II FSK 3519/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 189/13 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie określenia dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 189/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 5 listopada 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia z dnia 2 listopada 2011 r. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła sytuacja wskazana w art. 249 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwanej dalej "O.p."), uniemożliwiająca merytoryczną ocenę wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 30 grudnia 2011 r. ze względu na istnienie w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądowoadministracyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 listopada 2011 r. wszczęte zostało na wniosek strony z dnia 30 grudnia 2011 r. Jednakże z uwagi na wniesienie przez skarżącego pismem z dnia 2 grudnia 2011 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. postanowienie z dnia 2 listopada 2011 r. wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązująca do zawieszenia postępowania. Złożenie skargi na to postanowienie oznaczało bowiem poddanie kontroli sądowej m. in. kwestii naruszenia prawa z uwagi na odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie, która to kwestia była także podstawą wskazaną przez stronę we wniosku z dnia 30 grudnia 2011 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 02 listopada 2011 r. Organ wskazał, że równolegle skarżący wszczął więc dwa odrębne postępowania dotyczące tego samego zagadnienia, które było elementem łączącym te postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że zasadność zawieszenia przez organ podatkowy w niniejszej sprawie postępowania nadzwyczajnego była już przedmiotem kontroli sądowej. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 369/12, stwierdzono bowiem, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia po uprzednim wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na istniejące zależności między postępowaniem sądowoadministracyjnym i wyrokiem sądu a rozstrzygnięciem organu administracji publicznej, wyczerpuje przesłankę zawieszenia postępowania podatkowego wskazaną w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Organ zauważył, że podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 3/12, zapadłym w sprawie skarżącego w identycznym stanie faktyczno-prawnym, w którym stwierdzono, iż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym brak jest możliwości dublowania postępowań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego indywidualnych aktów administracyjnych z powodu ich nieważności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 stycznia 2013 r. i poprzedzającego go rozstrzygnięcia z dnia 5 listopada 2012 r. Zdaniem skarżącego postanowienie wydane przez ten organ podatkowy w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. wydano bez podstawy prawnej, co z kolei spełnia przesłankę z art. 247 § 1 pkt 2 O.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy podatkowe zgodnie z prawem odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia. Rozstrzygnięcie takie - zdaniem Sądu - znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie stwierdza się, że przesłanka negatywna, będąca przeszkodą do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wymieniona w art. 249 § 1 pkt 2 O.p. związana jest z faktem, że wojewódzkie sądy administracyjne, rozpoznając skargi na decyzje ostateczne organów administracji publicznej – zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), zobligowane są badać z urzędu, czy nie zachodzą przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji. W celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Możliwość prowadzenia dwutorowego postępowania wyłącza również treść art. 170 p.p.s.a., w którym jest mowa o związaniu prawomocnym wyrokiem sądowym. W świetle powyższego - zdaniem Sądu - zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 05 listopada 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 02 listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia, albowiem w zakresie tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 3/12, poprzez oddalenie skargi, orzekł o jego zgodności z prawem. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 21 kwietnia 2012 r. W takiej sytuacji prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym było niedopuszczalne i obligowało organ do zastosowania art. 249 § 1 pkt 2 O.p. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 249 § 1 pkt 2 O.p. przez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy. Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Spór prawny w sprawie niniejszej zainicjowało pismo skarżącego - skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy - z dnia 30 grudnia 2011 r., w którym wnosił on o "stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 2 listopada 2011 r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O. p". Z art. 249 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że organ podatkowy rozstrzyga o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na (nie mającym zastosowania w sprawie) przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., (sygn. akt) I SA/Bd 3/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącego (również w sprawie niniejszej) na (wyżej wymienione) postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia. Wyrok ten uprawomocnił się; nie jest przedmiotem rozpoznanego obecnie zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowienie z dnia 2 listopada 2011 r. było więc już przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego, którego prawomocny wyrok nie może w niniejszym postępowaniu być oceniany ani też weryfikowany. Jeżeli skarżący nie zgadzał się z tym wyrokiem, to mógł go zaskarżyć skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego jednak (zgodnie z prawem) nie uczynił. Z (przytoczonego) wniosku z dnia 30 grudnia 2011 r. wynika, że składając go skarżący zamierzał doprowadzić do wzruszenia bytu prawnego decyzji ostatecznej z dnia 7 marca 2008 r. Zagadnienie stwierdzenia nieważności tej decyzji było już przedmiotem merytorycznego, prawomocnie zakończonego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego: decyzją z dnia 19 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 lutego 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 marca 2008 r.; skarga na w/wym decyzję z dnia 19 kwietnia 2011 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 września 2011 r., I SA/Bd 376/11; skarga kasacyjna wniesiona od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r., II FSK 3/12. Z tych powodów, skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, jako niezasadną, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.