęciu przez sąd, że przyjęty przez SKA na potrzeby prowadzenia ksiąg rachunkowych rok obrotowy był przed dniem 1 stycznia 2014 r. podatkowo obojętny. Skoro tak, to nie mogło odnosić się do niego zastrzeżenie, co do roku obrotowego "stosowanego również do celów podatkowych". Rok podatkowy wspólnika SKA - odmienny od roku obrotowego spółki- może co prawda nieco utrudniać prawidłowe wywiązanie się przez tego wspólnika z obowiązków podatkowych, ale go nie uniemożliwia. Sąd podkreślił, że SKA jest podmiotem odrębnym od wspólników i trudno mówić
o konieczności dostosowania roku obrotowego spółki do roku wspólników (akcjonariuszy). Co więcej, w SKA może być wielu wspólników, spośród których każdy może mieć inny rok podatkowy. W takim przypadku uzależnienie roku obrotowego SKA od roku podatkowego wybranego akcjonariusza lub komplementariusza nie będzie możliwe. Sąd zauważył również, że gdyby wszyscy wspólnicy byli osobami prawnymi, z których jedna miałaby rok obrotowy dopasowany do zmienionego roku spółki, a inna przyjęła go jako równy kalendarzowemu, również wystąpiłaby sytuacja, w której nie można ustalić roku obrotowego innego, niż kalendarzowy. Sąd zwrócił także uwagę, że w przypadku nowopowstałych spółek, rok obrotowy w pierwszym roku prowadzonej działalności, pokrywałby się z rokiem kalendarzowym tylko i wyłącznie w przypadku rozpoczęcia działalności w dniu 1 stycznia i określenia w statucie, że trwa on od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia.
W każdym innym przypadku rok podatkowy wspólnika takiej spółki będącego osobą fizyczną nie pokrywałby się rokiem obrotowym spółki (trwałby od dnia rozpoczęcia działalności do dnia 31 grudnia),
2) art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) - poprzez przyjęcie przez sąd, że interpretacja indywidualna została wydana
z naruszeniem art. 4 ust. 1 w powiązaniu z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej
z uwagi na nieprawidłową wykładnię ww. przepisów oraz odstąpienie przez organ od stanowiska zajmowanego w tożsamym stanie faktycznym i prawnym w innych interpretacjach przywołanych przez spółkę i potwierdzających jego racje przez co naruszono - zdaniem sądu - art. 121 § 1 w związku z art. 14 h § 1 ord. pod., pomimo braku takich naruszeń. W rezultacie nieuzasadnione było uchylenie decyzji.
Mając na uwadze powyższe, spółka wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, - zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wraz
z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o:
- oddalenie skargi kasacyjnej,
- zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie w właściwymi przepisami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
7. Kwestią sporną wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było to, czy wnioskodawca będący spółką komandytowo-akcyjną, w której akcjonariuszami są osoby fizyczne, a komplementariuszem osoba prawna (tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) i która została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 24 września 2013 r. będzie podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych od dnia 1 stycznia 2014 r. - w tym dniu nastąpiła bowiem zmiana przepisów. A może jednak - ze względu na wcześniejszy wybór roku obrotowego - podatkowego kończącego się dniu 31 października 2014 r. aż do tej daty podlegać będzie przepisom ustawy o podatku dochodowym w starym brzmieniu (obowiązującym do końca 2013 r.) kiedy to opodatkowani byli komplementariusze
i akcjonariusze spółki, a nie sama spółka.
Jak już to wyżej zaznaczono - przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, spółka komandytowo-akcyjna nie była podatnikiem podatku dochodowego ani od osób prawnych, ani od osób fizycznych. Podatnikiem podatku dochodowego byli jej akcjonariusze i komplementariusze. Natomiast na podstawie ustawy zmieniającej
z dnia 8 listopada 2013 r. stan ten uległ zasadniczej zmianie. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 3 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. - przepisami tej ustawy, a więc i obowiązkiem podatkowym w tym podatku, objęte zostały spółki komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd na terytorium RP. Również w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – po uwzględnieniu treści art. 2 pkt 1 ppkt c) ustawy zmieniającej – definicją spółki objęto także spółkę komandytowo-akcyjną mającą siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego artykułu, spółka, o której mowa w ust. 1, która:
-powstała po dniu wejścia w życie niniejszego przepisu, a jej rok obrotowy rozpoczęty w 2013 r. nie kończy się w dniu 31 grudnia 2013 r. lub
- dokonała zmiany roku obrotowego po dniu wejścia w życie niniejszego przepisu - jest obowiązana na dzień 31 grudnia 2013 r. do zamknięcia ksiąg rachunkowych
i sporządzenia sprawozdania finansowego. Pierwszy rok podatkowy takiej spółki rozpoczyna się z dniem 1 stycznia 2014 r. i trwa do końca przyjętego roku obrotowego.
