II FSK 2783/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA del. Danuta Małysz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 191/15 w sprawie ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 2 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. T. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 191/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 2 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy: S. T. (wnioskodawca, skarżący) złożył wniosek o zwrot nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2013 i 2014 w kwocie 100 zł., zaś postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014 r. Prezydenta Miasta L. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, ponieważ stwierdził, że wnioskodawca nie jest zobowiązany ani do składania deklaracji o wysokości opłaty, o której mowa we wniosku, ani do jej ponoszenia, a zatem nie może być stroną postępowania w rozumieniu art.133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz.749 ze zm.), zwanej dalej "O.p.". We wniesionym zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie art.133 i art.165a § 1 O.p. oraz art.2 ust.1 pkt 4 i art.6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz.1399 ze zm.), zwanej dalej "u.c.p.g.". Stwierdził, że organ I instancji błędnie odmówił przyznania mu statusu strony oraz podniósł, że prawo wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty, zgodnie z art.75 O.p., przysługiwało zarówno podatnikom, jak i płatnikom, zaś w niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że to wnioskodawca, jako osoba władająca nieruchomością, uiszcza opłaty na rzecz gminy. Postanowieniem z 2 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazało, że na gruncie u.c.p.g. instytucja płatnika nie miała zastosowania. Wyjaśniło, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany (art.2 ust.3 u.c.p.g.). W przypadku zatem budynków wielolokalowych, w których ustanowiono odrębną własność lokali, co do zasady, właściciel lokalu nie jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu u.c.p.g. Organ I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art.2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g. i trafnie go nie zastosował, uznając, że w sprawie ma zastosowanie przepis art.2 ust.3 u.c.p.g. W skardze na powyższe postanowienie wnioskodawca zarzucił naruszenie: art.133 O.p. przez błędne odmówienie mu statusu strony, art.165a § 1 O.p. przez błędne przyjęcie, że jako podmiotowi, który uiszcza przedmiotowe opłaty, nie przysługuje mu prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, art.122 i art.124 O.p. przez zaniechanie dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, art.32 ust.1 Konstytucji RP przez niewłaściwe niezastosowanie polegające na nierównym traktowaniu skarżącego przez organy administracji publicznej w stosunku do właścicieli prywatnych nieruchomości (domków jednorodzinnych), mimo że skarżący, tak jak oni, ponosi opłaty z tytułu gospodarowania odpadami, art.2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g. przez błędną wykładnię, sprowadzającą się do pominięcia skarżącego jako osoby władającej nieruchomością, art.6h u.c.p.g. przez błędną wykładnię i nie uwzględnienie okoliczności, że skarżący faktycznie ponosi opłaty za gospodarowanie odpadami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną obciążona jest, na mocy art.2 ust.3 u.c.p.g., obowiązkami podatnika, to jest: złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zapłaty tej opłaty. Wymieniony przepis nie daje podstaw do przypisywania osobie sprawującej zarząd nieruchomością wspólną cech płatnika nie tylko dlatego, że nie używa wprost terminu "płatnik", ale przede wszystkim dlatego, że nie powierza danemu podmiotowi wykonania czynności, o których mowa w art.8 O.p. Regulacja zawarta w powołanym art.2 ust.3 u.c.p.g. stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy art.2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g., która przewidzianymi w ustawie obowiązkami obciąża właścicieli nieruchomości. Organy podatkowe słusznie zatem odmówiły przyznania skarżącemu statusu podatnika w niniejszej sprawie, czego konsekwencją było uznanie, że skarżący nie mógł być stroną postępowania, które zamierzał zainicjować. Jako podstawę prawną oddalenia skargi Sąd pierwszej instancji wskazał art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w której zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego: 1. art.75 § 1 O.p. w związku z art.6h, art.6c i art.6q u.c.p.g. przez błędną wykładnię w zakresie przysługującego skarżącemu statusu podatnika uprawnionego do kwestionowania wysokości pobranego od niego podatku w rozumieniu art.75 § 1 O.p. w zakresie prawa złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku, co prowadziło do niesłusznego niezastosowania art.133 § 1 O.p. w zakresie odmówienia skarżącemu statusu strony w postępowaniu podatkowym i w konsekwencji do obrazy art.145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c P.p.s.a., 2. art.2 ust.1 pkt 4 i ust.3 u.c.p.g. przez błędną wykładnię w zakresie nietrafnego utożsamienia przez Sąd kwestii "wykonywania obowiązków właścicielskich" ze statusem "właściciela" na gruncie przepisów tej ustawy, co prowadziło do niewłaściwego zastosowania tych przepisów poprzez nieuzasadnioną odmowę przyjęcia, iż właściciel lokalu mieszkalnego - jako podatnik - ma prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty nawet pomimo tego, że obowiązki w zakresie składania deklaracji, o której mowa w art.6m ust.1 u.c.p.g., spoczywają na spółdzielni mieszkaniowej zgodnie z art.2 ust.3 u.c.p.g.), a co z kolei prowadziło do niesłusznego niezastosowania art.133 § 1 O.p. w zakresie odmówienia skarżącemu statusu strony w postępowaniu podatkowym, a finalnie do obrazy art.145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c P.ps.a., II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z art.122 w związku z art.210 § 4 O.p. w związku z art.219 O.p. poprzez nie uwzględnienie wniesionej skargi w wyniku pominięcia naruszenia powołanych przepisów procedury podatkowej, jakich w toku postępowania podatkowego dopuściły się organy podatkowe w przedmiotowej sprawie, a polegającego na rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej wniosku strony nie na podstawie art.75 § 1 O.p., lecz na podstawie art.75 § 2 pkt 1 lit.b O.p. poprzez co skarżącemu niesłusznie odmówiono statusu strony w toku postępowania i zaprezentowanie w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia argumentacji nie dotyczącej istoty sprawy wynikającej ze złożonego przez skarżącego wniosku, 2. art.134 § 1 P.p.s.a w związku z art.141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak formalnej oceny i brak przedstawienia argumentacji co do istoty sprawy w zakresie przysługiwania lub nie skarżącemu statusu strony w rozumieniu art.133 § 1 O.p. w związku z art.75 § 1 O.p., czyli formalnego przysługiwania mu interesu prawnego w żądaniu określonej czynności od organu podatkowego i wkroczenie w sferę oceny merytorycznej zasadności złożonego wniosku przez skarżącego. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, przeto nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów naruszenia prawa, należy zwrócić uwagę na ich bezprzedmiotowość, a mówiąc ściśle – niedostosowanie do okoliczności sprawy i podstaw prawnych aktu, który zaskarżono do Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie bowiem podniesiono, że objęcie zarządów wspólnot mieszkaniowych obowiązkiem uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stanowi o uprzywilejowaniu członków tych wspólnot w stosunku do właścicieli lokali mieszkalnych - członków wspólnot mieszkaniowych, w których nie powołano zarządu. Ci ostatni są zobowiązani do indywidualnego rozliczania się z opłaty. Z kolei okoliczność, że członkowie wspólnot, w których obowiązek składania deklaracji i uiszczania opłat spoczywa na zarządach tych wspólnot, nie mogą skorzystać z drogi postępowania podatkowego, "nie pozbawia ich możliwości korzystania z praw członków wspólnot i wpływania w ten sposób na działania powołanych przez nie zarządów tych wspólnot" (str.8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Należy z tego wnosić, że skarżący nie zidentyfikował poprawnie drogi dochodzenia swoich racji, bezzasadnie przyjmując, że służy mu taka ochrona, jaką dysponują podmioty objęte odmiennym reżimem prawnym. W tym kontekście całkowicie chybione jest odwoływanie się w skardze kasacyjnej (jej uzasadnieniu) do relacji łączących płatnika (pracodawcy) i podatnika, a w konsekwencji – wyprowadzanie z tak skonstruowanej analogii wniosków dotyczących statusu skarżącego. Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, autor tej skargi pominął fakt, że przepis art.75 § 1 O.p. normuje sytuację, w której podatnik kwestionuje zasadność pobrania podatku przez płatnika albo wysokość owego podatku. Tymczasem – jak przyznano – na gruncie u.c.p.g. konstrukcja płatnika nie ma zastosowania. Skoro tak, istniały wszelkie podstawy prawne do tego, aby odmówić skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Był on zatem pozbawiony legitymacji procesowej w tak określonej sprawie, co trafnie potwierdził Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art.204 pkt 1 i art.205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust.2 pkt 2 lit.b i pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz.490 ze zm.).