II FSK 387/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Jan Grzęda, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Aldony P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1774/05 w sprawie ze skargi Aldony P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 5 maja 2005 r. (...) w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2004 oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r., III SA/Wa 1774/05, oddalił skargę kasacyjną Aldony P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 5 maja 2005 r., (...), w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. Z ustaleń faktycznych przedstawionych przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia 20 kwietnia 2004 r. Prezydent Miasta W. ustalił podatniczce podatek od nieruchomości za 2004 r. za lokal użytkowy /nr 75 przy ul. T. 64 w W./. Pismem z dnia 26 lipca 2004 r. podatniczka wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, który został ustalony powołaną decyzją. Wniosek o umorzenie zaległości podatniczka argumentowała /między innymi/ swoją trudną sytuacją materialną, która nie pozwala jej na zapłatę zaległego podatku, podnosiła także, iż wymienione świadczenie nie było należne i zgodne z prawem. W związku z powyższym, decyzją z dnia 31 stycznia 2005 r., Prezydent Miasta W. na podstawie art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., zwanej dalej jako Ordynacja podatkowa/ odmówił podatniczce umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że podatniczka w toku postępowania podatkowego odmówiła dostarczenia dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną, a przeprowadzone przez organ z urzędu postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło dowodów potwierdzających okoliczność, że nie jest ona w stanie zapłacić zaległego podatku. W odwołaniu od powyższej decyzji podatniczka wskazała, że jako najemca lokalu użytkowego nie ma obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości, gdyż podatek ten obciąża właścicieli nieruchomości. Po przeanalizowaniu argumentów strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 5 maja 2005 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle treści art. 3 ust. 4 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm., zwanej dalej jako u.p.l./ oraz art. 336 Kodeksu cywilnego na skarżącej ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu wynajmowania od gminy lokalu użytkowego. Organ wskazywał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe nie potwierdziło braku możliwości zapłaty podatku przez stronę bez uszczerbku dla jej utrzymania. Ponadto Organ II instancji potwierdził, że podatniczka odmówiła dostarczenia dowodów wskazujących na jej trudną sytuację materialną do czego była zobowiązana zgodnie z treścią art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wywodziła, że nie jest osobą, na której, zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Skarżąca podnosiła, że nie jest właścicielką wynajmowanego od gminy lokalu a także, że lokal ten nie stanowi odrębnego przedmiotu własności, zarzucając w ten sposób i w tym zakresie naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji oddając skargę skonstatował, iż organ podatkowy zasadnie uznał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe nie pozwalało na stwierdzenie, że sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie organ podatkowy w sposób należyty wypełnił określony w art. 122 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wydania decyzji. Dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego nie naruszała art. 191 Ordynacji podatkowej, a wydając zaskarżoną decyzję organ wypełnił obowiązek określony w art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej. Sąd nie zaakceptował także zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 par. 1, art. 76, art. 77 par. 1, art. 84 par. 1, art. 87, art. 106 par. 1 i par. 2, art. 107 par. 1 i par. 2, art. 139 Kpa Sąd wyjaśnił bowiem, że, zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przepisy tej ustawy, a nie unormowania Kpa, stosuje się wyłącznie do zobowiązań podatkowych. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej jest sprawą z zakresu szeroko pojętych zobowiązań podatkowych, na co wskazuje uregulowanie jej w dziale III Ordynacji podatkowej. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej stanowiących w postępowaniu podatkowym odpowiednik powołanych przez skarżącą przepisów Kpa. Sąd podkreślił także, iż organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa podatkowego materialnego a także norm Ordynacji podatkowej, a więc brak było podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe wskazanych w skardze przepisów art. 2, art. 7, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 76, art. 83, art. 87 ust. 1 I art. 168 Konstytucji RP. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe działały na podstawie przepisów ustaw, których niezgodności z Konstytucją nie została stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do twierdzenia przez stronę skarżącą, że działania organów podatkowych zgodne z przepisami podatkowymi, które to przepisy co do zasady muszą być zgodne z Konstytucją, stanowić mogło naruszenie przepisów Konstytucji. Zdaniem Sądu I instancji strona skarżąca w skardze nie wyjaśniła na czym to naruszenie miałoby polegać, oprócz jej ogólnego przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.p.l. i niezasadnego wymierzenia podatku od nieruchomości. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca bezzasadnie wywodziła w skardze, że organy podatkowe w jej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 336, art. 338, art. 343, art. 348, art. 349, art. 351, art. 680, art. 690 Kc. Przepisy te regulują stosunki cywilnoprawne związane z posiadaniem i przy rozstrzygnięciu przez organy podatkowe w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej żadną miarą nie mogły mieć zastosowania. W skardze kasacyjnej skarżąca, na podstawie art. 15 par. 1 pkt 1, art. 173 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 134 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a."/ zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1/ naruszenie art. 134 p.p.s.a., polegające na nie rozpoznaniu istoty skargi odnoszącej się do ustalenia nie istnienia obowiązku podatkowego zakończonego ostateczną i, zdaniem strony, nieważną decyzją wymiarową za 2004 r. oraz za 2005 r. 2/ naruszenie art. 134 p.p.s.a., polegające na nie przyjęciu do rozpoznania wniosku skarżącej z 6.07.05 r. o uznanie za bezpodstawną decyzję wymiarową (...) z 6.06.05 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r., jako pozostającą w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 26.07.04 r. - o umorzenie należności określonej decyzją wymiarową na 2004 r. 3/ naruszenie art. 133 w zw. z art. 54 par. 1 i 2 p.p.s.a. polegające na wydaniu wyroku na podstawie niekompletnych akt spraw, mimo wnioskowania Sądowi niniejszego uchybienia na karcie 33 akt sprawy - w piśmie skarżącej z dnia 25.08.05 r. o nie włączeniu do materiału sprawy pisma z dnia 7.06.05 r. 4/ rażące naruszenie art. 2 i 3 u.p.l. przez ich niezastosowanie przy ocenie materiału sprawy, jako podstawy orzeczenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca polemizowała z konstatacjami prawnymi oraz z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organy podatkowe, ocenionymi i zaakceptowanymi przez Sąd I instancji, argumentując szeroko, iż nie była i nie jest zobowiązana do zapłaty spornego podatku, który ustalony został z naruszeniem przepisów prawa, co winno stać się również przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie ocenić i stwierdzić należy, że zarzuty kasacyjne prezentowane w analizowanej skardze nie spełniają dostatecznie wymogów wynikających z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Strona skarżąca przedstawia zarzuty kasacyjne sformułowane wyłącznie jako naruszenie art. 133 i art. 134 p.p.s.a., nie bacząc na to, że zawierają one wiele /odpowiednio: 4 i 2/ jednostek redakcyjnych tekstu prawnego, to jest paragrafów, regulujących różne - odmienne zagadnienia postępowania, a więc z zarzutów tych nie wynika jednoznacznie, któremu z tych konkretnych uregulowań miał uchybić Sąd I instancji. Zarzut naruszenia art. 54 par. 1 i 2 p.p.s.a. jest natomiast nieadekwatny do sprawy. Przepisy te dotyczą sposobu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego oraz obowiązku organu administracji przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy w terminie trzydziestu dniu od dnia jej wniesienia. Art. 54 par. 1 normuje postępowanie strony skarżącej, art. 54 par. 2 - organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono. Z powyższego wynika więc, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 54 par. 1 i art. 54 par. 2 p.p.s.a. z tej chociażby /zasadniczej/ przyczyny, że nie jest adresatem unormowań wynikających z przywołanych zapisów prawa. Nieadekwatny do sprawy jest także zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 2 i art. 3 u.p.l. Sąd I instancji ocenił, że przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi oraz przedmiotem jego - spowodowanego zaskarżeniem określonej ostatecznej decyzji administracyjnej - osądu, było umorzenie zaległości podatkowych. Oceny tej strona nie zakwestionowała jakimkolwiek spełniającym wymogi prawa procesowego zarzutem kasacyjnym. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w postępowaniu o umorzenie zaległości podatkowych Sąd I instancji nie mógł oceniać prawidłowości zastosowania przez organy podatkowe przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Postępowanie o ustalenie bądź określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w którym przepisy te się stosuje, i postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej, to dwa odrębne - jurydycznie i przedmiotowo - postępowania prawne. W sprawie o umorzenie zaległości podatkowej strona nie może dochodzić wiążącej oceny prawnej bądź wzruszenia bytu prawnego decyzji, w której ustalono albo określono wysokość zobowiązania podatkowego, którego nieuiszczenie doprowadziło do powstania wymienionej zaległości. W sprawie ewentualnego uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej podatek obowiązują odpowiednie tryby postępowania, których żadną miarą utożsamiać nie można z odrębnym od nich postępowaniem w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Ustalenie i określenie wysokości zobowiązania podatkowego oraz umorzenie zaległości podatkowej, to dwie różne administracyjne sprawy podatkowe, o czym strona, korzystająca w postępowaniu kasacyjnym z pomocy zawodowego pełnomocnika prawnego, mogła i powinna wiedzieć. Rozpoznanie przez sąd I instancji w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej również sprawy istnienia zobowiązania podatkowego ustalonego lub określonego obowiązującą decyzją podatkową, oznaczałoby bezprawne wyjście poza przedmiot ocenianej w danym, konkretnym postępowaniu sprawy administracyjnej. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.