Definicję roku obrotowego zawiera z kolei ustawa z dnia 29 września 1994
r. o rachunkowości (Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.), która w art. 3 pkt 9 stanowi, że rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Rok obrotowy lub jego zmiany określa statut lub umowa, na podstawie której utworzono jednostkę. Jeżeli jednostka rozpoczęła działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego, to można księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe za ten okres połączyć z księgami rachunkowymi i sprawozdaniem finansowym za rok następny.
W przypadku zmiany roku obrotowego pierwszy po zmianie rok obrotowy powinien być dłuższy niż 12 kolejnych miesięcy.
Natomiast w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz od osób prawnych mowa jest o "roku podatkowym" - ale bez jego zdefiniowania. W art. 11 ord. pod. wskazano z kolei, że "rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej".
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że skarżąca spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 24 września 2013 r. Zgodnie ze statutem skarżącej spółki rok obrotowy spółki trwa 12 miesięcy - od dnia 1 października do dnia 31 września i pierwszy rok obrotowy spółki trwa od dnia powstania spółki do dnia 30 września 2014 r. Zatem pierwszy rok obrotowy spółki, zgodnie z przytoczonym brzmieniem jej statutu, nie zakończył się w dniu 31 grudnia 2013r.
W tak ustalonym stanie prawnym i faktycznym, sąd uznał stanowisko organu interpretacyjnego, sprowadzające się do stwierdzenia, że spółka nie mogła określić roku obrotowego innego aniżeli rok kalendarzowy, za nieprawidłowe.
Jak zaznaczono powyżej, w powołanej ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest innych regulacji co do pojęcia roku podatkowego, a więc niewątpliwie rokiem podatkowym przy opodatkowaniu osób fizycznych jest rok kalendarzowy. Natomiast w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych ustawodawca w art. 8 ust. 1 także określił rok podatkowy jako rok kalendarzowy, ale dopuścił możliwość dokonania przez podatnika innego postanowienia w tym zakresie w statucie, w umowie spółki, innym dokumencie odpowiednio regulującym zasady ustrojowe innych podatników i zawiadomienia o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem, że w takim przypadku rokiem podatkowym jest okres kolejnych dwunastu miesięcy kalendarzowych. W art. 8 ust. 2, ust. 2a i ust. 3 określone z kolei zostały szczegółowe przypadki rozpoczęcia i trwania roku podatkowego w zależności od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej lub zmiany roku podatkowego.
O ile zgodzić należy się z organem interpretacyjnym, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera odrębnych regulacji prawnych co do określenia roku podatkowego tych osób - zatem stosownie do art. 11 ord. pod. rokiem podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych jest zawsze rok kalendarzowy - o tyle błędna jest konkluzja organu interpretacyjnego – i sąd pierwszej instancji trafnie to podkreślił - że z powyższego wynika, iż spółka, której akcjonariuszami są osoby fizyczne, nie mogła przyjąć innego roku obrotowego niż rok kalendarzowy, a zatem że musiała ustalić swój rok obrotowy tak, jak rok podatkowy swoich akcjonariuszy, którymi są osoby fizyczne, a zatem jako rok kalendarzowy.
Zauważyć należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie ma treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej mający niewątpliwie charakter przepisu przejściowego. Kluczowe znaczenie ma to, że ani w tym artykule – ani w żadnym innym przepisie ustawy zmieniającej – nie zostały zawarte jakiekolwiek wskazania umożliwiające lub nakazujące różnicowanie sytuacji prawnej spółek komandytowo-akcyjnych w związku ze zmianą stanu prawnego, w zależności od jej składu osobowego - tj. w zależności od tego, czy jej akcjonariuszami, komplementariuszami są osoby prawne, czy osoby fizyczne, czy też jest to "skład mieszany". Jeżeli tak, to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia aby w sytuacji, gdy akcjonariuszem takiej spółki jest osoba fizyczna, spółka taka musiała jako rok podatkowy wybrać wyłącznie rok kalendarzowy. W zakresie wprowadzonych regulacji przejściowych jest to bowiem tak istotna kwestia, że gdyby takie było stanowisko ustawodawcy, to musiałoby ono znaleźć wyraźne odzwierciedlenie
w treści przepisu. Tymczasem takiego odzwierciedlenia brak.
Skoro ustawodawca w art. 4 ustawy zmieniającej posługuje się pojęciem roku obrotowego to możliwość utożsamienia go z rokiem podatkowym musi jasno wynikać z treści ustawy. Z przepisu nie wynika, że spółka komandytowo-akcyjna
w przypadku, gdy jej akcjonariuszem była osoba fizyczna, ma obowiązek zamknięcia roku obrotowego na dzień 31 grudnia. Nie można więc było skonstruować normy nie znajdującej oparcia w tekście aktu prawnego, a jedynie wyinterpretowanej w oparciu o pozajęzykowe dyrektywy interpretacyjne.
