II FSK 315/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Andrzej Grzelak, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt SA/Sz 279/00 odrzucającego skargę S. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 9 maja 2001 r. sygn. akt SA/Sz 279/00 oddalającym skargę S. O. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 14 stycznia 2000 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1988, 1989 i 1990 r. p o s t a n a w i a oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Stefana O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA OZ w Szczecinie z dnia 9 maja 2001 r., SA/Sz 279/00. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2005 r. /FSK 2448/04/ uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2005 r. /SA/Sz 279/00/, odrzucające skargę Stefana O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny za wadliwe uznał to, że sąd pierwszej instancji zbadał wyłącznie kwestię, czy skarga Stefana O. opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w sytuacji, gdy przepis art. 280 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazuje również zbadanie, czy skarga jest wniesiona w terminie. Nie zgodził się także ze stwierdzeniem WSA, że wskazana przez skarżącego przesłanka wznowienia nie podpada pod żadną z podstaw wymienionych w art. 271-273 tej ustawy, gdyż wskazany przez niego przepis art. 401 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, jak wskazano w skardze kasacyjnej, odpowiada treści art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wojewódzki wskazał, że o ile skarga Stefana O. została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, o tyle wniesiono ją z uchybieniem terminowi, o którym mowa w art. 277 wskazanej ustawy. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 27 lutego 2004 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Szczecinie dowiedział się w dniu 19 czerwca 2001 r., kiedy doręczono mu odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Oznacza to, że skarżący nie dochował trzymiesięcznego terminu, w którym należało wnieść skargę o wznowienie postępowania. Sąd wskazał także, że wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego dopiero w dniu 27 lutego 2004 r. nie może tłumaczyć okoliczność, iż skarżący otrzymał dokumentację dotyczącą postępowania upadłościowego dopiero 23 lutego 2004 r. Z informacji posiadanych przez Sąd z urzędu wynika, że o fakcie ogłoszenia upadłości skarżący dowiedział się już w dniu 11 sierpnia 2000 r. - tj. z chwilą ogłoszenia upadłości. Skarżący brał bowiem czynny udział w całym postępowaniu upadłościowym /osobiście oraz przez pełnomocnika/, które zostało wszczęte wnioskiem wierzycieli z dnia 31 stycznia 2000 r., a zakończyło się 14 marca 2003 r. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Stefan O. wskazał na naruszenie przez WSA przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 280 par. 1 w związku z art. 271 pkt 2 i art. 183 par. 2 pkt 2 i art. 124 par. 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 18 par. 1 i art. 90 par. 1 Prawa upadłościowego oraz naruszenie art. 280 par. 2 i art. 276 w związku z art. 91 par. 3 i art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie zdaniem skarżącego Sąd powinien zastosować przepisy art. 280 par. 2 lub art. 91 par. 3 lub art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a przepisy te pominął. Sąd w ogóle nie badał przesłanki czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W ocenie skarżącego Sąd błędnie przeprowadził postępowanie dowodowe i w ograniczonym zakresie. Nie kwestionował podstawy wznowienia, natomiast zakwestionował termin wniesienia skargi, naruszając - zdaniem skarżącego - przepisy prawa upadłościowego, a w szczególności art. 18 par. 1 i art. 90. par. 1 Prawa upadłościowego. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w niniejszej sprawie skarżący zastosował się do poleceń sędziego komisarza i syndyka i jego zdaniem zastosowanie się do tych zaleceń nie może stanowić negatywnej przesłanki procesowej, powodującej odrzucenie skargi. Sąd błędnie przyjął, że syndyk jest ustawowym przedstawicielem upadłego co sprzeczne jest z art. 90 par. 1 Prawa upadłościowego. Wskazano także, że skarżący wiedział o postępowaniu upadłościowym i tego w skardze nie podnosił. Natomiast podnosił, kiedy o wyroku w sprawie się dowiedział i kiedy dowiedział się o należytym braku reprezentacji i uważał, że okoliczności i czas w jakim dowiedział się o wyroku w sprawie i należytym braku reprezentacji, dają mu możliwość wznowienia postępowania. Dlatego też skarżący uważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zastosował lub pominął przepisy postępowania wskazane w niniejszej skardze kasacyjnej, co spowodowało odrzucenie skargi o wznowienie postępowania. Skarżący uważa, że skargę opartą na przesłance braku należytej reprezentacji wniósł też na ustawowej podstawie i w ustawowym terminie. Skarżący otrzymał dokumentację sądowoadministracyjną od syndyka w dniu 20 lutego 2004 r. a więc w terminie ustawowym zgodnym z art. 277 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł skargę o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 280 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie skargi o wznowienie a są to: termin do jej wniesienia i oparcie skargi na ustawowej podstawie. W przypadku niezachowania terminu lub nieoparciu jej na ustawowej podstawie, a także niedopuszczalności wznowienia postępowania, z powodów wskazanych w art. 285 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi jest elementem obligatoryjnym skargi, którego brak powoduje jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego orzeczenie zaskarżono wykazał w sposób prawidłowy, że wnoszący skargę kasacyjną o wznowienie postępowania wniósł ją z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji termin liczy się od dnia, w którym strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedziała się o orzeczeniu. Sąd pierwszej instancji w sposób uzasadniony przyjął, że strona w dniu 19 czerwca 2001 r. otrzymała odpis wyroku z dnia 9 maja 2001 r. /SA/Sz 279/00/ wraz z uzasadnieniem, z treści którego dowiedziała się, że była należycie reprezentowana. Natomiast skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem wniosła w dniu 27 lutego 2004 r. Ponadto trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący o fakcie ogłoszenia upadłości dowiedział się już w dniu 11 sierpnia 2000 r. bowiem brał czynny udział w tym postępowaniu wszczętym wnioskiem wierzycieli z dnia 31 stycznia 2000 r. a zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. w dniu 14 marca 2003 r., które to postanowienie uprawomocniło się w dniu 15 kwietnia 2003 r. Z tym też dniem ustała przeszkoda, na którą powołuje się skarżący. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż trzymiesięczny termin, o jakim stanowi art. 277 p.p.s.a jest terminem procesowym zawitym. Bieg tego terminu nie podlega przerwaniu ani też nie może być przywrócony. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie skargi. Wobec tego, że podatnik przywiązywał znaczną wagę do kwestii postępowania upadłościowego należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego podmiot gospodarczy Stefan O. na skutek ogłoszenia upadłości utracił z mocy prawa zarząd i możliwość korzystania oraz rozporządzania swoim majątkiem. To syndyk obejmując majątek upadłego i zarządzając nim zgodnie z art. 90 Prawa upadłościowego działa za upadłego. Upadły nie traci przez ogłoszenie upadłości prawa własności swego majątku, nadal pozostaje podatnikiem. Jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i na nim ciąży obowiązek podatkowy. Natomiast do chwili zakończenia postępowania upadłościowego jako strona procesowa w postępowaniu podatkowym występuje syndyk. W literaturze dotyczącej Prawa upadłościowego zwraca się uwagę, że założeniem tego prawa jest dalsze istnienie upadłego dłużnika. Zgodnie z art. 233 w związku z art. 221 Prawa upadłościowego, gdy postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie ukończone upadły odzyskuje swobodę rozporządzenia swoim majątkiem, syndyk zaś ma obowiązek wydać mu majątek, księgi i dokumenty. Oznacza to, iż podatnik z chwilą prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego odzyskuje zdolność procesową tj. w niniejszej sprawie od dnia 15 kwietnia 2003 r. Od tej daty należało liczyć trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wobec tego, że podatnik wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 27 lutego 2004 r. zasadnym było odrzucenie jej jako spóźnionej na podstawie art. 280 par. 1 p.p.s.a. Skoro uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego jest oczywiste, bezprzedmiotowe staje się badanie zasadności podstaw restytucyjnych czego domaga się autor skargi kasacyjnej. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.