II FSK 851/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. i S. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1780/06 w sprawie ze skargi J. P. i S. P. na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 10 sierpnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. p o s t a n a w i a oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1780/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. i S. P. o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 2198/98 (zw. dalej: wyrokiem z dnia 8 czerwca 2000 r.). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2000 r. oddalono skargę skarżących na decyzję Izby Skarbowej w L. z dnia 10 sierpnia 1998 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. Powyższy wyrok strona zaskarżyła - wnosząc skargę o wznowienie w dniu 10 września 2006 r. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego powołano art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej w skrócie: p.p.s.a. W skardze wnoszono o zmianę zaskarżonego orzeczenia, uchylenie decyzji Izby Skarbowej z dnia 10 sierpnia 1998 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że organy nie przekazały Sądowi wszystkich dokumentów, co uniemożliwiło pełne ustalenie stanu faktycznego. Dla rozpoznania skargi o wznowienie, istotne znaczenie ma zakończona prawomocnie sprawa z wniosku Prokuratora Okręgowego w Legnicy o złożenie przedmiotu świadczenia (dokumentów przedsiębiorstw skarżących) do depozytu sądowego. Podniesiono, że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy w Legnicy oddalił wniosek Prokuratora. W wyniku jego zaskarżenia Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił apelację Prokuratora od postanowienia Sądu Rejonowego. Skarżący zarzucili organom, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był niepełny. Wskazali, że w trakcie prowadzenia sprawy zginęło co najmniej 20 tysięcy sztuk dokumentów i że zarówno w prokuraturze jak i w sądzie brak jest zapisów, aby dokumenty te udostępnione zostały innym organom państwowym. W ocenie strony, organy wiedziały o pozbawieniu strony dostępu do dokumentów, a tym samym ograniczyły możliwość wykorzystania ich dla celów dowodowych. Skarżący zarzucili organom naruszenie art. 180, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej podnosząc, że o postępowaniu podatkowym Urząd Skarbowy powiadomił podatników po 5 miesiącach od jego rozpoczęcia, co ograniczyło ich udział w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że podstawą wniesienia skargi o wznowienie był art. 273 p.p.s.a. Ponieważ oparta na tych podstawach skarga o wznowienie została wniesiona po upływie 5 lat od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku - to z uwagi na naruszenie terminu określonego w art. 278 p.p.s.a.- skarga jest bezskuteczna. Sąd rozpoznając skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 8 czerwca 2000 r. podkreślił, że skarżący wnieśli skargę w dniu 10 września 2006 r. (data stempla pocztowego) podając jako podstawę wznowienia art. 273 § 2 p.p.s.a. Podnieśli, że brak kompletnych akt sprawy i ukrycie faktu zagubienia znacznej ilości dokumentów, miało wpływ na wydane przez NSA orzeczenie oddalające skargę. Jako dzień, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach dających podstawę do wznowienia postępowania sądowoadminstracyjnego, pełnomocnik stron wskazała prawomocne orzeczenie Sądu Odwoławczego w Legnicy wydane w dniu 7 czerwca 2006 r. oddalające apelację Prokuratora w sprawie o złożenie do depozytu sądowego dokumentów zabranych skarżącym w toku kontroli. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zachowanie ustawowych terminów z art. 277 i art. 278 p.p.s.a. warunkuje dopuszczalność oceny ustawowych przesłanek wznowienia. Konieczna jest zatem w pierwszej kolejności ocena, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została wniesiona z zachowaniem ustawowych terminów. W skardze o wznowienie, skarżący wskazali prawomocne orzeczenie Sądu Odwoławczego w Legnicy wydane w dniu 7 czerwca 2006 r. oddalające apelację Prokuratora w sprawie o złożenie do depozytu sądowego dokumentów zabranych skarżącym w toku kontroli. Podkreślono, że przyjmując za stroną, że dzień wydania tego orzeczenia wyznacza początek biegu 3-miesięcznego terminu z art. 277 p.p.s.a., to dla zachowania procesowych skutków, konieczne było wniesienie skargi o wznowienie, nie później, niż w dniu 7 września 2006 r. Tymczasem, jak wynika z daty stempla pocztowego oraz z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r. (sygn. akt II FSK 1359/06) o przekazaniu skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, skarga o wznowienie, została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 10 września 2006 r., stąd należy uznać, że wniesiono ją z uchybieniem ustawowego terminu. Oceniając z kolei zachowanie terminu z art. 278 p.p.s.a. wskazano, że wyrok z dnia 8 czerwca 2000 r. - według obowiązującego w dniu jego wydania art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.) uzyskiwał