Poza tym ustawodawca w art. 4 ustawy zmieniającej w stosunkowo szczegółowy sposób wskazał na sytuację spółki w zależności od czasu trwania jej roku obrotowego i nie nawiązał do jej składu osobowego, przy czym taki przedłużony rok obrotowy spółki w istocie będzie rozwiązaniem przejściowym, tymczasowym, bo po jego upływie taka spółka będzie – jako spółka – podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. W uzasadnieniu do projektu przedmiotowej ustawy zmieniającej nie wskazano na jakiekolwiek rozróżnienie co do możliwości ustalenia roku obrotowego w zależności od tego, kto jest jej akcjonariuszem, komplementariuszem.
Prawidłowa wykładnia art. 4 ustawy zmieniającej powinna opierać się na jego literalnym brzmieniu, które nie przewiduje żadnych zastrzeżeń odnośnie składu wspólników spółki komandytowo-akcyjnej. W konsekwencji należy przyjąć, że spółka zgodnie z brzmieniem tego przepisu nie stała się od dnia 1 stycznia 2014 r. podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych.
Równocześnie odnosząc się do wyrażonego w zaskarżonej interpretacji poglądu organu, że ustawa o rachunkowości definiująca pojęcie roku obrotowego nie jest ustawą podatkową, a więc nie może zawierać odmiennych zasad w określaniu roku obrotowego, wskazać należy, iż w powołanym art. 3 pkt 9 ustawy o rachunkowości definiującym rok obrotowy wyraźnie dopuszczono stosowanie tego właśnie roku do celów podatkowych. W tej sytuacji ocena, czy ta ustawa jest ustawą podatkową, czy też nie, nie ma w istocie znaczenia, kiedy się zważy, że w art. 4 ustawy zmieniającej ustawodawca posłużył się zarówno pojęciem roku podatkowego, jak i roku obrotowego.
Ponieważ spółki osobowe nie miały statusu podatnika podatku dochodowego, wybrany przez nie rok obrotowy nie był jednocześnie ich rokiem podatkowym (ta kategoria dotyczyła wyłącznie ich wspólników, którzy ewentualnie prowadzą własne księgi rachunkowe). A zatem, przyjęty przez spółki komandytowo-akcyjne na potrzeby prowadzenia ksiąg rachunkowych rok obrotowy był przed dniem 1 stycznia 2014 r. podatkowo obojętny. Skoro tak - nie mogło odnosić się do takiej spółki zastrzeżenie co do roku obrotowego "stosowanego również do celów podatkowych". Rok podatkowy wspólnika spółki komandytowo-akcyjnej odmienny od roku obrotowego spółki może co prawda nieco utrudniać prawidłowe wywiązanie się przez tego wspólnika z obowiązków podatkowych, ale go nie uniemożliwia.
Spółka komandytowo-akcyjna jest podmiotem odrębnym od wspólników i trudno mówić o konieczności dostosowania roku obrotowego spółki do roku wspólników (akcjonariuszy). Co więcej, w spółce takiej może być wielu wspólników, spośród których każdy może mieć inny rok podatkowy. W takim przypadku uzależnienie roku obrotowego spółki od roku podatkowego wybranego akcjonariusza lub komplementariusza nie będzie możliwe. Gdyby wszyscy wspólnicy byli osobami prawnymi, z których jedna miałaby rok obrotowy dopasowany do zmienionego roku spółki, a inna przyjęła go jako równy kalendarzowemu, również wystąpiłaby sytuacja, w której nie można ustalić roku obrotowego innego niż kalendarzowy. Nadto,
w przypadku nowopowstałych spółek rok obrotowy w pierwszym roku prowadzonej działalności pokrywałby się z rokiem kalendarzowym tylko i wyłącznie w przypadku rozpoczęcia działalności w dniu 1 stycznia i określenia w statucie, że trwa on od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia. W każdym innym przypadku rok podatkowy wspólnika takiej spółki będącego osobą fizyczną nie pokrywałby się rokiem obrotowym spółki (trwałby od dnia rozpoczęcia działalności do dnia 31 grudnia).
Podsumowując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że spółka komandytowo-akcyjna jest objęta przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych od pierwszego dnia roku obrotowego tej spółki rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2013 r. Z wykładni art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej wynika, że spółka komandytowo-akcyjna, która powstała przed dniem wejścia w życie art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej i której rok obrotowy rozpoczęty w 2013 r. nie kończy się w dniu 31 grudnia 2013 r., nie jest zobowiązana na dzień 31 grudnia 2013 r. do zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz sporządzenia sprawozdania finansowego i zakończenia roku obrotowego. Kontynuuje ona przyjęty rok obrotowy, a pierwszy rok podatkowy takiej spółki, jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych nie rozpoczyna się z dniem 1 stycznia 2014 r., a z dniem następującym po upływie ostatniego dnia przyjętego (zmienionego) roku obrotowego.
Nie ma także obowiązku płacenia na konto właściwego urzędu skarbowego zaliczki, o której mowa w art. 25 u.p.d.o.p. za miesiąc styczeń 2014 r.
8. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. W zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 § 2, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a.
w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwośc
z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z dnia 11 lutego 2011 r. Nr 31, poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło