II FSK 2851/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "S." z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 724/11 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "S." z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lutego 2011 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 724/11, mocą którego odrzucono skargę Stowarzyszenia "S." w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skargę tę wniósł w dniu 4 kwietnia 2011 r. pełnomocnik Stowarzyszenia - dor. pod. P. S. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2011 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez złożenie: pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - oraz dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, zgodnie z art. 29 P.p.s.a. w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej przedłożył odpis z Krajowego Rejestru Sądowego oraz odpis pełnomocnictwa, udzielonego na podstawie art. 136 i art. 137 ustawy Ordynacja podatkowa, do reprezentowania strony w sprawach postępowań podatkowych i kontrolnych przed właściwymi organami podatkowymi pierwszej i drugiej instancji, Urzędem Kontroli Skarbowej, Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz innymi urzędami i instytucjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga podlega odrzuceniu, ze względu na brak umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony skarżącej. Sąd wskazał na treść art. 34 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a., art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. Podkreślił, że dokument pełnomocnictwa musi zawierać stwierdzenie, że udzielone pełnomocnictwo obejmuje swoim zakresem działanie przed sądem administracyjnym. Z akt sprawy nie wynika natomiast - w ocenie Sądu - aby takie pełnomocnictwo zostało udzielone dor. pod. P. S. W dokumencie pełnomocnictwa z dnia 29 maja 2009 r., które odpowiada swą treścią pełnomocnictwu złożonemu w toku postępowania podatkowego, nie ma bowiem zapisu o reprezentowaniu Stowarzyszenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Znajduje się natomiast zapis o reprezentowaniu strony przed właściwymi organami podatkowymi pierwszej i drugiej instancji, Urzędem Kontroli Skarbowej, Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz innymi urzędami i instytucjami. Sąd zauważył, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest ani organem podatkowym czy urzędem kontroli skarbowej, ani też innym urzędem rozumianym jako organ władzy publicznej o określonym zakresie działania czy jako zespół osób wykonujący określone zadania, ani instytucją rozumianą jako zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw, działający w jakiejś dziedzinie. Nie ulega również, zdaniem Sądu, wątpliwości, iż wojewódzki sąd administracyjny nie jest Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skoro zatem w odpowiedzi na wezwaniu Sądu pełnomocnik złożył pismo o treści przywołanej powyżej, to dokument ten nie stanowi udzielonego przez skarżące Stowarzyszenie pełnomocnictwa, co oznacza, że strona nie uzupełniła braku formalnego skargi. Ponadto pełnomocnictwo zostało udzielone na podstawie przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd skargę odrzucił. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżące Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 34 w zw. z art. 37 § 1, art. 35 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 P.p.s.a. przez nieuznanie pełnomocnictwa procesowego dostarczonego przez stronę. Na tej podstawie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że pełnomocnictwo Stowarzyszenia ma charakter ogólny, a wyszczególnienie w nim zawarte ma charakter przykładowy, o czym świadczy zwrot "innymi urzędami i instytucjami". Co więcej, wojewódzkie sądy administracyjne mieszczą się w definicji słownikowej "instytucji". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna, a zaskarżone postanowienie jest podwójnie wadliwe. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z pełnomocnikiem Stowarzyszenia, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, iż złożone do akt sprawy pełnomocnictwo nie obejmuje postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Działanie Sądu pierwszej instancji cechował nadmierny formalizm, który doprowadził do bezzasadnych rozważań co do słownikowej definicji urzędu czy instytucji. Podkreślenia wymaga, że odczytując treść pełnomocnictwa należy mieć na uwadze cel tego dokumentu. Jego rolą jest potwierdzenie, w przypadku zaistniałym w tej sprawie na piśmie (art. 37 § 1 P.p.s.a.), że dany podmiot będący stroną postępowania sądowoadministracyjnego wyraża wolę bycia reprezentowanym w tym postępowaniu przez danego pełnomocnika. Innymi słowy, podważenie treści pełnomocnictwa przez sąd może mieć miejsce przede wszystkim wówczas, gdy sąd nabierze wątpliwości co do woli strony w zakresie reprezentowania jej w konkretnym postępowaniu. Stąd też drobiazgowe rozważanie treści pełnomocnictwa nie znajduje uzasadnienia prawnego, zwłaszcza w kontekście normy z art. 45 ust. 1 Konstytucji statuującej prawo do sądu. Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że kluczowe znaczenie ma tu stwierdzenie zawarte w początkowej treści spornego dokumentu, że jest to pełnomocnictwo ogólne (podkr. NSA), a które nie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i nie zostało poddane żadnej analizie. Ponadto wyliczenie organów i sądów zawarte w jego dalszej części, uzupełnione na końcu stwierdzeniem "innymi urzędami i instytucjami", nie nasuwa wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do intencji jego autora. Bez wątpienia celem takiego sformułowania było objęcie tymże pełnomocnictwem wszelkich podmiotów, przed którymi postępowania dotyczące rozliczeń podatkowych Stowarzyszenia mogłyby się toczyć, a jego zawarcie w treści pełnomocnictwa miało służyć właśnie uniknięciu sytuacji, która zaistniała w tej sprawie. Podkreślenia wymaga, że dokument pełnomocnictwa poświadcza dokonanie jednostronnej czynności prawnej, jaką jest udzielenie tegoż pełnomocnictwa. Innymi słowy, choć w praktyce strony podpisują, ewentualnie uzupełniają, druki pełnomocnictw przygotowane przez pełnomocników, ich formalnymi autorami są strony, a więc podmioty, wobec których nie należy stosować wygórowanych kryteriów w zakresie języka prawniczego. Powyższe tym bardziej uzasadnia pogląd o niedopuszczalności nadmiernego formalizmu przy odczytywaniu treści takich dokumentów. Nadmienić trzeba, że treść przedmiotowego pełnomocnictwa nie jest wzorcowa. Zbędne powoływanie w jego treści przepisów Ordynacji podatkowej może narażać jego autora na nieporozumienia, które zaistniały w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 37 § 1 P.p.s.a., co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Na marginesie należy stwierdzić, że autor skargi kasacyjnej wadliwie sformułował zarzut naruszenia art. 35 i 57 P.p.s.a., gdyż nie wskazał jednostki redakcyjnej (paragrafu, ustępu, punktu, litery) tego przepisu, który w jego ocenie Sąd naruszył. Nieporozumieniem jest także stwierdzenie zawarte we wstępnej części uzasadnienia, że Sąd pierwszej instancji skargę Stowarzyszenia oddalił, podczas gdy nie może budzić wątpliwości, że ją odrzucił. Przy sporządzaniu dokumentów dla celów postępowania sądowego precyzja słowa jest niezwykle istotna, gdyż jej zaniedbanie może rodzić poważne skutki, co miało miejsce w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, a takiej precyzji należy oczekiwać od podmiotów, które z założenia są profesjonalnymi pełnomocnikami. Jeśli chodzi o drugą wadę zaskarżonego postanowienia, należy o niej wspomnieć mimo braku prawidłowego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 34 P.p.s.a. w treści skargi kasacyjnej. Zgodnie ze wskazaną normą strona może oczywiście działać przed sądem przez pełnomocnika, jednak przede wszystkim może w nim działać osobiście. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji ustawodawca nie wprowadził tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego. To zaś oznacza, że skutkiem stwierdzenia ewentualnych braków pełnomocnictwa, które nie zostały uzupełnione na wezwanie sądu, nie może być odrzucenie skargi. W takim przypadku dojdzie bowiem do wtórnego ujawnienia się innego braku skargi, jakim jest brak podpisu strony pod skargą, która przecież jest uprawniona do jej osobistego sporządzenia i wniesienia. Innymi słowy, w tak zarysowanym stanie faktycznym sąd pierwszej instancji obowiązany jest do wezwania strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a.