walor prawomocności z dniem jego wydania. Liczony więc od tego dnia (8 czerwca 2000 r.) 5 - letni termin określony w art. 278 p.p.s.a. upłynął z dniem 8 czerwca 2005 r. Tak więc, skarga o wznowienie postępowania jako wniesiona dopiero 10 września 2006 r. nie została wniesiona w terminie. Stwierdzenie powyższych przeszkód o charakterze procesowym, wykluczało merytoryczną ocenę przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego opartych w skardze o wznowienie na okolicznościach z art. 273 § 2 p.p.s.a. Z tych samych względów Sąd uznał za niecelowe dopuszczenie wnioskowanych przez stronę dowodów. Reasumując Sąd pierwszej instancji wywiódł, że powodem nieskuteczności uruchomionego przez skarżących trybu, służącego wzruszeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego - było nie zachowanie ustawowych terminów wniesienia skargi o wznowienie. Każdy z uchybionych terminów stanowił samoistną podstawę odrzucenia skargi o wznowienie. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia wniesionej przez pełnomocnika skarżących zarzucono: - rażące naruszenie art. 277 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, ze skarga o wznowienie złożona została w dniu 10 września 2006 r. w sytuacji, gdy została wniesiona w dniu 7 września 2006 r., co zostało potwierdzone pieczęcią poczty na dowodzie nadania listu poleconego, - sprzeczne ustalenia faktyczne zakładające, że skarga została wniesiona w dniu 10 września 2006 r., a została wniesiona w dniu 7 września 2006 r., - naruszenie art. 278 p.p.s.a. poprzez odmowę przyjęcia do rozpoznania skargi w sprawie, w której strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Z ostrożności procesowej pełnomocnik skarżących, gdyby Sąd odmówił uwzględnienia skargi w zakresie zarzutów, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi w terminie wynikającym z art. 277 i art. 278 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że podstawą wznowienia postępowania była nadzwyczajna okoliczność wykazana załączonymi do skargi dowodami, tj. że strona była pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Ponadto wskazano, że strona zwróciła się do Urzędu Skarbowego w G. o potwierdzenie, kiedy powyższa przesyłka została przyjęta przez Urząd. Pełnomocnik domagał się przywrócenia terminu do złożenia skargi i umożliwienia stronie udziału w postępowaniu i obrony swoich praw. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Już na wstępie należy podkreślić, że podstawę prawną wniesionej do WSA we Wrocławiu skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego stanowił art. 273 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie skarga o wznowienie, co w sprawie jest bezsporne wniesiona została po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r. (I SA/Wr 2199/98), którego dotyczy skarga o wznowienie, uprawomocnił się z dniem jego wydania. Liczony więc od tego okresu pięcioletni termin określony w art. 278 p.p.s.a. upłynął z dniem 8 czerwca 2005 r. Termin określony w tym przepisie ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Innymi słowy skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów w tych przepisach określonych, ale po upływie terminu pięcioletniego podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez konieczności badania merytorycznych podstaw wznowienia. W związku z tym bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy pozostaje zarzut naruszenia art. 277 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 7 września 2006 r., a nie 10 września 2006 r. jak przyjął sąd pierwszej instancji. Na marginesie należy wskazać, że sąd ten zupełnie zbędnie zajmował się kwestią zachowania terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. skoro kwestia ta nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 278 p.p.s.a. poprzez odmowę przyjęcia do rozpoznania skargi, w której strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Otóż zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, która wskazuje podstawy wznowienia. Z treści skargi o wznowienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że opiera się ona na podstawie wskazanej w art. 273 § 2 p.p.s.a., którą sąd administracyjny rozpoznający sprawę był związany. Sąd ten w związku z tym nie badał i nie mógł badać przesłanek określonych w art. 278 p.p.s.a., a dotyczących możności działania czy należytej reprezentacji. Naczelny Sąd Administracyjny ubocznie zauważa, że ustawowe przesłanki wznowienia, określone w art. 278 p.p.s.a., które ewentualnie pozwalałyby na rozpoznanie skargi o wznowienie, mimo upływu pięcioletniego terminu, nie przewidują przesłanki "pozbawienia możliwości obrony swych praw", której autor skargi kasacyjnej i tak nawet nie uzasadnił. Pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych jest zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi (prawdopodobnie skargi o wznowienie postępowania), w zakresie terminu wynikającego z art. 277 i art. 278 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.